![]()
HƯƠNG B̀NH THI XĂ
Với "Một Thiên T́nh Sử"
![]()
|
Khoản cuối thập niên 50, quư cụ trong Hương B́nh Thi Xă xôn xao, hứng khởi khi nhận được tin về một chuyện t́nh thi thơ kỳ thú giữa cụ Diên Hương, là một thi hữu trong Đàn Diêu Tŕ Sài G̣n với một kỳ nữ ẩn tích bút tự Vu San Nữ.
Chuyện thi thơ xướng họa này được khởi đăng trên tờ tuần báo Bông Lúa tại Sài G̣n và tức khắc được thi hữu xa gần hưởng ứng nhiệt liệt ! Thư từ khắp nơi tới tấp gởi về phụ họa, mượn vận hoặc phóng vận chúc mừng, khen tặng hay trêu cợt mối t́nh có tính cách Liêu Trai Chí Dị này, và đă gây nên một cuộc văn bút rất hào hứng thi vị.
Hội Đàn Diêu Tŕ với Làng Thơ Hương B́nh đă có sẵn mối thâm giao từ trước, các Cụ vẫn thường ra vô Sài G̣n-Huế tiện dịp viếng thăm con cháu, thân hữu, dự hát ngâm, xướng họa thường kỳ.
Giới hạn trong bài này, chúng tôi xin tóm lược đăng một số bài xướng họa khởi đầu mối duyên t́nh Thi Thơ Thanh Tao tuyệt bút giữa Thi Ông Diên Hương với Vu San Nữ, sau đó trích đăng lại một số bài ứng họa của quư Thi Ông trong Hương B́nh Thi Xă.
Đoạn cuối là bài thơ Biệt T́nh của Vu San Nữ cùng Cụ Diên Hương họa lời Vĩnh Biệt, ư thơ dạt dào hồn thơ bi thiết, thật vô cùng cảm động. Phần này cũng có mục phụ họa của quư Cụ trong Hương B́nh Thi Xă.
Mối duyên t́nh kể trên đă diễn ra như sau :
Cụ Diên Hương vừa mừng lễ thọ Thất Thập vào tháng giêng 1958, th́ tháng 3 nhận được một bức thư lạ kư tên Vu San Nữ, nguyên văn như sau :
Sài thành 10-3-58 Kính gởi Tiên Sanh Diên Hương.
Thưa Tiên sanh,
Bấy lâu cảm mộ, khó nổi giải bày; hương lạnh án thơ, ai là sứ điệp ? Trăng sân gió gác, giấc mơ ṃng gởi hồn khách tài hoa. Nếu chẳng ba sinh duyên cũ, chi mà chín khúc tơ vương. Mấy phen cất bút lại ngừng, mấy phen muốn đánh liều nhắm mắt đưa chân đến hầu dưới án. Nhưng mà mai gầy liễu ủ, t́nh riêng ḷng những ngại ngùng, nước chảy hoa trôi, e nỗi hoa hữu ư mà nước vô t́nh th́ thêm nặng cho kiếp sống thừa một thiên trường hận. Soi gương thẹn bóng, mượn bút thay lời, một khối u t́nh, mấy vần thảm vịnh :
Vui
xuân chung cả một trời, Sầu
xuân riêng để cho người tương tư. Sông
Tương một dăy nông sờ, Hoa
trôi man mác người chờ đăm đăm Thơ
rằng : Gió
cuộn ngàn mây cuốn ruột tằm, Nữa
tràng xuân mộng mấy xa xăm. Canh
dài dưới bóng trăng suông lạnh. Phận
mỏng bên hoa lệ nhỏ dầm. Mối
nợ ba sanh âu chửa dứt. Mạch
sầu trăm trượng măi càng thâm. V́
ai vàng vơ ṃn thân liễu. Nhắn gởi ai ôi nỗi khổ thầm.
Cụ Thiên Hương chưa kịp nghĩ ra sao th́ tiếp được bức thư thứ hai.
