Sớ Táo Quân

Quý Mão-Giáp Thìn

(2023-24)

 

Năm qua năm Mèo

(Nói theo người Tàu

Thì là năm Thỏ

Không hiểu tại sao

Có lẽ con mèo

Chuyên môn bắt chuột

Bảo vệ ruộng lúa

Người Việt khoái hơn?)

Thế giới đổi thay,

Tin tức hàng ngày,

Nổi lên tứ phía

Đọc thấy khiếp vía

Muốn dẹp Iphone!

Muống quăng Ipad!

 

 

AI Trí tuệ nhân tạo

Táo nghĩ thấy buồn

Vì sợ thất nghiệp!

Vì Ngọc Hoàng ngồi

Trên cõi chơi vơi

Chắc mấy từng trời

Tín hiệu quá rõ!

Lúc nào ngài rỗi

Cứ hỏi “ây ai”

Viết tắt là AI

Trí tuệ nhân tạo.

Tuy vậy thần đây

Nếu không ra tay

Viết sớ báo cáo

Ngọc Hoàng tuổi già

Biết đâu hơi lẫn

Nếu Ngài quên mất

Cắt đứt sổ lương

Ắt thần húp cháo!

 

Cũng như tài tử

Nhà viết truyện phim

Ở Hollywood

Đình công liên miên

Vì sợ như điên

Trí tuệ nhân tạo

Sẽ làm mất job[1]

Tài tử phim ảo

Kỹ thuật số ra

Âm nhạc cũng là

Sản xuất điện toán

Cuộn phim hoạt họa

Trước làm cả năm

Bây giờ vài tuần

Là xong cái rụp!

 

Thượng đế thấy chưa

“Ây Ai” ghê gớm

Nó là hiện tượng

Nổi bật năm nay

Chứng khoán thị trường

Bùng nổ đầu cơ

Bán dẫn nhào vô

Kiếm lời nhanh chóng!

Không khéo có ngày

“Ây Ai” nhận thức[2]

Nổi loạn quá mức

Chống lại người ta

Kiến thức bao la

Học hỏi vô tận

“Máy Học” “Học Sâu”[3]

Nó chẳng bao lâu

Tiến hóa thần thông

Như Tôn Ngộ Không

Tung hoành thiên hạ.[4]

 

Trời còn nhân từ

Tha thứ người ta

Còn nghe những lời

Con người cầu nguyện

Robot thì không

Chơi theo luật rừng

Hoàn toàn lý lẽ

Nguy hiểm không kém

Đại dịch, hạt nhân

Đe dọa nhân quần

Sợ không tồn tại.[5]

 

“Địa cầu hâm nóng”

Đã vậy năm nay

Thiên tai tràn lan

Động đất lan tràn

Địa cầu hâm nóng

(Nói theo khoa học

Là lỗi con người

Nhiên liệu hóa thạch

Xả khói không thôi

Ô nhiễm không khí

Chính phủ Biden

Cùng với Tây phương

Muốn tránh tai ương

Ép dùng xe điện

Thay thế xe xăng

Ngưng dùng đi-zơl

Ngưng dùng “hóa thạch”[6]

Tạo môi trường xanh

Nhưng nhiều người nghi

Chuyện này không đúng

Kỹ nghệ dầu hỏa

Xe xăng cũng sợ

Bị mất việc làm

Xe điện còn đắt

Sạc điện lôi thôi

Trời lạnh pin yếu

Kỹ thuật làm pin

Cần nhiều cải tiến…

 

Tai ương nhiều vậy

Cọng với Ây Ai

Lấn trí khôn người

Trung Đông sục sôi

Nhiều người lo ngại

Tận thế đến nơi

Như lời Kinh Thánh.

 

Y tế

Xét về dịch bệnh

Con Mèo vẫn còn

Đỡ hơn năm Cọp.

