Trang Nhà Khóa 2 C̣n Đó Những Qua Đi NLM50 Âm Hưởng Blao Tung Cánh Chim Bay
 
TÔI CHỌN BAN MỤC SÚC  

 Đỗ Hữu Long
 

Gia đình Đỗ Hữu Long San Jose, CA. 1995

Đối với tôi, thi đậu và theo học trường Quốc Gia Nông Lâm Mục Blao là một bước ngoặt quan trọng của đời người. Sinh ra và lớn lên tại một tỉnh miền Trung, có dịp đọc một số sách ngoài những sách giáo khoa, tôi nhận thấy rằng nếu không thoát khỏi khung cảnh này, vào miền Nam- Saigon, để học hành, vui chơi, làm ăn thì cuộc đời cũng sẽ quanh quẩn như một cái cối xay cũ kỹ.

Khi mới bắt đầu vào học, tôi đă sẳn sàng đứng giữa hai con đường: Thủy Lâm hay Mục Súc, Canh Nông th́ tôi không nghĩ đến.

Sở dĩ tôi lưu ư đến ngành Thủy Lâm v́ thân tộc tôi kể từ ông nội từ Hà Đông vào, đến các bác và ba tôi đều làm nghề buôn bán lâm sản. Lúc nhỏ, khi c̣n Pháp thuộc, tôi đã được ngồi xe hơi với ông kiểm lâm, tôi đã thấy các bè cây của bác tôi, ba tôi được lèo lái từ nguồn về đậu tại bến nhà. Tôi đã biết phân biệt mây sòng, mây rã, mây nước, dầu rai, dầu trong, dầu chai v.v... Tôi cũng lờ mờ hiểu về giá trị của cây kiền kiền, lim, gõ v.v... Tôi cũng nghe người lớn nói chuyện với nhau -hầu hết là đàn bà- về những người quen biết đã chết vì bệnh sốt rét ngã nước, sưng gan vàng da, bùa

ÂM HƯỞNG BLAO

ngải và các bà thường chấm dứt cuộc nói chuyện bằng câu kết: "Ăn của rừng, rưng rưng nước mắt."

Chính gia đình tôi cũng bị bệnh sốt rét hành hạ trong suốt các năm 1946-1947 và chỉ những người lớn, khỏe mạnh mới tồn tại. Phần tôi có lần bị mê man suốt ba ngày đêm sau một cơn sốt. Lâm sản là những ǵ tôi quen thuộc trong khi đó chăn nuôi gia súc là điều tôi mơ ước. Trong tuổi chuẩn bị trưởng thành, những điều tai nghe mắt thấy, có sức thu hút mạnh mẽ, nó sẽ hòa nhập với bản tánh thiên nhiên tạo nên mẫu người của riêng người đó. Đây là thời gian chúng ta theo học trường Quốc Gia Nông Lâm Mục Blao. Vào lúc này, một số bạn bè tôi thích phim tình cảm Pháp, Ý, ca hát nhạc ngoại quốc, đọc Ciné Revue v.v... thì tôi vẫn hát những bài nhạc tiền chiến của Phạm Duy, Văn Cao, đọc các sách của Tự Lực Văn Đoàn, các tạp chí viết về các đề tài khoa học phổ thông và chịu các phim miền Viễn Tây của Mỹ, vừa hùng vĩ, thơ mộng lẫn một phần bạo lực. Tôi thường mơ tưởng đến một vùng đồi núi miền Trung Du Bắc Việt hoặc miền Tây Nguyên hoặc ngay cả nơi xứ Blao này, với hình ảnh người trên yên ngựa, bóng dánh yêu kiều

bên bờ suối róc rách...

Khi ghi tên theo học ban Mục Súc, ngoài các yếu tố lãng mạn nói trên, còn có những thực tại lôi cuốn đáng kể, đó là bạn và thầy. Cho đến ngày nay, mỗi khi nhớ lại, tôi vẫn ngạc nhiên và thán phục bạn Huỳnh Quang Hải, khóa I.