Đô thành 25-3-58
Kính Tiên Sanh Diên Hương,
Tin nhạn đi đă nửa trăng mà sứ điệp trông hoài vắng bóng. Chẳng lẻ bèo dạt măi lênh đênh nơi biển ái mà khách tài hoa đành hờ hững với hương xuân. Cái đời bốn chục xuân thừa, năm lọc mười lừa c̣n gặp phải con đường tuyệt vọng. Buổi nhỏ vốn cũng được ít nhiều nghiên bút, chẳng dám cậy tài khoe sắc, lại v́ đâu trắc trở t́nh duyên ? Hay là cái bút tự Vu San khiến cho người phong nhả khách ḥa hoa phải bận ḷng phân vân nghĩ ngợi ? Ai biết chăng, tháng ngày qua gần ba chục năm trời hồn khấu nữ măi vẩn vơ nơi đảnh giáp. Trái oan vương vấn, hương lửa lạnh lùng, nửa giấc cô miên, khối t́nh tŕu trịu.
Bao
giờ hương lửa duyên ưa ? Biết đâu t́nh
trước c̣n chờ duyên sau. Nói
chăng nghe cũng thế nào. Nói
chăng th́ lại nao nao tấc ḷng. Thơ
rằng : Cô pḥng lặng lẽ nguyệt ḍm
song, Đứt
mối mành tơ nát cỏi ḷng.
Lăng
văng mây chiều mơ bóng nhạn, Lạnh
lùng đêm quạnh mỏi tin hồng. Duyên
xưa dẫu lỡ nguồn ân cạn, T́nh
trước c̣n chờ bến nước trong, Đă
trót nhắn nhe lời thệ hải, Ǵn
vàng giữ ngọc măi chờ trông.
Vu San Nữ tŕnh chánh
Cụ Diên Hương càng thêm suy nghĩ th́ lại thêm bức thư thứ ba, dấu bưu điện đề ngày 11-4-58.
Kính Tiên sanh Diên Hương,
Mấy phong thư nhắn, mấy đoạn thơ sầu. Phương trời trông mỏi, bóng nhạn về dâu ? Đă không tiếc ngọc thương hương, cũng chẳng v́ hoa xót liễu. Sao mà tệ lắm vậy ? Sao mà bạc lắm vậy ? Tâm khô lửa hạ, ngỗn ngang trăm mối v́ ai gió dẫn hương lan, thổn thức năm canh ảo mộng … Mộng ai ai có biết ? Tưởng khách khách làm ngơ. Một bóng đèn, thâu canh những đi về say tỉnh giấc. Mượn cây bút ngọc, bắc nhịp cầu vàng, cùng khách đài lan, nối vần thơ thánh. Hay đâu ! Má đào phận bạc trơ bên cầu ṃn mỏi những chờ ai ! Vắng vẻ Lam Kiều sương gieo lệ, lệ pha sương, hận t́nh thêm nặng. Linh đinh hồn điệp, nước đưa duyên, duyên theo nước, nguyền bến là đâu ? Cũng biết tu là cội phúc, mà mối nợ t́nh vương víu măi không thôi; cho hay đời nối dây oan, nên duyên túc đế dằng dai chưa trả dứt.
Duyên
kia theo măi với t́nh, Mong
manh ḿnh nghĩ nỗi ḿnh mà đau, Mỏi
ṃn nào thấy ai đâu ? Sông
Ngân bỏ vắng nhịp cầu sao đang ? Thơ rằng : Dằn
măi không ra mối hận trường, Chung
bầu non nước, cách Sâm Thương. Bên
tai như vẳng lời kim thệ, Mở
mắt c̣n đâu bóng ngọc đường?! Thỏ
bạc xuyên mành dang dở mộng, Lư
trầm bặt khói lạnh lùng hương, Ôm
cầm đợi khách sầu tuôn ngón Có
thấu cho ai khúc đoạn trường
Cụ Diên Hương đọc kỷ ba bức thư thấy văn chương trau chuốt, ư tứ dồi dào, nhưng chưa biết nghĩ làm sao, th́ nhân một buổi hội thơ cụ đem ba bức thư trên đọc cho các thi hữu nghe. Các bạn đều khen thơ hay và yêu cầu cụ họa lại để gây một cuộc t́nh duyên thơ phú. Cụ Diên Hương nghe lời bạn, bèn làm ba bài họa, nhưng v́ không có địa chỉ Vu San Nữ nên phải gởi đăng vào mục Tao đàn của tờ tuần báo Bông Lúa cho tới tay người ngọc.
Lăo Thơ sanh Diên Hương Thân ái gởi : Vu San Nữ, Sài G̣n.