COVID đã giảm

Thành bệnh mùa đông

Đa số dân Mỹ

Ít nhiều miễn nhiễm

Thiên hạ lười biếng

Chích ngừa không nhiều

Thuốc dù không thiếu.

Mùa đông năm qua

Dịch bệnh cũng may

Đỡ nhiều hơn trước

Châu Âu hơi kẹt

Y tế thiếu người

Bác sĩ điều dưỡng

Phải đi kêu gọi

Ngoại quốc phụ vô.[7]

Phía bên Trung Quốc

Vắc xin yếu kém

Số chích ngừa thấp

Ở đám người già

Cuối năm 22

Qua năm 23

COVID phát ra

Bùng lên dữ dội

Sau khi chính quyền

Đột ngột cúp ngang

Biện pháp an toàn

Zero COVID![8]

Nhà thương tràn lan

Không đủ trang bị

Không nhận bệnh nhân

Mấy trăm ngàn người

Lăn đùng chết bịnh.[9]

Mùa đông lại đến

Miền Bắc Trung Hoa

Viêm phổi tràn lan

Nhập viện hàng ngàn.

Cũng may vi khuẩn

Thứ cũ mà thôi

Không bệnh gì mới!

Cho tới giờ này

Thần ngồi cập nhật

Tình hình khá yên

Chưa thấy dịch gì

Đe dọa ngày xuân!

 

Thuốc giảm cân

Nhảy qua chuyện vui

Cho người béo mập

Ở bên Mỹ này

Mập hay quá cân

Hết hai phần ba

Đàn ông đàn bà

Đều mê được ốm

Nhưng vì cái miệng

Đi kiện cái thân

Ăn uống rần rần

Lại không vận động

Nên nặng vô cùng!

 

May mới năm nay

Thuốc semaglutide

Tên “ Ozempic “

Mọi người rất thích

Tiêm vào dưới da

Mỗi tuần một lần

Hết thèm ăn uống

Sụt mấy mươi cân

Trừ thêm nhiều bệnh

Tìm mạch tiểu đường

Còn bớt nghiện ngập

Chỉ kẹt chút thôi

Giá tiền quá đắt

Đô Mỹ cả ngàn

Đều đều mỗi tháng!

Hy vọng sang năm

Nhiều thuốc cạnh tranh

Giá tiền sẽ giảm!

 

Việt Nam

Kinh tế Việt Nam

Cũng mới đi qua

Khổ nạn Cô Vít

Du khách quá vắng

Làm ăn không ra

Khách sạn tiệm ăn

Hàng loạt đóng cửa

Trả lại chủ nhà!

“Nhà đất đóng băng”

Thêm các ngân hàng

Bê bối triệu tỷ [10]

Phát cổ phiếu ma

Ông bà đại gia

Vô tù cũng lắm

Sau án Việt Á

Tiếp tục “đốt lò”![11]

Hai chỗ phát to

Công nghệ hoa hậu

Phẫu thuật thẩm mỹ

Tẩy da trắng ra

Răng sáng hơn ngà

Và ngành phát hình

YouTube kinh doanh

Nấu ăn du lịch

Đi khắp hành tinh.

Ngành xe hơi Việt

Xe điện VinFast

Đánh bạo đi ra

Thị trường chứng khoán

Cổ phiếu phát ra

Khi lên khi xuống

Đổ bộ Cali

Lại xây nhà máy

Carolina

Mấy tỷ đô la

Lại còn bành trướng

Qua tận India[12]

Indonesia

Cũng đang ngấm nghé!

 

China

Thế giới làm ăn

Hết tin China.

“Công xưởng sản xuất

Cho toàn thế giới”[13]

Khủng hoảng địa ốc

Xây dựng đầu cơ

Nhiều “Thành phố ma”

Mất hàng trăm tỷ.[14]

Ngoại quốc đi ra

Việt Nam hưởng lợi

Cùng với Mã Lai

Đài Loan Ấn độ

Đầu tư nhảy vào

Tiền bạc bỏ ra

Xây dựng nhà máy

Thay thế China.

