Sớ Táo Quân Bính Ngọ 2026

^{^[1]} “Mukbang” là một trào lưu video/stream ăn uống bắt nguồn từ Hàn Quốc, trong đó người quay video sẽ ngồi ăn một lượng đồ ăn lớn trước camera và tương tác với người xem. Nhiều người thích xem người khác ăn mukbang vì cảm giác giải trí, thư giãn, được “ăn gián tiếp”, cùng ăn với ngừoi khác và có cảm giác như đang ăn cùng người khác nên bớt cô đơn hơn.

^{^[2]} Đức Lêô XIV được đánh giá là người có phong cách điềm tĩnh, vững vàng và có khả năng kết nối các phe phái trong Giáo hội. Giáo hội dưới thời Đức Lêô XIV có lẽ sẽ không thay đổi đột ngột về giáo lý nhưng chuyển mình mạnh mẽ về phong cách lãnh đạo: chuyên nghiệp hơn, cởi mở hơn và mang đậm tính toàn cầu hóa. Đây là hai lần liên tiếp, giáo hoàng đến từ Châu Mỹ mà không đến từ Châu Âu theo truyền thống.

^{^[3]} Tưởng như là một truyền thống lâu đời như nước Mỹ , nhưng việc gọi các tiểu bang “ xanh” hoặc “ đỏ” (red state, blue state) thực sự là một hiện tượng tiêu chuẩn hóa trong truyền thông mới xảy ra gần đây . Bắt đầu với cuộc bầu cử tổng thống kéo dài và đầy tranh luận ở Hoa Kỳ năm 2000 giữa George W. Bush và Al Gore, do một số lựa chọn tùy tiện của các hệ truyền thông (nhất là báo chí và TV chọn màu bắt mắt cho các bản đồ bầu cử), các tiểu bang của Hoa Kỳ có cử tri bỏ phiếu chủ yếu cho Đảng Cộng hòa được gọi là “tiểu bang đỏ” và nếu Đảng Dân chủ thắng thế thì gọi là “tiểu bang xanh” trong các cuộc bầu cử tổng thống và các cuộc bầu cử toàn tiểu bang khác. Ngược lại, các tiểu bang có số phiếu chiếm ưu thế dao động giữa các ứng cử viên Dân chủ và Cộng hòa được gọi là các tiểu bang dao động hoặc các tiểu bang màu tím (purple state).

Trong lịch sử thế giới thường màu đỏ đi đôi với các đảng hay phong trào tả khuynh, thiên lao động hoặc cộng sản.

^{^[4]} Gerrymandering là việc phân chia lại ranh giới các đơn vị bầu cử ( redivision of electoral units) trong một tiểu bang nhằm tạo lợi thế không công bằng cho một đảng phái, cá nhân hoặc nhóm sắc tộc cụ thể. Hai chiến thuật chính: "Packing" (dồn đối thủ vào một khu vực duy nhất để giảm ảnh hưởng của họ ở các nơi khác) và "Cracking" (chia nhỏ cử tri đối thủ ra nhiều khu vực để họ không bao giờ đạt được đa số).Texas (CH), California ( DC) và Virginia ( DC) đang tìm cách dùng thủ đoạn này.

^{^[5]} Trong lịch sử tổng thống Hoa Kỳ, Donald Trump là tổng thống duy nhất tái đắc cử một nhiệm kỳ không liên tiếp sau khi bị truy tố trong khoảng thời gian xen giữa. Chỉ có hai tổng thống trong lịch sử Hoa Kỳ từng đắc cử hai nhiệm kỳ không liên tiếp:

-Grover Cleveland: phục vụ với tư cách là tổng thống thứ 22 (1885–1889) và tổng thống thứ 24 (1893–1897). Trong bốn năm giữa các nhiệm kỳ của mình, ông không bị truy tố hình sự. Mặc dù sự nghiệp chính trị của ông phải đối mặt với những vụ bê bối đáng kể (đáng chú ý nhất là có con ngoài giá thú, điều mà ông đã thừa nhận), nhưng những vụ việc này không dẫn đến cáo buộc hình sự.