Thưa Nương Tử,
Tôi như mặt trời chiều, non đoài sắp ngả bóng kim ô, cô tựa mảnh trăng thu, hồ Bắc đang ngời gương ngọc thố. Ngờ đâu được khách hồng nhan để ư th́ hân hạnh biết là bao, cho nên đọc ba bức thư phong, rất cảm mấy lời vàng đá. Thưa Nương Tử, dầu cho Liễu Hạ Huệ tái sanh, cũng không trơ dạ đá mà ngảnh mặt hào hoa quân tử, huống chi tôi tuy chẳng dám sánh Tư Mă Quân hồi thế, cũng không chai ḷng vàng mà phụ trang đài sắc thuyền quyên.
Thú thật, đôi phen rút mảnh hoa tiên, để viết đôi ḍng chữ nghĩa, th́ đôi phen tôi lại dẹp cây bút ngọc, đành say mấy vận thơ t́nh. V́ tại sao ? Tôi thầm nghĩ, Nương Tử tự bút Vu San th́ có lẽ ḍng thuyền Thần Nữ; và như thế không lẽ tôi đi học đ̣i Lưu Nguyễn mà t́m đến động Thiên Thai. Cho nên thà tôi bặt lối Bồng Lai, hơn để si t́nh Từ Thị. Nhưng mà :
Lạ cho cái thói hữu t́nh Đố ai gỡ mối tơ mành cho xong !
Rồi nghĩ măi cái nghĩa Ngưu Lang, ai đi nỡ phụ thê thất tịch; lại thương hoài mối t́nh Chức Nữ, ḷng dặn đừng lỗi nguyện tam sanh.
Mà thảm thay ! Tôi như chiếc nhạn về Nam, Nương tử tợ cô hồng lên Bắc; làm sao gặp, khó nổi t́m; thôi th́ cũng bắt chước Nương tử, tạm mượn cây bút ngọc, sang bắt nhịp cầu vàng, để cho nước đưa truyền, trông cho thuyền cặp bến.
Ḍng
sông Tương, chiếc thuyền t́nh.
Lẽ
dâu măi măi lênh đênh giữa vời.
Buồm
ân gió ái đưa hơi
Cho
thuyền cặp bến cho người sánh duyên.
Ba
sanh mới vẹn mười nguyền. Bỏ khi thương trộm bỏ phiên nhớ thầm
Thơ rằng :
Ai
đem chỉ thắm chắp tơ tằm
Một
nghĩa, hai t́nh mấy biếm xâm.
Nh́n
bức thơ tiên hoa gấm dệt,
Vuốt
lằn tóc bạc tuyết sương dầm.
Rằng
duyên … sao để thời xuân quá,
Phải
nợ … lo ǵ biển ái thâm.
Chẳng
nệ đông hàn mai dạn gió, Giọng tỳ Tư Mă ngẩn ngơ thầm.
Thầm
than gió lạnh lọt huỳnh song,
Như
gợi niềm tây rối tấc ḷng.
Dỡ
thiếp lan đ́nh mơ hội kiến,
Vung
cây cù mộc đón cô hồng.
Đài
gương hạ cố soi bèo cỗi,
Vườn
hạnh xuân tàn ngậm lệ trong.
Hạc
nội mây ngàn đâu nhắn gởi,
Triền
miên ngày một, nỗi chờ trông.
Chờ
trong ngày vắng suốt đêm trường.
Gởi
gió tung ngàn nỗi nhớ thương.
Dám
hỏi không t́nh sao thả lá,
Đă
gây nên tội lại ngăn đường.
Mơ
tiên giấc điệp khôn thành mộng.
Tưởng
bóng song hồ măi nối hương.
Những
nhớ rồi thương, thương lại nhớ,
Mưa
tuôn giọt thảm thấm can trường.
Tờ tuần báo B.L. vừa xuất bản vài ngày th́ Cụ Diên Hương tiếp được thơ của Vu San.
Đô thành, ngày 12-8-58
Thưa Tiên Sanh,
Dở mấy trang B.L., thấy ba bức thư t́nh, th́ ra : Từ lúc ve kêu giữa Hạ cho đến khi lá rụng đầu Thu, thiếp đây : biết bao nhiêu sầu chích bóng, biết bao nhiêu hận cô pḥng ! Thiếp c̣n nhớ : mấy độ trăng mờ, đôi ḍng lệ thảm, đề năm vần thơ nhạn, trên một mảnh giấy hồng.