Chủ NVDA

Trị giá ngàn tỷ

Còn thăm Hà Nội

Ăn uống vìa hè

Hy vọng phát triển

Công nghệ Ây Ai

Bán dẫn tương lai

Việt Nam là “nhà”[15]

Hy vọng cất cánh

Thoát vòng nghèo khó

Mức thấp trung lưu.[16]

 

 

Indo-Pacific”

Không chỉ kinh tế

Mà còn chính trị

China hung hăng

Bá quyền Biển Đông

Liên kết Putin

Chống Mỹ-Ukraine

Phá cờ cấm vận.

Tây phương lo sợ

Chiến lược bèn giăng

Bên Thái Bình Dương

Hàn Nhật phía Bắc

Úc - New Zealand

Nằm ở phía Nam

Liên minh Ấn Độ

(Hơn một tỷ người

Đông nhất thế giới

Nhưng cũng lừng khừng

Chủ nghĩa thời cơ

Phe nào chưa rõ!)

 

Ngoại giao cây tre

Việt Nam nằm giữa

“Ngoại giao cây tre”

Cả trăm triệu dân

Hiếu học, trẻ trung

Nguồn nhân lực tốt

Địa chính trị gần

Các trục giao thông

Nối liền thế giới

Được o bế nhiều

Biden tung chiêu

Đối tác chiến lược

Toàn diện cấp cao

Lại thân chinh đi

Qua thăm Hà Nội

Gặp Bí Thư Trọng

Cam kết tôn trọng

Thể chế của nhau

Còn lẩy thơ Kiều

Chuyện trước tới nay

Chưa bao giờ có![17]

Chỉ ba tháng sau

Cụ Tập bay mau

Qua thăm Hà Nội!

 

Thế giới coi bộ

Thay đổi vòng vòng

Nửa thế kỷ xong

Trở lại như cũ

Giới chức tranh thủ

Thăm viếng Việt Nam

Tàu chiến Hoa Kỳ

Lởn vỡn Đông Á[18]

Chẳng khác ngày xưa

Hạm đội thứ bảy

Ngoài khơi nước ta

“Thế giới tự do”

Đệ Nhị Cọng hòa

Xuýt xoa ve vãn

(Rồi “au-revoir “!)

 

Kissinger

Nhắc lại chuyện xưa

Nhớ Kissinger

Vừa mới qua đời

Sống nguyên thế kỷ!

Trung Quốc sầu bi

Tiếc người tri kỷ!

Bộ trưởng Ngoại giao

Dưới trào Nixon

Thời chiến tranh lạnh

Bàn cờ thế giới

“Realpolitik”

Chính trị thực tiển[19]

Chia rẽ “Trung-Xô”

Thay đổi sân chơi

Rước Trung Quốc vào[20]

Kéo Mỹ ra khỏi

Miền Nam chúng ta

Nhiều người không ưa

Buộc tội phản trắc

“Đồng Minh Tháo Chạy”[21]

 

Ukraine

Nhắc đến chuyện xưa

Nhìn chuyện hôm nay

Nga đánh Ukraine

Chiến tranh tàn khốc

Đã được hai năm

Chưa phân thắng bại

Bom đạn mưa rơi

Trên đầu dân chúng

Thanh niên chết thảm

Hai nước rã rời

Cứ đánh nhau hoài

Chừng đến kiệt sức

Hết tiền hết đạn

Mới ngưng chiến chăng?[22]

Quốc hội Hoa Kỳ

Vẫn còn lưỡng lự

Năm cùng tháng tận

Đưa ra điều kiện

Cải tổ di dân

Chặn biên giới Mỹ

Quân viện mới thông!

Ukraine thế kẹt

Tấn thoái lưỡng nan!

Sang năm nếu Trump

Đắc cử tông tông

Chắc còn biến chuyển?[23]

Bí quá phải thông?

