Trang Nhà Khóa 2 C̣n Đó Những Qua Đi NLM50 Âm Hưởng Blao Tung Cánh Chim Bay

 

BIỂN HỌC

 

Học hải vô nhai cần thị ngạn

Thanh vân hữu lộ chí vi thê.  

Tạm dịch:

Biển học không bờ chuyên cần là bến

Mây xanh có lối ý chí làm thang.

  

Những tháng ngày ấu thơ, Ba tôi đã dạy tôi thuộc lòng hai câu đối trên; đến khi mười tám tuổi vào học trường Quốc - gia Nông Lâm Mục, kỹ sư Bùi Huy Thục dạy môn Cây ăn trái, lại đem hai câu này nhắc nhở khuyên nhủ chúng tôi, khi thấy một số sinh viên than vãn không thể học thuộc lòng những danh từ khoa học dài lê thê của hàng trăm loại cây ăn trái hoa màu. Năm 1956, năm ấy tôi vô cùng ngạc nhiên khám phá và nhận ra rằng thầy Bùi Huy Thục cũng như nhiều vị giáo sư khác dầu tốt nghiệp ở ngoại quốc về, vẫn không ngừng học hỏi đọc sách, nên kiến thức vô cùng phong phú uyên thâm. Người Việt nam ta vốn lấy sự học làm trọng, giòng máu hiếu học luân lưu trong huyết quản, di truyền từ đời cha ông đến con cháu, truyền thống hiếu học là một yếu tố vô cùng quan trọng trong đạo làm người.

 

Từ năm 1975 cho đến nay, hơn 1 triệu người Việt nam đã rời bỏ quê hương và định cư tại nhiều quốc gia trên thế giới, đông nhất là tại Hoa kỳ. Trong hai mươi năm qua, những thành công tốt đẹp của học sinh, sinh viên Việt nam tại học đường Hoa kỳ đã làm cho nhiều nhà khoa học và giáo dục ngạc nhiên nên nhiều công trình nghiên cứu đã được bảo trợ thực hiện để tìm hiểu những nguyên nhân, tác động sâu xa đã giúp thanh thiếu niên Việt nam tiến nhanh trong việc học hành.

 

Trong xã hội Việt nam ta, truyền thống từ ngàn xưa truyền lại, tổ tiên ta đã từng có câu nhắn nhủ dặn dò: "Dạy con từ thuở còn thơ". Thời gian nuôi dưỡng và giáo dục một trẻ em từ lúc còn thai nhi, khi ra đời trưởng thành, cha mẹ người chủ trụ cột trong gia đình luôn luôn giữ vai trò vô cùng quan trọng. Trong lúc còn mang thai, người mẹ phải ăn uống kiêng cữ, chỉ ăn những chất bổ để sau này con khỏe mạnh đẹp đẽ, chỉ nghĩ đến những điều hướng thiện để con sau này sẽ là người cao thượng hữu ích. Có một bà mẹ Ðông Phương mỗi ngày đã bỏ ra hàng giờ đọc sách báo cho bào thai từ  5 tháng nghe, đều đặn như vậy cho đến khi đứa trẻ lên tám, và kết quả đứa bé thần đồng, được nghe sách từ thời còn nằm trong bụng mẹ, đã vào đại học năm lên chín tuổi. Trong giai đoạn ấu thơ, trẻ em học ăn, họ nói, tập đi tập chạy và bắt đầu quan sát tìm hiểu thế giới quanh mình nhờ vào sự tiếp xúc thường xuyên, sự vỗ về chăm sóc, thương yêu của cha mẹ và chính qua khung cảnh sinh hoạt qia đình này, đứa trẻ sẽ có những điều căn bản để thành hình những cá tính nhân cách sau này. Một lời nói thương yêu khích lệ đúng lúc khi đứa trẻ vấp ngã, một nụ cười độ lượng khi đứa trẻ biết lỗi, những câu nói lịch sự dịu dàng dầu trong lúc nóng giận nhất, những sinh hoạt buồn vui của cha mẹ gây ấn tượng sâu xa trong tâm hồn đứa trẻ suốt cả cuộc đời.