Thơ
rằng : Dài quá ba thu một khắc sầu. Mộng hồn vơ vẩn biết về đâu
? Sông Tương đợi mỏi
đoàn ô thước Phím ngọc buồn lơi khúc phụng cầu. Ruột đứt ngày thêm, thêm đứt
ruột, Châu tràn giọt nối, nối tràn châu. Hăm t́nh u uẩn, tơ trùn mối, Dài quá ba thu một khắc sầu !
Nhưng mà, đang buồn duyên hạ lỡ làng, bỗng đẹp t́nh thu phơi phới. Tiên sanh đă ḥa thi phúc đáp, tiện-thiếp xin hạ bút hồi âm ...
Thưa Tiên sanh, thiếp dám hỏi : Thiếp mến Tiên-sanh mà nhờ hồng điệp đưa duyên; nhân sao ông ngờ Thần nữ đi cậy Vỹ Sanh (1) làm mối? Hễ là đây bí lối th́ đó sao khỏi thẹn-thùng. Tệ chi lắm vậy? Ác chi lắm vậy?
T́nh trong như đă vậy rồi E chi ngoài mặt cậy người mối mai. Ngàn hoa cách nước buồn ai ? Ngọc-Kinh khéo đến chẳng quay Lam
Kiều (2) Chú thích : (1)-Chỉ
ông Giám đốc Tuần báo Bông Lúa (2)-Có câu : Lam Kiều tự hữu thần tiên quật, Hà tất khi khu thượng Ngọc Kinh? Thơ trách
rằng : Đă lắm cay co, khổ đă nhiều, C̣n
nêu muôn mắt cợt t́nh yêu. Hận trường chan chứa nguồn thơ
sớm Khí đoản chơi vơi giấc mộng
chiều, Rừng hạnh thu
sang nhuần ngọc lộ. Đài trang đông
quạnh khóc xuân tiêu. Đá vàng riêng nhắn người quân-tử.
Bao nỡ phanh-phui, khách
dập-d́u. V.S.N. thân ái tŕnh chánh
Cụ Diên Hương được thơ vội trả lời.
20-8-58
Thưa Nương-tử,
Sau khi đăng thơ của nương-từ, th́ liên tiếp được mấy ḍng chữ gấm của t́nh nương, tệ lăo nầy lấy làm cảm ái mà cũng bao nỗi thẹn thùng. Cảm v́ bức hoa tiên lời lời châu ngọc; thương v́ ng̣i bút thánh nét nét đá vàng. Thẹn v́ liều lĩnh mà sỗ-sàng, hổ bởi vụng-về nên sơ sót. Có lẽ nương tử cũng hiểu cho mà không chấp. Chớ phải chi tệ lăo biết nương tử : giữa hạ nghe tiếng ve ngâm mà chạnh niềm chích bóng; th́ tệ lăo cũng làm sao cho : đầu thu thấy hàng nhạn lượn khuây cảnh cô thân. Chớ dám đâu bỏ bụng giai-nhân, mà lại có hẹp t́nh quân tử. Vậy gởi mấy vần cho Chức-Nữ, đặng bày tấc dạ của Ngưu-Lang.
Thơ
họa rằng : Ba
thu dồn lại mấy thu sầu, Rối
rắm tơ ḷng rối những đâu. Kẻ
đợi tin nhàn nương bệ cửa, Người
trông h́nh dạng bám gầm cầu, Vận
tràn t́nh nghĩa, thơ tràn vận. Châu
thấm tâm hồn, má thấm châu. Eo
óc canh gà say chửa tỉnh. Ba
thu dồn lại mấy thu sầu. Diên Hương
Thưa Nương tử,
Đồng
thinh tương ứng đồng khí tương cầu.
Huống chi bến Ngân Hà, đă bắc nhịp cầu, không
lẽ lầu Lộng Ngọc lại im tiếng sáo. Đừng ngờ duyên cho duyên ngỡ ngàng mà áo năo, hăy khăng nghĩa cho nghĩa khắng-khít mới vững bền. Th́ trời Vu-San nguyệt sẽ trong cho sáng mặt thuyền quyên, c̣n sân Diêu thất hoa kế nở cho thơm ḷng quân tử.