 

Israel

Lại còn phải lo

Israel nữa

Người dân Do Thái

Ăn lễ bình yên

Mùng 7 tháng 10

Hamas tấn công

Từ Bắc xuống Nam

Trên trời trên bộ

Giết hàng ngàn người

Già trẻ lớn bé

Còn bắt con tin

Trên hai trăm mạng.

Do Thái trả đủa

Khủng khiếp kinh hoàng

Giết hai mấy ngàn

Phần đông dân sự

Đàn bà con nít

Gaza nát tan

Vẫn chưa hả giận

Ngưng bắn vài hôm

Lại rồi đánh tiếp.

 

Thế giới hai phe

Chia rẽ vấn đề

Mỗi bên mỗi lẽ

Tòa án quốc tế

Lên án Israel

Kêu gọi ngưng bắn

Hoa Kỳ riêng lẻ

Bênh vực phe ta[24]

Thế giới ta bà

Đâu là chính nghĩa?

 

Chính trị Mỹ

Nói chuyện chia rẽ

Lại nhớ tình hình

Hiện giờ nước Mỹ

Dàn trận hai phe

Cọng hòa Dân chủ

Không đội trời chung!

 

Bên này bên kia

Đem nhau ra tòa

Hăm tù mọt gông

Cựu Tổng thống Trump

Ra tòa không nghỉ

Truy tố bốn lần[25]

Con ông Biden

Cũng bị xoi mói

Tham nhũng lôi thôi.

Chơi nhau đã đời!

 

Chẳng qua bầu cử

Tổng thống tới nơi

Sang năm con Rồng

Bầu ra người mới!

Hai ứng cử viên[26]

Đều ngườì cao tuổi

Gần đất xa trời!

Hai ông già gân

Chính sách đối nghịch

Dân chúng mệt rồi[27]

Phải bỏ phiếu thôi!

 

 

Thêm một điểm nóng

Là chuyện phá thai

Bị giới hạn bởi

Tối Cao Pháp viện

Năm hai mươi hai

Bên bảo vệ thai

Bên quyền phụ nữ

Vẫn còn gay cấn

Biểu tình dài dài!

 

Lại chuyện “khẳng định”

Giúp người “da màu”

Kỳ thị Á Châu

Đi vào Đại học

Phản đối lâu nay

Tối Cao Pháp Viện

Nay đã phán quyết

Cấm xét màu da!

 

 

Xã hội Mỹ

Nước Mỹ rối bời

Sau dịch COVID

Lạm phát lên ngôi

Giá lên gấp đôi

Tô phở hai chục!

Đe dọa suy thoái

Có giảm cuối năm

Qua năm hăm bốn

Chưa biết làm sao.

Súng đạn tràn lan

Giết người kỷ lục[28]

An ninh tả tơi

Các thành phố lớn

Đường phố giăng đầy

Lều người “homeless”

Tới 600 ngàn

Cắm dùi khắp nơi [29]

Siêu thị trộm cắp

Mặc sức vào ra

Bảo vệ dang ra

Nhìn không được nói.[30]

Thanh niên bối rối

Ma túy tràn lan

Chết hàng trăm ngàn

Hơn cả chiến tranh[31]

Không lấy làm lạ

Trầm cảm gia tăng

Lên gấp ba lần

So bảy năm trước[32]

 

 

Di dân Biên giới

Biên giới cũng khốn

Hai triệu người chờ

Phía Mexico[33]

Hai triệu người đã

Leo rào nhảy vô

Thách thức luật pháp

Vô Mỹ làm ăn.