-Donald Trump: là tổng thống thứ 45 (2017–2021) và tái đắc cử với tư cách là tổng thống thứ 47 (2025–nay). Trong khoảng thời gian giữa các nhiệm kỳ, ông đã phải đối mặt với nhiều bản cáo trạng của tiểu bang và liên bang.

^{^[6]} Hình ảnh Elon Musk cầm cưa máy (chain saw) diễn ra vào tháng 2 năm 2025 tại hội nghị CPAC (Hội nghị Hành động Chính trị Bảo thủ). Chiếc cưa máy là một món quà từ Tổng thống Argentina, Javier Milei, người nổi tiếng với việc sử dụng cưa máy làm biểu tượng cho kế hoạch cắt giảm triệt để ngân sách chính phủ của ông. Elon Musk cầm chiếc cưa máy thể hiện cam kết của ông trong việc cắt giảm chi tiêu lãng phí của chính phủ Hoa Kỳ, liên quan đến vai trò mới của ông tại Bộ Hiệu quả Chính phủ (DOGE). Chừng 200.000 nhân viên liên bang bị sa thải trước tháng 8/2025 và một số đáng kể phục vụ cho các cơ quan liên bang vùng Hoa Thịnh Đốn.

^{^[7]} “ICE” là viết tắt của U.S. Immigration and Customs Enforcement – Cơ quan Thực thi Di trú và Hải quan Hoa Kỳ, thuộc Bộ An ninh Nội địa, phụ trách điều tra tội phạm, thực thi luật nhập cư, bảo vệ an ninh quốc gia và trật tự công cộng.

^{^[8]} Thuyền nhân ra đi (1975-1995) chết chừng 200-250 ngàn người trên biển, và chừng 800,000 đến bờ tự do an toàn. Trong 2 năm 1998-2020 có 8000 di dân chết khi cố gắng vào Mỹ.

^{^[9]} Bà Renee Nicole Good, công dân Mỹ 37 tuổi, đồng tính, đã bị một sĩ quan ICE bắn chết tại Minneapolis vào ngày 7/1/2026. Các video do người dân quay lại dẫn đến những lời kể mâu thuẫn về sự việc. Các quan chức chính phủ cho hành động bắn súng là tự vệ, trong khi những người chỉ trích cho là đã sử dụng vũ lực quá mức, gây tranh luận trên toàn quốc, các cuộc biểu tình và lời kêu gọi điều tra về hành động và chính sách của ICE.

Alex Pretti, một y tá ICU 37 tuổi, đã mang theo một khẩu súng trong hoặc gần dây thắt lưng khi anh ta bị ICE bắn chết vào ngày thứ Bảy 24/1/2026, nhưng các video cho thấy anh ta đã không rút nó ra và đã được giải giáp trước khi bị bắn nhiều phát. Chính quyền địa phương tin rằng anh ta đã có giấy phép mang súng.

^{^[10]} Các nhà phân tích chính trị mô tả đây là "Cuộc Phản Cách mạng Bảo thủ Hoa Kỳ" (American Counter -Revolution), một cuộc tấn công nhằm phá bỏ "nhà nước quản lý tự do"(liberal regulatory state) và thay thế nó bằng một cấu trúc tập trung vào quyền lực hành pháp và các giá trị truyền thống.

Những người ủng hộ chính quyền lập luận rằng chính quyền đang "phản cách mạng" chống lại cái mà họ coi là "cuộc cách mạng" cánh tả cực đoan trong các thể chế Mỹ. Theo quan điểm này, chính quyền đang khôi phục "sự bình thường" và lẽ thường. Các hãng truyền thông quốc tế đã ghi nhận một "cuộc phản cách mạng" trong văn hóa của cácthể chế, đặc biệt là những thay đổi trong việc tuyển dụng quân đội và lực lượng thực thi pháp luật, ưu tiên cho các hệ tư tưởng truyền thống hoặc chủ nghĩa dân tộc hơn.