 

Khi đứa trẻ bắt đầu được đưa đến trung tâm giữ trẻ hoặc vào lớp mẫu giáo, các em giao thiệp với bạn bè, thầy giáo, cô giáo, các em có những quan hệ mới ngoài gia đình. Sự tiếp xúc với những người xa lạ khác này, làm đứa trẻ bỡ ngỡ, sẽ có những câu hỏi đặt ra, cha mẹ với tình thương bao la và luôn chú trọng săn sóc con cái, làm cho đứa trẻ an tâm mạnh dạn vui chơi với những người không quen biết đầu đời.

 

Ðứa trẻ bắt đầu đi học, giờ đây các em không chỉ vui chơi mà còn phải học tập. Học bài, làm bài trở thành bổn phận của các em. Nhà trường với thầy giáo và những bài giảng, sách vở bạn bè đã mở ra cho các em một cuộc đời mới về kiến thức, sinh hoạt, tình cảm. Các em có những bạn bè mới để vui chơi cũng như để giúp đỡ nhau trong việc học hành. Sự tiếp xúc với thầy giáo, với bạn bè sẽ có những trở ngại, mâu thuẫn, băn khoăn thắc mắc, những bậc làm cha mẹ Việt nam đã bỏ càng nhiều thì giờ càng tốt để gần gũi con em, theo dõi, chia sẻ, góp ý, hướng dẫn, săn sóc để các em tự tin, vững mạnh học hành giỏi, vui chơi hoà hợp tốt với bạn bè.

 

Ðến giai đoạn tế nhị phức tạp nhất cua các em là thời kỳ từ 12 đến 18 tuổi. Ở giai đoạn này, cơ thể các em biến đổi nhanh chóng, tâm lý thay đổi, không những các em chỉ nghe lời khuyên bảo mà bắt đầu nhận xét về những điều khuyên bảo của cha mẹ. Vì vậy cha mẹ phải hết sức tế nhị khôn khéo, phải lắng nghe ý kiến nguyện vọng của đứa trẻ mỗi ngày càng độc lập hơn lên, cha mẹ phải hòa hợp, khéo léo hướng dẫn, tập cho các em phân tích điều lợi, điều hại của từng sự việc để các em tự điều chỉnh tìm ra hướng đúng đắn của mình, vì "gần mực thì đen, gần đèn thì sáng", trong quan hệ giữa các em và bạn bè sẽ có một ảnh hưởng lớn, chỉ sau yếu tố gia đình, để hình thành những nhân sinh quan, những tiêu chuẩn đánh giá cuộc sống sau này.

 

Từ 18, 19 đến 22, 23 tuổi, đây là thời kỳ trưởng thành, tuổi các em bước vào đại học, con đường tương lai rực rỡ đầy hoa hồng dàn trải ra trước mặt, các em tiến lên với tất cả năng lực trí tuệ thông minh của tuổi trẻ, với tất cả hăng say mơ mộng nhiệt thành. Các em đã bắt đầu lập kế hoạch học tập, lựa chọn nghiêm túc một ngành học, một nghề nghiệp theo đuổi trong tương lai. Những kinh nghiệm, kiến thức, tư tưởng, tình cảm đã thu thập được từ trước đến nay của các em, cùng với sự chia sẻ, thảo luận, vỗ về, săn sóc trong tinh thần hướng dẫn nhưng đầy khoan dung hiểu biết của các bậc làm cha làm mẹ, sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về mình, về ngoại cảnh xã hội bao quanh, nhận thức sâu sắc hơn về quan hệ giữa con người, quan hệ giữa nam nữ, giữa cá nhân và cộng đồng, tình yêu gia đình, quê hương, tổ quốc. Ðây là thời kỳ quan trọng nhất để cá tính, nhân cách, đạo đức, lý tưởng của các em được xác định phát triển, kiến thức nghề nghiệp chuyên môn của các em được đào tạo, nhân sinh quan, trình độ thẩm mỹ, cách thưởng ngoạn cuộc sống sẽ dần đậm nét thành hình. Các bậc cha mẹ không ngoan Việt nam trong giai đoạn này trở thành người bạn thân nhất của con, người cố vấn đời sống đầy hiểu biết thân yêu nhất của con. Cha mẹ lúc nào cũng sẵn sàng dành ưu tiên thì giờ tiền bạc cho việc học, sức khoẻ và phát triển của con, nhưng để con tự do lựa chọn ngành học, trường học, chỉ góp ý khi cần. Cha mẹ lúc nào cũng săn sóc giúp đỡ con, cả hai phương diện vật chất và tinh thần, để người sinh viên trong giai đoạn trưởng thành này có đầy đủ phương tiện và cơ hội đi đúng con đường học vấn, nghề nghiệp và lý tưởng đã chọn lựa.

