Trang Nhà Khóa 2 C̣n Đó Những Qua Đi NLM50 Âm Hưởng Blao Tung Cánh Chim Bay
Trường Xưa Hoài Niệm...

Huy Lực BÙI TIÊN KHÔI

Tặng tất cả sinh viên Nông Lâm Mục. Thân ái gửi các bạn sinh viên khóa 2 và yêu dấu tặng tác giả thi phẩm: "Trường xưa hoài niệm", Kim Yến. 

Bài này được viết vào cuối tháng 4 năm 1996, sau hai mươi mốt năm bỏ nước ra đi, lưu lạc quê người; sau đúng bốn mươi năm kể từ ngày chúng ta thi đậu và khăn gói lên đường nhập học trường Quốc Gia Nông Lâm Mục Blao, được phụ đề Anh ngữ National College of Agriculture, Forestry and Animal Husbandry of Blao, tên bảng hiệu to tướng vắt ngang trên cổng chính vào trường.

Có trễ lắm không các bạn khi viết về ngôi trường đă để lại trong chúng ta quá nhiều ấn tượng tốt đẹp sâu xa, bốn mươi năm thời gian bể dâu sương khói đă nḥa nhạt xuôi gịng, có người trong chúng ta sau khi giă từ Blao đă qua không biết bao nhiêu ngôi trường khác, riêng tôi những xúc cảm về ngôi trường xưa vẫn choáng ngợp đậm nét hơn bất cứ một ngôi trường nào, đă trải qua sau này.

ÂM HƯỞNG BLAO

Tôi thường được mời đi thuyết tŕnh cho các sinh viên muốn lấy văn bằng về môn Comparative Literature, tỷ giảo văn chương, nên từ sự so sánh trong văn chương tôi bị ảnh hưởng hay liên tưởng so sánh ngôi trường mới với ngôi trường cũ rực rỡ h́nh ảnh ba năm nội trú tuyệt vời.

Ngôi trường chúng ta quả thật là ngôi trường số một, chẳng những là ngôi trường vĩ đại đầu đời của tuổi đôi mươi, mà c̣n là ngôi trường dân sự chuyên môn đầu tiên vĩ đại nhất của Quốc gia thời bấy giờ. Các bạn đừng cho tôi v́ quá yêu trường mà lộng ngôn đâu nhé! Tôi sẽ lần lượt chứng minh từng điểm về ngôi trường đă đào tạo ra những môn sinh làm cộng đồng nhân loại gần gũi nhau hơn, hiểu biết nhau hơn, nhân ái tốt đẹp hơn. 

Cổng trường Nông Lâm Mục 40 năm xưa

(bên trong là đại giảng đường vừa xây xong)

Miền Nam Việt Nam chúng ta, trong năm 1955, đâu có một ngôi trường Cao Đẳng chuyên môn nào được cấp học bổng $1.500 một tháng. Khi tôi vào ṭa hành chánh tỉnh B́nh Định để lấy sự vụ lệnh và thông hành đi máy bay miễn phí ra Huế, cô thư kư đánh máy công nhật đưa giấy tờ chúc tụng tôi lên đường: "Học bổng hàng tháng của trường Nông Lâm Mục anh học c̣n lớn  hơn lương của em chỉ $1,200 thôi". $1.500 một tháng lúc bấy giờ mua được nửa lượng vàng, hoặc 15 tạ gạo, hoặc 375 hộp sữa Nestlé.

Nằm bên tay trái quốc lộ 20 tại cây số 187 từ Saigon đi Đalat, ngôi trường chúng ta trải dài từ xă Tân Bùi đến chợ Blao, rồi kế tiếp ranh giới sở trà Pitchené.


KỶ YẾU HẢI NGOẠI KHÓA II NÔNG LÂM MỤC BLAO 1956-1959

Diện tích ngôi trường chúng ta kể cả khu ngũ cốc, vườn cỏ (grass collection) thí điểm cây ăn trái, vườn ương, vườn rau, vườn cam và đồng cỏ (pasture) rộng đến 200 mẫu tây tức là 494 acres mẫu Hoa Kỳ, rộng hơn bất cứ một ngôi trường văn hóa chuyên môn nào trên đất nước Việt Nam và rộng hơn cả đại học Rice ở Houston (300 acres), một trong những đại học tốt nhất Hoa Kỳ. 