Texas rất hăng

Ra tay chống đối

Đóng cửa biên giới

Chống lệnh liên bang

Thống đốc xe lăng

Thách thức tổng thống![34]

Nói chuyện di dân

Rộng ra một tí

Bây giờ Anh, Ý

Cũng như Bắc Âu

Không còn dang tay

Đón người ngoài tới

Nhất là tỵ nạn

Từ Trung Đông sang

Hay từ Bắc Phi

Vượt Địa Trung Hải

Dựng nhiều rào cản

Chặn người vượt biên.[35]

Chủ nghĩa dân tộc

Trổi dậy khắp nơi

Bảo vệ biên giới

Mỹ sẽ thế thôi ?[36]

 

Việt kiều

Bồi hồi nhớ lại

Dân mình hồi trước

Trôi dạt khắp nơi

Số phận nổi trôi

Tìm đường qua Mỹ!

Bây giờ dân nhà

Vẫn tìm đường “dọt”

Dân số hải ngoại

Tiếp tục tăng gia

Đến mức 6 triệu

Ba mươi năm qua

Trăm tám [chục] tỷ đô

Gởi về cố quốc

Viện trợ ào ạt

Giúp đỡ quê nhà![37]

 

Kỳ thị Châu Á

Nói chuyện lưu vong

Còn chuyện long đong

Da vàng ở Mỹ!

Mấy năm vừa qua

Cô Vít thăm qua

Dân Á Châu mình

Bị “đì” tối đa!

Hai người hết một

Thấy dân Cờ Hoa

Phân biệt đối xử

Kỳ thị màu da!

Bị dán thêm nhãn

“Thành công quá xá” [38]

Là dân “xa lạ”

Không phải “người nhà”!

(Mình đừng kêu ca

Người Việt chúng ta

Cũng “vua” “phân biệt”

Có người có ta!)[39]

 

“Ngọc Hoàng hỡi có thấu…”

Thần đây cũng ráng

Nói chuyện lung tung

Để bệ hạ thấy

Trên hành tinh này

Năm Mão vừa qua

“Ây Ai” ra đời

Địa Cầu Hâm Nóng

Bắc Cực tan băng

Bão lụt chiến tranh

Nó loạn thế nào!

Xin Ngài sang năm

Nương tay một tí

Cho chúng con nhờ!

 

Cứ như năm nay

Táo xin từ chức

Đi học Yoga

Táo sẽ đi… tu

Thế gian ưu tư

Táo xin miễn biết!

 

 

Táo Mỹ Gốc Việt

Cổ Nguyệt ghi lại

Cuối năm Quý Mão

Hoa Thịnh Đốn

Hợp Chủng Quốc Hoa Kỳ

2/01/2024

 

 

Ghi chú:

[2] “Awareness AI” là một khái niệm liên quan đến việc tạo ra các hệ thống trí tuệ nhân tạo có khả năng tự nhận thức (sef-aware), có thể hiểu được sự tồn tại của chính nó, có nhận thức về bản sắc và nhận thức được suy nghĩ và cảm xúc của nó.

[3] Machine Learning (ML):việc sử dụng và phát triển các hệ thống máy tính có khả năng học hỏi và thích ứng mà không cần tuân theo các hướng dẫn rõ ràng, bằng cách sử dụng các thuật toán/algorithm và mô hình thống kê để phân tích và rút ra suy luận từ các mẫu trong dữ liệu.

Deep Learning (DL):một loại Máy Học (ML) dựa trên mạng lưới thần kinh nhân tạo (artificial neural network) trong đó nhiều lớp xử lý được sử dụng để trích xuất các tính năng cấp cao hơn từ dữ liệu.

[5] Hàng trăm nhà khoa học trí tuệ nhân tạo và giám đốc điều hành công nghệ đã ký một bức thư dài một câu cảnh báo ngắn gọn rằng AI gây ra mối đe dọa về sự hiện hữu của nhân loại, ví dụ mới nhất về điệp khúc cảnh báo ngày càng tăng do chính những người tạo ra công nghệ đưa ra.

https://www.washingtonpost.com/business/2023/05/30/ai-poses-risk-extinction-industry-leaders-warn/

[6] Nhiên liệu hóa thạch hình thành từ sự phân hủy của các sinh vật gốc cacbon bị chôn vùi đã chết hàng triệu năm trước. Các trầm tích giàu carbon được khai thác và đốt cháy để lấy năng lượng. Chúng không thể tái tạo và hiện cung cấp khoảng 80% năng lượng của thế giới. Chúng cũng được sử dụng để sản xuất nhựa, thép và rất nhiều sản phẩm. Có ba loại nhiên liệu hóa thạch - than, dầu và khí đốt.