Dưới mắt tôi, Hải là một thanh niên Nam Kỳ tiêu biểu và có nhiều tài năng: học giỏi, thông thạo Pháp ngữ, nói lớn và nhanh, tân nhạc và cổ nhạc đều rành rẽ, tay chân lia lịa nhưng chính xác, không một chút e dè mặc cảm. Đối với bạn bè đàng hoàng, anh 

nói chuyện ôn tồn, mềm mỏng nhưng đối với những bạn sừng sỏ, chửi thề thì Hải cũng có vẻ trội hơn trong vấn đề này.

Tôi còn nhớ một buổi trưa ngày nghỉ học, Hải ngồi đâu nơi bực thềm nhà ăn, Phan văn Tùng và tôi đến bên gợi chuyện:

- Anh Hải, cho nghe vài câu vọng cổ!

Hải cười và bắt đầu cất giọng ca: "Anh sui ơi! Con gái của tôi là dâu của anh, sao anh nỡ nhẫn tâm lật tay mặt, đặt tay trái mà nhổ đi mấy sợi lông... ư... ư".


KỶ YẾU HẢI NGOẠI KHÓA II NÔNG LÂM MỤC BLAO 1956-1959

Trong khi Hải đang ngâm nga thì tôi và Tùng đã phá ra cười, vì chắc rằng Hải sẽ nói tục, thì Hải xuống giọng xè "ư...ư... mày!" Chúng tôi càng cười thích thú hơn nữa vì sự đoán lầm của mình.

Tôi tiếc Hải chết quá sớm, không dự phần vào cuộc sống sôi nổi về sau này. Nói đến Huỳnh quang Hải mà không nhắc đến Nguyễn Quí Định khoa I cũng là điều thiếu sót. Trong khi còn đi học, Định cũng có nhiều điểm nổi bật nhưng không nhộn bằng Hải . Hải và Định đều xông xáo trong việc thực tập nông trại như cưỡi ngựa, đỡ đẻ 

heo, bò, mổ thịt gia súc, làm kỹ nghệ thú sản v.v...Đây cũng là điều lôi cuốn tôi với Ban Mục Súc.

Nói đến bạn, tôi cũng không thể nào quên anh Quang, người thú y tá của trường Quốc Gia Nông Lâm Mục. Tôi liên lạc với anh Quang để tìm kiếm thêm những vấn đề rất cụ thể và thực tế trong ngành chăn nuôi gia súc. Đặc biệt anh Quang và những người trong gia đình đều có cặp mắt đẹp và cái răng khểnh có duyên. Tôi quí mến gia đình anh Quang và lãnh được những cảm tình quí báu từ người thân thuộc. Cho đến bây giờ tôi vẫn nhớ và vui

mừng được biết tất cả những chị em của anh Quang đều có cuộc sống tốt đẹp và hạnh phúc dù ở Việt Nam, Úc Đại Lợi hay Hoa Kỳ.

Sự quyến luyến với gia đình anh Quang cũng là niềm khích lệ tôi theo học ngành Mục Súc một cách kỹ lưỡng từ lý thuyết đến thực hành.  Hình như trong triển phát lớn, người ta có khuynh hướng đi tìm lý tưởng và điều quyết định dẫn tôi vào ngành Mục Súc là giáo sư Vũ Ngọc Tân. Đối với thầy Tân, tôi không có được sự gần gũi như các anh Huỳnh quang Hải và Nguyễn quí Định khóa I, nhưng trong thực

Chăn nuôi thực hành với bác sĩ Vũ Ngọc Tân


ÂM HƯỞNG BLAO

hành nông trại tôi thích đứng gần thầy để nghe lời thầy giảng giải về bất kỳ vấn đề nào được các bạn nêu ra.

Một lần anh Nguyễn Văn Ly hỏi thầy vấn đề xuất tinh trong khi ngủ có ảnh hưởng gì đến sức khỏe thầy ôn tồn trả lời một cách khoa học và cặn kẽ. Đại ý : Tuyến sinh dục là một tuyến nội tiết, cung cấp các kích thích tố cần thiết cho cơ thể. Đối với một cơ thể đàn ông đang lớn, thỉnh thoảng có những lần mộng mị như vậy là điều bình thường và các anh cần vận động, tập thể dục để giữ gìn sức khỏe.