Du khách đi Đàlạt, khi xe 

 tiến vào cây số 186 nh́n qua tay trái những dăy biệt thự xinh xắn của giáo sư Nông Lâm Mục, màu tường trắng nổi bật trên khung cảnh xanh biếc của cây cỏ núi rừng. Ông Nguyễn Thiệu Lâu, giáo sư Sử Địa của Đại học Saigon và nhiều vị giáo sư đại học khác, khi qua đây đă từng nh́n bầu trời xanh, mơ ước được vào dạy ở nơi đây, mỗi sáng ngồi trong biệt thự tiện nghi, uống trà tươi nghe tiếng cỏ cây trăn trở th́ thầm. Cổng vào trường được xây cất kiên cố, mang tấm bảng hiệu to lớn chữ đỏ chói, đập vào nhăn quan gây một ấn tượng bao quát vĩ đại cho du khách viếng trường. Ba khu giảng đường nằm kế bên nhau lùi dần về phía sau, nằm dưới những tàn cây xanh bíếc, ấp ủ khung trời thân yêu của ba năm sách vở trong tay đến lớp học hành. Mỗi giảng đường có ba bốn lớp học và pḥng thí nghiệm. Những chiếc ghế có gắn liền mặt bàn đánh vẹc ni bóng lộn, hai bên tường kính mỹ thuật, ngồi trong lớp có thể nh́n thấy đàn bướm chập chờn trên những luống hoa sặc sỡ trước biệt thự của các giáo sư hoặc nh́n qua phải, tầm mắt có thể đến tận khu rừng xanh ngát trải dàn ra. Tôi bảo đảm với các bạn không có những lớp học nào tiện nghi, thoải mái, thơ mộng, thú vị như lớp học của trường Nông Lâm Mục chúng ta, kể cả so sánh với những đại học danh tiếng nhất Hoa Kỳ.

 

                     

              Dăy nhà học ngày xưa


ÂM HƯỞNG BLAO

Tháng sáu năm 1987, tôi được mời tham dự lễ ra trường của đại học Harvard, cùng vui chơi với class reunions, ngày họp mặt khóa của một đại học đă thành lập cách nay 350 năm, đại học danh tiếng nhất, lâu đời nhất tại Hoa Kỳ. Những cây cổ thụ tàn lá sum sê, đầy những chú sóc chạy nhẩy đùa dỡn tung tăng trên thảm cỏ, những ṭa nhà cổ xưa kiến trúc kiên cố với những bức tường quấn phủ đầy cây trường xuân xanh thẫm, đến công tŕnh kiến trúc của khu Carpenter Center do kiến trúc sư nổi danh người Pháp Le Corbusier vẽ kiểu mẫu mà bất cứ dân Harvard nào đều hănh diện giới thiệu với du khách. Tôi đă thuyết tŕnh trước bốn trăm sinh viên Harvard, hơn một phần mười là người Việt về đề tài thi ca Việt Nam, tại căn pḥng mà thi sĩ Monroe  Engel đă đến đây để giảng về văn chương hiện đại. Sau đó tôi đă yêu cầu các sinh viên Việt Nam hướng dẫn tôi đi xem những lớp học từ nhỏ nhất có thể chứa mươi người đến đại giảng đường có thể 

mời hàng ngàn khán giả. Tôi phải hết sức thành thật nhận định rằng không có một lớp học nào ở đại học Harvard mà hội đủ những tiêu chuẩn: tiện nghi, thoải mái, thơ mộng, thú vị như lớp học của trường Nông Lâm Mục chúng ta.