[7] Theo WHO Châu Âu đang thiếu nhân viên y tế trầm trọng, gọi đây là một “time bomb” (mìn nổ chậm)

https://www.who.int/europe/news/item/22-03-2023-the-health-workforce-crisis-in-europe-is-no-longer-a-looming-threat---it-is-here-and-now.-the-bucharest-declaration-charts-a-way-forward

[10] Vạn Thịnh Phát: Vì sao bà TML bị cho là 'rút của SCB' hơn 1 triệu tỷ VND mà bị xử lý 304.096 tỷ? https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cqep0lz0yq2o

[14] Một tòa án Hồng Kông đã bổ sung thêm một nguyên nhân khác gây lo ngại hôm thứ Hai: Tòa án ra lệnh thanh lý (liquidation) China Evergrande Group, nhà phát triển bất động sản mắc nợ nhiều nhất thế giới với khoản nợ hơn 300 tỷ USD và hàng trăm khu chung cư chưa hoàn thiện trên khắp đất nước.

https://www.washingtonpost.com/world/2024/01/28/china-evergrande-property-developer-liquiidate/

[15] Chính phủ Việt Nam dẫn lời giám đốc điều hành của nhà sản xuất chip Hoa Kỳ cho biết Nvidia (NVDA.O) mong muốn thành lập một cơ sở tại Việt Nam để phát triển ngành công nghiệp bán dẫn của đất nước vì họ coi thị trường Việt Nam là một thị trường quan trọng.Trong chuyến thăm đầu tiên tới quốc gia Đông Nam Á này, Giám đốc điều hành Nvidia, Jensen Huang, cho biết công ty coi Việt Nam như quê hương của mình và khẳng định kế hoạch thành lập một trung tâm tại quốc gia này.

https://www.reuters.com/technology/nvidia-ceo-aims-set-up-base-vietnam-2023-12-10/

[16] “Bẫy thu nhập trung bình” ảnh hưởng đến các nước đang trong quá trình chuyển từ phụ thuộc nhiều vào sản xuất hàng hóa và dịch vụ thâm dụng lao động sang sản xuất có giá trị gia tăng cao hơn, thường thâm dụng công nghệ hơn. Việt Nam chính thức đạt được vị thế quốc gia có thu nhập trung bình thấp vào năm 2011 và đã hướng tới mục tiêu đạt mức thu nhập trung bình cao vào năm 2030. Để đạt được cột mốc này, Việt Nam cần đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng GDP lên hơn 7% mỗi năm trong thời gian còn lại của thập kỷ này, duy trì tăng trưởng xuất khẩu và tăng đáng kể tỷ trọng đầu tư trong GDP.

https://www.undp.org/vietnam/blog/viet-nam-technology-and-middle-income-trap

[19] Kissinger khai thác ngay bình thường hóa quan hệ và hợp tác với Trung Quốc để làm suy yếu đối thủ chính là Liên Xô, dẫn tới sự sụp đổ của siêu cường cộng sản này hai thập kỷ sau đó.

https://www.bbc.com/vietnamese/articles/cd1pve72q1yo

[22] https://www.voatiengviet.com/a/7383341.html

Tòa Bạch ốc (7/12) cảnh báo rằng Hoa Kỳ sắp hết thời gian và tiền bạc để giúp cho Ukraine trong cuộc chiến chống lại Nga.