^{^[11]} Theo Bộ An Ninh Nội Địa (DSH): Trục xuất chính thức: Tính đến tháng 12 năm 2025, 605.000 trường hợp trục xuất chính thức, cộng thêm 1,9 triệu người đã "tự nguyện rời đi" thông qua các chương trình như ứng dụng CBP Home, cung cấp các ưu đãi tài chính (lên đến 3.000 đô la và vé máy bay) để rời khỏi nước Mỹ. Chính quyền tuyên bố hơn 2,5 triệu người đã rời khỏi Hoa Kỳ trong năm 2025.

Tổng kinh phí thực thi 170 – 200 tỷ đô la cho năm tài chính 2025.

Chi phí cho mỗi cá nhân ICE ước tính chi phí để bắt giữ, giam giữ và trục xuất một người là khoảng 17.000 đô la. Hội đồng Nhập cư Hoa Kỳ và Mô hình Ngân sách Wharton ước tính rằng một nỗ lực trục xuất hàng loạt kéo dài một thập kỷ sẽ tiêu tốn của người đóng thuế từ 880 tỷ đến 1 nghìn tỷ đô la.

^{^[12]} Số liệu ước tính cho năm 2025

Tổng số người bị trục xuất: Theo UCLA và các nhóm vận động cộng đồng, công dân Việt Nam chiếm khoảng 15% tổng số người nhập cư châu Á bị ICE bắt giữ vào năm 2025.

Vào tháng 5 năm 2025, chuyến bay trục xuất hàng loạt đầu tiên đến Đông Nam Á kể từ năm 2020, chở theo 93 người tị nạn Việt Nam (cùng với 65 công dân Lào). Hiện có hơn 8.600 người tị nạn Việt Nam đang sống ở Mỹ với lệnh trục xuất cuối cùng, khiến họ trở thành mục tiêu trực tiếp cho các chuyến bay trục xuất trong tương lai. Nhiều người bị trục xuất vào năm 2025 đến Mỹ từ khi còn nhỏ và đã phạm tội (thường là tội không bạo lực hoặc đã xảy ra từ nhiều thập kỷ trước) mà họ đã thụ án xong. Theo quy định thực thi hiện hành, những hồ sơ "cũ" này đang được sử dụng để tiến hành trục xuất ngay lập tức.

^{^[13]} CDC cho thấy số ca mắc sởi (ban đỏ) đang gia tăng trên khắp Hoa Kỳ; số ca mắc sởi trong năm 2026 nhiều gấp khoảng bốn lần so với số ca mắc sởi thường thấy trong cả một năm.

Chỉ trong vài tuần, đã có ít nhất 733 trường hợp mắc sởi được xác nhận trên toàn quốc. Hoa Kỳ trung bình chỉ có khoảng 180 ca mắc sởi mỗi năm kể từ năm 2000, khi bệnh sởi được tuyên bố đã được xóa sổ. Tuy nhiên, năm 2025 thì khác, với hơn 2.200 ca mắc trên 45 tiểu bang.

^{^[14]} Song song với việc chính thức rút khỏi WHO ngày 23/1/2026, chính quyền Mỹ đang định hướng lại một phần chi tiêu y tế toàn cầu vào các thỏa thuận song phương, trong đó yêu cầu các quốc gia đối tác tăng ngân sách y tế của chính họ để đổi lấy việc giảm bớt cam kết từ phía Mỹ.

^{^[15]} 23/12/25 FDA đã chuẩn thuận thuốc Wegovy dạng viên vủa Novo Nordisk. Thuốc uống orforglipron của Lilly vẫn đang trong quá trình xem xét. Hai loại thuốc này đều là thuốc GLP-1, hoạt động giống như các loại thuốc tiêm được sử dụng rộng rãi để kiểm soát sự thèm ăn và tạo cảm giác no.

Những năm gần đây, thuốc tiêm Wegovy của Novo Nordisk và Zepbound của Lilly đã tạo ra cuộc cách mạng trong điều trị béo phì trên toàn cầu và tại Hoa Kỳ (100 triệu người béo phì).