Rời khu giảng đường Nông Lâm Mục tiến qua cột cờ, ba ṭa nhà pḥng ngủ của sinh viên, đầy tiện nghi, tân kỳ nằm soai soải bên nhau nh́n ra mặt lộ, mặt tiền mỗi ṭa nhà được xây cất nhô ra, hai cánh tả hữu hai bên, mỗi bên 6 pḥng, mỗi ṭa nhà 12 

pḥng nơi sinh sống của 48 sinh viên. Pḥng rửa mặt cầu tiêu nằm chính giữa tầng dưới và trên lầu là pḥng tắm, pḥng tập thể dục với lan can để nh́n mặt trời dần dần ch́m khuất, hoàng hôn lặng lẽ bao trùm, đêm tối dâng đầy với tiếng ŕ rầm của núi rừng ngàn cây xao xác. Pḥng ngủ đó, các bạn ơi, chúng ta đă có vô vàn kỷ niệm và tôi lại phải một lần nữa chứng minh với bạn không có một dormitory nào, kể cả những đại học tốt nhất tại Hoa Kỳ như MIT (Massachusetts Institute of Technology có thể sánh được.

Đại học MIT có một thủ tục đặc biệt, không có ở bất cứ đại học nào khác. Trong năm thứ nhất sinh viên chỉ cần học vừa phải để đậu, khỏi phải bị đánh 


KỶ YẾU HẢI NGOẠI KHÓA II NÔNG LÂM MỤC BLAO 1956-1959

hỏng là đủ, giáo sư không phê điểm A,B,C,D chỉ ghi rơ Pass hoặc Fail mà thôi.   Nhất là thời kỳ hoạt động độc lập, The Independant Activities Period (IAP) laø thời gian sau khi thi xong các môn trong năm thứ nhất, sinh viên liên hoan, tổ chức party, ăn chơi nhẩy nhót thả dàn.

Tôi được mời đến thuyết tŕnh tại MIT vào đúng thời kỳ IAP năm 1989 với đề tài "Rượu và đàn bà trong thi ca Việt Nam", do hội Asian Student Organization trả mọi chi phí, đây là một hội hoạt động nổi tiếng nhất trong 280 hội đoàn tại MIT, một đại học đào tạo ngành kỹ sư tốt nhất trên quả đất này. Tôi c̣n nhớ rơ chuyến đi bộ hàng giờ kỳ thú trong "hành lang vô tận" "The Infinite Corridor", một trong những 

con đường hành lang liên tục dài nhất thế giới, từ dăy dinh thự số 7 đưa đến dăy dinh thựï số 3, 10, 4, 8, 16, 56 và cuối cùng vượt qua ṭa nhà số 66 đến giảng đường, nơi đó đă có hơn 300 sinh viên hơn phần nửa là người Á Châu đang chờ đợi tôi trong một căn pḥng thật ấm cúng, trang trí theo kiểu cách đông phương. Tôi đă đứng trên bục gỗ chào mừng cử tọa và hổn hển thưa rằng: "Sau chuyến đi bộ qua hành lang vô tận của MIT, tôi đă kiệt sức và bây giờ nếu Eva có xuất hiện tôi cũng đành chịu, tôi chỉ cần một ly rượu thôi..." tức th́ 300 sinh viên đồng đứng dậy vỗ tay ḥ hét vang lừng cả hàng vài phút, sau đó một nữ sinh viên Việt Nam mang đến cho tôi một ly nước suối trong lành. Uống xong tôi quay lại đặt ly nước suối xuống bàn, định khởi sự 

thuyết tŕnh th́ thấy trên bảng ai đă viết sẳn mấy chữ IHTFP, đây là năm chữ đầu viết tắt của khẩu hiệu bán chính thức tại trường MIT mà từ sinh viên đến giáo sư, khoa trưởng mọi người đều biết, đều công nhận, truyền khẩu từ trăm năm trước đến nay, để mô tả cách thức tranh đua học hành gay gắt, học trối chết thật đáng ghét, thật đáng chửi thề tại đại học danh 

tiếng này. Tôi cầm viên phấn trên kệ bảng, viết tiếp cho đầy đủ trọn chữ của câu này: I Hate This Fucking Place (Tao ghét chỗ đéo kiếp khó học này). Khi tôi quay lại cả 300 sinh viên sững sờ vài giây rồi reo ḥ ầm ĩ la vang "Ông đúng là giảng sư MIT v́ đă quá biết rơ trường chúng tôi."