[23] Nếu Donald Trump trở lại vị trí tổng thống và cố gắng ngăn chặn hoặc giảm đáng kể sự hỗ trợ quân sự, kinh tế và nhân đạo của Hoa Kỳ cho Ukraine - như ông đã chỉ ra - Ukraine sẽ không phải là quốc gia duy nhất chịu thiệt hại. Những lợi ích mà Nga đạt được trong cuộc xung đột có thể sẽ gây bất ổn hơn nữa cho châu Âu và làm suy yếu uy tín của Mỹ trên toàn thế giới.

https://www.washingtonpost.com/opinions/2023/12/05/trump-ukraine-europe-arms-congress/

[24] Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc đã tổ chức một cuộc họp khẩn cấp vào thứ Sáu, đưa ra nghị quyết về lệnh ngừng bắn trong cuộc chiến Israel-Hamas. Trong số 15 thành viên, Mỹ là quốc gia có quyền phủ quyết duy nhất.

https://time.com/6452308/us-votes-against-un-gaza-ceasefire-reactions/

[26] Biden says he might not be running for reelection if Trump wasn’t in the race

https://www.washingtonpost.com/politics/2023/12/05/biden-running-trump-2024/

[28]There have been 38 mass killings with guns in 2023 https://www.washingtonpost.com/nation/interactive/mass-shootings/?itid=hp-top-table-main_p001_f002

[30] Ví dụ cửa hàng Lulumelon sa thải các nhân viên vi phạm chính sách của cửa hàng là không được can thiệp.

https://www.pacificresearch.org/rampant-thefts-the-new-normal/

[31] Hơn 106.000 người ở Hoa Kỳ đã chết vì sử dụng “drug” quá liều vào năm 2021, bao gồm cả thuốc bất hợp pháp (illicit drugs) và thuốc giống thuốc phiện theo toa (prescription opioid)https://nida.nih.gov/research-topics/trends-statistics/overdose-death-rates

[32] Các nhà nghiên cứu từ nhiều đại học khảo sát hơn 400.000 người từ 5/ 2020- 1/ 2023 cho thấy tỷ lệ trầm cảm được báo cáo ở người trưởng thành cao gấp ba lần so với 2013- 2016—và cao hơn nhiều ở những người trẻ tuổi.https://news.northeastern.edu/2023/02/23/mental-health-covid-19/

[34] Tin tức AP: Cựu Tổng thống Donald Trump hôm thứ Bảy đã dành nhiều lời khen ngợi cho Thống đốc Texas Greg Abbott vì đã không cho phép chính quyền Biden tiến hành dỡ bỏ hàng rào thép gai trên một hành lang phổ biến dành cho những người di cư vào Hoa Kỳ bất hợp pháp trong mối thù ngày càng leo thang về vấn đề nhập cư.

[37] Theo bộ ngoại giao VN, người Việt nước ngoài lên đến 6 triệu cuối năm 2023, và tổng cọng “kiều hối” 30 năm qua lên đến 190 tỷ đô la, gần bằng nguồn vốn được sử dụng để đầu tư trực tiếp ở ngoại quốc (FDI) giải ngân trong cùng kỳ

https://www.nguoi-viet.com/viet-nam/trong-30-nam-hon-190-ty-kieu-hoi-do-ve-viet-nam/

[38] Theo Pew Research Center: Ngày nay, 57% người gốc Á trưởng thành coi sự phân biệt đối xử với người châu Á sống ở Mỹ là một vấn đề lớn. Nhìn chung, cuộc khảo sát cho thấy hầu hết người Mỹ gốc Á trải qua sự phân biệt đối xử theo ba cách rộng rãi: Những điều liên quan đến việc bị đối xử như người nước ngoài (ngay cả khi họ sinh ra tại Hoa Kỳ); được coi là thiểu số kiểu mẫu (model minority); và các hành động phân biệt đối xử khác trong các cuộc gặp gỡ hàng ngày hoặc vì chủng tộc hay sắc tộc của họ.

https://www.pewresearch.org/race-ethnicity/2023/11/30/discrimination-experiences-shape-most-asian-americans-lives/