^{^[16]} Khái niệm "quả bom nước" mô tả tình trạng xả lũ khẩn cấp với lưu lượng lớn từ hồ thủy điện, nhất là lúc nhiều hồ xả nước đồng loạt, gây ra lũ lụt đột ngột và nghiêm trọng cho vùng hạ du. Dù có “quy trình vận hành”, nguyên nhân chính là "Xả lũ để cứu đập”. Mọi hồ thủy điện đều có một ngưỡng an toàn tuyệt đối. Khi mưa bão cực đoan vượt quá dự báo, nước về hồ quá nhanh khiến mực nước quá cao đe dọa an toàn của đập, nhất là nếu trước đó ban điều hành “tiếc nước” muốn giữ nước quá nhiều để tối ưu hóa việc phát điện.

^{^[17]} Mặc dù các cuộc tranh luận về chính trị và chính sách có thể tạo ra cảm giác hoài nghi, nhưng về mặt khoa học, lý thuyết “hâm nóng toàn cầu” (global warming) do tác dụng của con người không hề bị nghi ngờ mà trái lại ngày càng được củng cố với bằng chứng xác thực hơn bao giờ hết. Tính đến năm 2025, hơn 99% các nhà khoa học khí hậu và các tổ chức uy tín như NASA hay IPCC đều khẳng định sự nóng lên của Trái Đất là "không thể chối cãi" và nguyên nhân chính là do hoạt động của con người. Các dữ liệu thực tế từ nhiệt độ nước đại dương tăng kỷ lục, sự tan băng nhanh chóng và các phép đo khí quyển cho thấy xu hướng này vẫn đang tiếp diễn và thậm chí còn tăng tốc, bất chấp những biến động thời tiết ngắn hạn hay các thay đổi trong chương trình nghị sự chính trị toàn cầu.

Phe Cộng hòa cho rằng các quy định khắt khe về môi trường là một "đòn tấn công" vào ngành công nghiệp năng lượng truyền thống (dầu mỏ, khí đốt, than đá). Họ lập luận rằng việc buộc chuyển đổi sang năng lượng tái tạo (renewable energy) là một "vụ lừa đảo kinh tế" nhằm làm suy yếu sức mạnh của Mỹ, khiến giá năng lượng tăng cao và làm mất việc làm của hàng triệu người lao động.

^{^[18]} Dự án kênh đào Funan Techo (Phù Nam Techo) dài 180km, chi phí 1,7 tỷ USD của Campuchia dọc theo biên giới và do Trung Quốc tài trợ hiện đã bước qua giai đoạn đào kênh (excavation, 12/2025). Việt Nam bày tỏ sự lo ngại về tác động xuyên biên giới, đặc biệt là:

• Nguy cơ làm giảm dòng chảy vào sông Hậu, gây thiếu hụt nước ngọt cho sản xuất và sinh hoạt.

• Tác động tiêu cực đến hệ sinh thái và nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long.

• An ninh nguồn nước

^{^[19]} Cao Bá Quát và Nguyễn Văn Siêu là hai người giới về văn chương thế kỷ thuật 19; được vua Tự Đức ban khen câu: “Văn như Siêu Quát vô Tiền Hán”, (đời Tiền Hán rất nổi tiếng về lối văn chép sử).

Tương truyền Cao Bá Quát thường nói: “ Chữ trong thiên hạ nhất vào 4 bồ; Mình Quát chiếm 2 bồ. Anh của Quát là Bá Đạt và bạn của Quát là Văn Siêu chung nhau 1 bồ. Bồ còn lại chia cho khắp kẻ sĩ”.

Bây giờ nếu đem thi tài thì không so sánh được nhưng bồ chữ của AI thì chắc chắn lớn hơn!

^{^[20]} Elon Musk nhiều lần khẳng định chiến tranh tương lai (và phần nào đã bắt đầu) sẽ do AI và drone thống trị, lấy ví dụ ngay từ chiến sự ở Ukraine như một “cuộc chiến drone”. Musk cảnh báo về nguy cơ “máy giết người tự động” khi AI đủ mạnh để điều khiển các hệ thống vũ khí tự hành, nhận diện mục tiêu và tấn công gần như không cần con người can thiệp trực tiếp.