Sau này suy ngẫm lại một cách "biện chứng" tôi mới hiểu tại sao anh Nguyễn Văn Lý lại tập võ, đấm tay vào bao cát thùm thụp. Nguyễn Văn Hành kéo accordéon liên tục, Phạm Mạnh Tuyên thổi sáo giữa đêm khuya, Đoàn Minh Trị, thỉnh thoảng lại la lên: Ô! ô! Bernadine, Huy Lực Bùi tiên Khôi làm thơ không hết mụn, à quên, xin lỗi, không biết mệt, Nguyễn văn Nguơn và Trần Khánh Vân cứ lai nhai những câu vọng cổ buồn cười, Phi Long Lê hưũ Trung mày mò các thí nghiệm về điện quên ăn, quên ngủ...

Thầy cũng thường nhắc nhở các sinh viên về sự thiếu Ca/P trong nước uống và thực phẩm tại vùng cao nguyên và theo sự chỉ dẫn của thầy, khi ăn thịt cá ta cố nhai và nuốt phần xương mềm hoặc sụn là cách cung cấp đầy đủ Ca/P cho cơ thể. Tôi nhớ nằm lòng bài học cho nên khi ăn phở tôi thường kêu tô tái sụn và những năm trong trại cải tạo những bài học về dinh dưỡng nhu cầu của cơ thể về chất khoáng, chất đạm được tôi áp dụng một cách triệt để vào thực tế. 

Để khai thông tư tưởng cho sinh viên theo học ngành chăn nuôi, thú y, nhân dịp nói chuyện hoặc giảng bài, thầy đề cập và giải quyết những vướng mắc căn bản.

Hình như hồi đó các bạn chúng ta e ngại ngành Mục Súc về sự dơ bẩn trong khi săn sóc gia súc hoặc lòng nhân bị tổn thương khi phải bán gia súc cho người ta làm thịt hay chính mình phải giải quyết đời sống con thú để mổ xẻ học hỏi họặc cung cấp thịt cho nhà trường.

Cách đây 2 năm, trong cuộc họp bạn khóa 2/NLM tại Santa Ana, tôi có dịp nhắc đến sự giải thích của thầy thế


KỶ YẾU HẢI NGOẠI KHÓA II NÔNG LÂM MỤC BLAO 1956-1959

nào là sạch sẽ, thế nào là dơ bẩn, Thầy noi:Cái gì dùng không đúng chỗ là dơ bẩn." Nước mắm ăn thì tốt nhưng đem bôi lên mặt là dơ bẩn. Suy rộng ra, đối với vấn đề trừu tượng như chủ nghĩa, luật pháp, phong tục v.v... nếu dùng không đúng chỗ cũng là điều dơ bẩn.  Một lần khác thầy dùng chữ "Súc vị". Một số các bạn vội cười cho rằng thầy đặt ra những danh từ kỳ cục như "mã cụ, mã kê" hoặc muốn nhạo bảng chế độ đệ I Cộng Hòa, Tôi nghĩ thầy là một người khoa học, không quá quan tâm đến vấn đề chính trị mà chỉ cố tình khêu gợi sự suy nghĩ của sinh viên về vị trí con thú trong đời sống trái đất. Thầy cũng như các nhà khoa học khác đều nghĩ rằng nếu không có chất đạm nguồn gốc động vật như thịt, cá, trứng, sữa thì loài người khó có thể tồn tại và xây dựng một nền văn minh như ngày nay.

Tôi còn nhớ thầy có nhắc đến câu "Vật dưỡng nhơn" hay không, những đã là người Việt Nam ai lại không biết câu này.

Mới đây xem phim "Lion King" thấy con sư tử con ngây thơ hỏi Sư tử Bố tại sao Sư tử lại ăn thịt những súc vật

nhỏ bé. Sư tử Bố thản nhiên trả lời: "Sư tử ăn thịt các con vật bé nhỏ, sau này sư tử chết xác sư tử bón phân cho cây cỏ tươi tốt, để nuôi dưỡng các con vật nhỏ bé! " Sự sống trên trái đất quả là mâu thuẫn! Làm việc để mưu sự sinh tồn cho mình, gia đình, đồng bào, đồng loại là phần không kém phần cao quí như việc đi tìm sự sống an lành có thể có bên kia thế gian.