Lá duyên đă thắm tươi rồi Nầy trang đông bá, nọ người xuân mai Ngăn hoa cách nước dầu ai.
Ngọc
Kinh cũng đến, cũng quay Lam Kiều Thơ
đáp rằng : Thương nhau cũng lắm, trọng nhau
nhiều Muôn mắt trông vào đượm vẻ yêu. Chẳng đặng kề vai chờ nguyệt
sớm. Th́ cùng chung bóng thưởng trời chiều. Hè qua dế thét ân t́nh đáp, Thu lại quyên gào đoạn thảm tiêu. Thả lá ḅn vàng, khen thục nữ. Ra tay quân tử quyết ḷng d́u.
Diên Hương
Thưa nương tử,
Tâm sự một bầu tơ t́nh mấy đoạn Không hiểu sao đọc mấy ḍng thơ của nương tử ḷng bắt tư tư tưởng tưởng Mà tư ai mà tưởng ai ? Nương tử ở chốn nào ? Than ôi Nh́n bốn phương trời, bóng người ngọc t́m hoài không thấy dạng. Nương tử ra làm sao ? Buồn thay ! Nhắm đôi mắt tục, mộng đêm xuân trông măi chẳng ra h́nh ! Té ra : Hữu t́nh lại hóa vô t́nh, hậu nghĩa thành ra bạc nghĩa Trăng thu vặc vặc, mà biết cùng ai ngâm câu hải thệ ? Màu cúc xinh xinh mà biết cùng ai đốt nén hương nguyền ? Vậy cũng vớt lá để t́m duyên vậy cũng ấp cây mà đợi thỏ.
Than ôi ! Sầu
dường bể khắc như năm
Sương
mai chịu được mấy lăm mà gầy
Ngàn xưa ai cũng thế nầy Gánh sầu san sẻ ai đầy ai vơi ? Thơ
rằng : Tiếng trúc đường ti
lắm điệu thần Mà sao thừa tiếp lại bâng khuâng Vu San dẫu biết tràn mưa gió Ngọc thất không dè vướng ái ân Thục nữ đưa duyên nhiều gắn bó Lăo phu hẹp dạ hóa lần khân ? Thuyền t́nh cất mái dầu in nhịp. Gặp phải dông to, liệu đỡ đần Diên Hương
Cuộc xướng họa càng tiếp diễn càng nồng nàn gắn bó càng phô nét đẹp tuyệt vời của thi phú Việt Nam, hàng hàng châu ngọc, lời lời gấm thêu. Người trong cuộc say đắm đă đành, mà thi hữu khắp nơi cũng bị lôi cuốn vào cuộc xướng họa thanh nhă này. Số thi hữu tham gia rất đông đảo, mỗi bài mỗi tứ lạ, lắm ư hay, nhiều ư đẹp … cho ta thấy vần thơ VN thật là sâu sắc phong phú. V́ giới hạn của tờ báo nên chúng tôi xin tạm ngưng phần xướng họa của Cụ Diên Hương, và Vu San Nữ để trích đăng giới thiệu một số bài của Quư Cụ trong Hương B́nh T.X.
Trước
hết là bài của Cụ Ưng B́nh. Đọc Thiên T́nh Sử Chuyện Cô Vu Nữ gái Kiều anh Với Cụ Diên Hương đấng lăo thành Cư Sĩ không ngờ duyên tóc bạc Tiên nga bỗng vướng nợ mày
xanh
Tuy trường văn vơ chưa ra mặt. Mà thú phong tao đă rạng danh. Thù
tạc văng lai câu xướng họa. Nghiên vàng bút ngọc tả phân minh.
Bát thập nhị tuế lăo phu
Ưng-B́nh Thúc Giạ Thị
Bài của Cụ Kỉnh
Chỉ Phan văn Hy. Gởi Cô
Gái Vu Sơn Khéo nhả tơ thêm rối ruột tằm. Nhơn duyên khéo tưởng chuyện xa xăm. Khúc đờn Tư Mă nghe chưa lọt, Giọt lệ Văn Quân đă ướt dầm. Xuân có ghen chi người phận mỏng Thi khôn tả hết mối t́nh thâm, Cậy ai nhắn hỏi cùng ai đó. Ai kẻ vui riêng kẻ tủi thầm. Bài của Cụ Tống Nguyên
|
TUYỂN TẬP NHỚ HUẾ 1997