Musk không nói thẳng rằng xe tăng hay máy bay chiến đấu sẽ “biến mất”, mà ông cho rằng máy bay không người lái (UAV/drone) sẽ là tương lai của chiến tranh trên không, vượt trội các máy bay có người lái về chi phí và rủi ro nhân mạng. Các nền tảng như xe tăng, pháo, tàu chiến… nhiều khả năng vẫn tồn tại nhưng sẽ được điều khiển, phối hợp và tối ưu bởi AI, đồng thời bị đe doạ ngày càng lớn bởi các bầy đàn drone giá rẻ, linh hoạt.

Ngày 23/12/25, Tổng thống Zelensky cho biết Nga đã phát động một cuộc tấn công "quy mô lớn" vào Ukraine trong đêm, sử dụng hơn 600 máy bay không người lái và 30 tên lửa.

AI dùng nhiều năng lượng đến mức phải tăng gấp đôi sản lượng điện hiện có.

^{^[21]} Ngoại giao của Jared Kushner ở Trung Đông đã trực tiếp củng cố và mở rộng hoạt động kinh doanh đầu tư tư nhân của ông, đặc biệt là thông qua các cam kết vốn lớn từ các Gulf Sovereign Wealth Funds và các cơ hội giao dịch gắn liền với cùng các nhà lãnh đạo mà ông đã tán tỉnh với tư cách là đặc phái viên Hoa Kỳ. Các quỹ tiền này chừng 3 ngàn tỷ đô la (3 trillion), là tiền các quốc gia dầu hỏa vùng vịnh để dành và đầu tư cho ngày hết tiền từ dầu hỏa.

Kushner đang trình bày một kế hoạch “master plan” 25 tỷ đô la tái thiết Dải Gaza theo hướng một đô thị kiểu “thành phố mới” với hạ tầng hiện đại, khu du lịch ven biển và các khu công nghiệp, thay vì chỉ sửa chữa lại các khu dân cư cũ.

^{^[22]} Nicolás Maduro, Tổng thống xã hội chủ nghĩa của Venezuela đã bị lực lượng đặc nhiệm Hoa Kỳ bắt giữ trong một chiến dịch quân sự ở thủ đô Caracas, vào ngày 3 tháng 1 năm 2026, và đã được đưa đến New York để đối mặt với các cáo buộc liên quan đến khủng bố ma túy và buôn bán ma túy.

^{^[23]} Đan Mạch có nguy cơ mất Greenland thông qua một quá trình chuyển đổi được đàm phán, mặc dù có thể không mấy tự nguyện, khi người dân Inuit ở Greenland khẳng định quyền tự quyết của mình, càng phức tạp hơn bởi quyết tâm của Tổng thống Trump muốn mua hoặc sở hữu Greenland. Tuy nhiên sau hội nghị ở Davos, TT Trump có vẻ đã vừa ý với một thu xếp với NATO về Greenland mà Mỹ “không phải tốn một đô la nào.”

^{^[24]} Đại hội Đảng CSVN lần thứ XIV vừa chính thức bế mạc vào ngày 23/01/2026, đánh dấu một cột mốc quan trọng khi Việt Nam bước vào giai đoạn gọi là "Kỷ nguyên vươn mình của dân tộc". Mốc 2045: VN trở thành nước phát triển, thu nhập cao (kỷ niệm 100 năm thành lập nước). Mục tiêu chính gồm tính gọn bộ máy nhà nước, phát triển kỹ thuật số và AI, xây dựng hạ tầng cơ sở như đường xe lửa cao tốc bắc nam.

^{^[25]} Nhìn chung, những điểm bất ổn chính trong các diễn biến tiềm năng phát triển vùng Gaza là : ai sẽ cai trị (và với tính hợp pháp nào), ai kiểm soát đất đai và biên giới, liệu quyền hồi hương và quyền tự quyết là thực tế hay chỉ mang tính biểu tượng, và liệu quá trình tái thiết được xây dựng dựa trên các ưu tiên của người Palestine hay chủ yếu là các chương trình an ninh và đầu tư bên ngoài từ các nước giàu.