Thầy dạy những môn đòi hỏi sinh viên phải đem nhiều công sức để học như: vi trùng, ký sinh trùng, bệnh họan tổng quát v.v... trong khi đó hầu hết các bạn trong Ban Mục Súc đều chăm học và học gạo. Thầy đã một lần 

nhắc nhở, bằng một câu nói mới nghe xem ra có vẻ nghịch lý: "Học để quên chứ không phải để nhớ." Trải qua cuộc sống và làm việc, tôi thây câu nói này quá hay tuy nhiên tôi không dám dài dòng thêm nữa vì tất cả chúng ta đều ở tuổi lục tuần ai mà không thấy được cái giá trị khoa học và thực tế của câu nói.


ÂM HƯỞNG BLAO

Nhắc đến những kỷ niệm về giáo sư Vũ Ngọc Tân, người đã lôi cuốn tôi vào ngành Mục Súc và trang bị cho tôi những lập luận căn bản và vững chắc để vào đời, tôi vẫn còn in rõ hình ảnh một vị giáo sư: trán cao, mắt sáng, rắn rỏi và điềm đặm. Tấm hình của thầy thường thấy hiện nay, chụp một phần nghiêng một bên và sao chép nhiều lần nên không biểu lộ được cái tinh anh toàn diện của thầy. Lúc còn ở trường, nhiều lần gặp thầy đi lại từ phía trước với vẻ mặt nghiêm nghị, nhìn thẳng, tôi nghĩ thầy không thấy mình, nhưng khi đến gần vừa đủ, tôi đứng lại cúi đầu chào Thầy, thì tôi bắt gặp ngay trên khuôn mặt lạnh lùng, phớt tỉnh đó một nụ cười tươi tắn rạng rỡ với đuội mắt và vành môi kéo dài ta: "chào anh." Với dáng dấp như vậy, nên khi thầy mặc quần kaki,áo dinh điền màu xanh nhạt, đi giầy không vớ, hút Basto xanh vẫn giữ được vẻ uy nghi đĩnh đạc của một bậc 

Thầy. Giáo sư Vũ Ngọc Tân là người có tầm hiểu biết sâu rộng về thú y, và một số các vấn đề khoa học khác, đặc 

 

biệt tôi ngưỡng mộ cái khả năng hệ thống hóa những điều vụn vặt, b́nh thường và giản dị hóa những điều cao siêu, phức tạp của thầy.

Tôi luôn luôn trân trọng và giữ gìn kho tàng kỷ niệm đẹp đẽ này trong suốt cuộc đời và nếu có thể truyền thụ lại cho thế hệ trẻ con cháu vì tôi nghĩ rằng đấy cũng là cách thiết thực bày tỏ lòng tri ân với các thầy, thắt chặt thêm tình bằng hữu với tất cả các bạn trong ngành Nông Lâm Mục.

Thấm thoát thế mà đã hơn 40 năm, kể từ những ngày tháng đầu tiên gặp gỡ giữa những người chưa quen biết và cảnh vật còn hoang sơ xa lạ. Mỗi khi có dịp hồi tưởng lại, mặc dù trải qua bao nhiêu biến chuyển, xáo trộn mạnh mẽ của cuộc đời dâu bể, tôi vẫn giữ được trong ký ức tương đối đầy đủ hình ảnh và tình cảm đối với tất cả các thầy mà tôi đã học, các bạn tôi đã gặp trong ba năm đèn sách dười mái trường Quốc gia Nông Lâm Mục Blao. Kinh nghiệm từ mỗi người bạn, kiến thức nhận được từ mỗi vị thầy đối với tôi là những viên trân châu quí giá, tạo cho tôi có một số vốn liếng vừa đủ để bước vào đời.


KỶ YẾU HẢI NGOẠI KHÓA II NÔNG LÂM MỤC BLAO 1956-1959


ÂM HƯỞNG BLAO


KỶ YẾU HẢI NGOẠI KHÓA II NÔNG LÂM MỤC BLAO 1956-1959

 

    

Trang Nhà Khóa 2 C̣n Đó Những Qua Đi NLM50 Âm Hưởng Blao Tung Cánh Chim Bay