 

Theo truyền thuyết sống tốt đẹp của người Việt nam, dù sau này đã lập gia đình, đã có đời sống độc lập riêng tư, cha mẹ vẫn quan tâm săn sóc, đùm bọc yêu thương, chia sẻ kinh nghiệm trường đời, góp ý với con cháu trong những quyết định trọng đại của con người. Giáo dục con cái thành những người có học có hạnh, hữu ích cho xã hội, tổ quốc là trách nhiệm, là nguồn yêu thương và hạnh phúc của các bậc cha mẹ Việt nam. Khi nuôi dưỡng con, cố gắng cho con hưởng một nền giáo dục tốt, con thành đạt nên người, những đứa con trưởng thành tốt đẹp này chẳng những đã tạo cho mình một tương lai rực rỡ, mà còn mang đến cho cha mẹ những phấn khởi hứng thú trong cuộc sống, tình cảm cha mẹ con cháu sẽ hòa hợp phát triển, mội dây liên kết giữa gia đình cha mẹ con cháu sẽ gắn bó bền vững hơn lên, cuộc sống của những gia đình này thành công, phong phú hơn dễ dàng đối phó với những nghịch cảnh của đời người.

 

Tôi cũng như hầu hết các bạn hữu khóa hai (1956-1959) trường Quốc gia Nông Lâm Mục đều thừa hưởng giòng máu hiếu học của tổ tiên truyền lại, đều được nuôi dưỡng trưởng thành trong sinh hoạt văn hóa Việt nam. Năm nay, năm 1999, chỉ còn sáu tháng nữa bước qua thiên niên kỷ mới, dầu đã 62 tuổi đầu, dầu được ba văn bằng tiến sĩ (một ở Hoa kỳ, một ở Úc Ðại Lợi, một ở Anh quốc: tiến sĩ danh dự về văn chương) dầu vẫn phải đi làm, dầu mắt đã mờ, nhưng tôi vẫn còn đam mê học hỏi. Trong số hơn năm chục ngàn sinh viên tôi hướng dẫn trên đường học vấn tại các đại học Hoa kỳ, có ba sinh viên cao học làm luận án lấy đề tài về truyền thống hiếu học và văn hóa Việt nam do tôi là giáo sư bảo trợ. Ðể nhớ lại những người bạn học Nông Lâm Mục cùng tốt nghiệp bốn mươi năm về trước, tôi xin lấy bốn câu thơ in trong phần đầu quyển sách "Ðường vào đại học Hoa kỳ" do tôi viết, đã phát hành trên toàn thế giới, để tặng quý thầy, quý bạn và tất cả những người trẻ tuổi hiếu học:

 

Vào trong biển học cõi mênh mông

Chuyên cần cố gắng đến thành công

Vang danh hiếu học con dân Việt

Truyền thống văn minh giống Lạc Hồng.

 

                                           Huy - Lực Bùi Tiên Khôi


TUNG CÁNH CHIM BAY -  TUYỂN TẬP KỶ NIỆM 40 NĂM TỐT NGHIỆP KHÓA 2 NÔNG LÂM MỤC BLAO

 

Trang Nhà Khóa 2 C̣n Đó Những Qua Đi NLM50 Âm Hưởng Blao Tung Cánh Chim Bay