^{^[26]} Vào cuối năm 2025, bóng đá Việt Nam đã giành Huy chương Vàng bóng đá nam tại SEA Games 33. Đội tuyển U22 Việt Nam, dưới sự dẫn dắt của HLV Kim Sang-sik, đã đánh bại chủ nhà Thái Lan với tỷ số 3-2 sau 120 phút thi đấu kịch tính (hiệp phụ). Đây là lần thứ 3 bóng đá nam Việt Nam giành Huy chương Vàng SEA Games (sau các năm 2019 và 2021).

^{^[27]} Hành trình "Đi bộ vì Hòa bình" (Walk for Peace) của một đoàn tăng sĩ, một sự kiện vô cùng ý nghĩa và đang thu hút sự chú ý lớn tại Mỹ, đặc biệt là trong bối cảnh kỷ niệm 50 năm hành trình người Việt tại hải ngoại (1975–2025).

Ngày 10 tháng 2 năm 2026, đoàn dự kiến đặt chân tới điểm đích cuối cùng tại thủ đô Washington, D.C.

Đoàn gồm 19 nhà sư (đứng đầu là Sư Tuệ Nhân - Bhikkhu Pannakara) đến từ nhiều truyền thống Phật giáo khác nhau, nhưng chủ yếu xuất thân từ Chùa Hương Đạo (Huong Dao Vipassana Bhavana Center) tại Fort Worth, Texas.

^{^[28]} Đây là một sự cộng sinh ( symbiosis) về kinh tế đầy tính nghịch lý, thường được gọi là hiện tượng “ phình lên do Trump/Trump Bump". Truyền hình cáp và báo điện tử cần TT Trump để duy trì tỷ lệ người xem và lượng truy cập ổn định, vì những phát ngôn gây tranh cãi luôn tạo ra sự tương tác cực lớn. Dù thường xuyên chỉ trích lẫn nhau, cả hai bên đều hưởng lợi tài chính từ sự chú ý của công chúng: truyền thông có doanh thu, còn ông Trump duy trì được vị thế trung tâm trong đời sống chính trị. “Sự phẫn nộ" trở thành món hàng mang lại lợi nhuận cho cả người đưa tin lẫn người tạo ra tin tức.

^{^[29]} Jeffrey Epstein là một tỷ phú môi giớilãnh vực tài chính người Mỹ bị cáo buộc điều hành một mạng lưới buôn bán tình dục trẻ vị thành niên quy mô lớn trong suốt nhiều thập kỷ. Vụ án gây chấn động dư luận thế giới vì danh sách các mối quan hệ thân thiết của ông bao gồm nhiều chính trị gia, doanh nhân và nhân vật hoàng gia quyền lực. Năm 2019, Epstein qua đời trong tù do tự sát khi đang chờ xét xử, dẫn đến nhiều giả thuyết và tranh cãi chưa có lời giải về sự minh bạch của hệ thống tư pháp.

^{^[30]} Năm 2025, các vụ lừa đảo (scam) nhắm vào người cao tuổi đã đạt đến mức độ nghiêm trọng và tinh vi chưa từng thấy. Được thúc đẩy bởi những tiến bộ trong trí tuệ nhân tạo và sự số hóa ngày càng tăng của các tài sản tài chính, lừa đảo người cao tuổi không còn chỉ là một phiền toái nhỏ nữa mà đã trở thành một cuộc khủng hoảng quốc gia, thường dẫn đến việc người cao tuổi mất trắng toàn bộ tiền tiết kiệm hưu trí. Theo dữ liệu gần đây từ FBI và FTC, thiệt hại tài chính được báo cáo bởi những người trên 60 tuổi đã tăng vọt, với tổng thiệt hại hàng năm hiện đang tiến gần đến 5 tỷ đô la.