Đêm hôm đó tôi nghỉ lại 


ÂM HƯỞNG BLAO

một  trong mười ṭa nhà ngủ của MIT. Chỉ có một ṭa nhà ngủ gồm toàn nữ sinh  viên và số c̣n lại nam nữ sinh viên sống chung lẫn lộn. Điều lệ nam nữ sinh viên sống chung có thể thay đổi từ ṭa nhà này đến ṭa nhà khác, có ṭa nhà nam nữ sinh viên sống riêng biệt pḥng với nhau, có nơi nam nữ sinh viên sinh sống chung, chỉ ngăn cách bằng một lối đi, hoặc bằng một bức tường mong manh, cùng chia xẻ với nhau cầu tiêu, pḥng tắm. Tôi ngủ qua đêm vào loại pḥng ngủ cuối cùng này. Khi đặt lưng trên chiếc giường nệm, sự thoải mái êm ấm thua xa bộ giường nệm mới toanh tại căn pḥng nội trú Blao, tôi thầm nghĩ đây có thể là căn pḥng nội trú của người bạn khóa 2 Phí Minh Tâm thời Blao xa xưa của chúng tôi và tôi muốn mời Phí Minh Tâm 

cựu sinh viên Nông Lâm Mục và MIT cùng lên tiếng xác nhận rằng không có một ṭa nhà ngủ của sinh viên bất cứ đại học nào, dù là những đại học tốt 

nhất Hoa Kỳ như MIT, mà hội đủ tiêu chuẩn: tiện nghi, thoải mái, thơ mộng, thú vị như pḥng ngủ của trường Nông Lâm Mục chúng ta.

Một trong những yếu tố để xác định giá trị của đại học Hoa Kỳ là số giáo sư với văn bằng tiến sĩ, bác sĩ. Ngay những năm 1955-1956, số giáo sư trường Nông Lâm Mục chúng ta có văn bằng tiến sĩ, bác sĩ tỷ lệ đến 25%. Chúng ta có những giáo sư với văn bằng cao học tại những đại học danh tiếng Hoa Kỳ như thầy Trương Đ́nh Phú và Nguyễn Văn Mừng, những chuyên viên cao cấp tại Nha Khảo Cứu 

Bộ Canh Nông. Thầy Trương Đ́nh Phú đă dạy môn thổ nhưỡng ban Canh Nông chúng ta bài vở lấy từ sách giáo khoa củaUniversity of Illinois . Thầy Nguyễn Văn Mừng dạy di truyền cho những bài toán di truyền hóc búa lấy từ University of Illinois at Urbana Champaigne, thế mà chúng ta vẫn làm trôi chảy. Thầy Lê Minh Tâm từ đại học danh tiếng của Pháp về, dạy chúng ta về kỹ nghệ nông sản, bài dạy cách làm rượu bia với nhiều chi tiết tỉ mỉ độc đáo khó t́m thấy trong sách vở giáo khoa của đại học Pháp, sau bốn mươi năm trời xa cách vẫn nồng ấm thắm thiết trong kư ức của đời người.

Chúng ta có những giáo sư xuất sắc dạy môn Thủy Nông công tác như thầy


KỶ YẾU HẢI NGOẠI KHÓA II NÔNG LÂM MỤC BLAO 1956-1959

Nguyễn Phẩm Phúc, thầy Trần Văn Bạch sau khi rời chức Tổng trưởng Công Chánh say sưa với đàn trẻ trong công thức xây đập đê điều, người cần cù quyết tâm làm bộ tự điển Bách Khoa, đến năm 1975 vẫn chỉ đến vần T. Thầy Hà Văn Thân, kỹ sư từ Pháp về sau làm Tổng Giám Đốc Nông Nghiệp dạy môn Nông Cơ. 

Bác sĩ Vũ Ngọc Tân vừa làm Giám Đốc trường, vừa là giáo sư chính ngành súc khoa, người thầy uyên bác trong kiến thức, tháo vát khéo tay trong thực hành, khuôn mặt trang nghiêm, mắt sáng rực, thương yêu chăm sóc sinh viên như con, nhất là sinh viên đau ốm trong cảnh xa gia đ́nh. Sau này Bác sĩ Vũ Ngọc Tân làm Đổng Lư Văn Pḥng Bộ Canh Nông, tôi được dịp tiếp xúc thường 

xuyên, khám phá thêm thầy Tân có bộ óc hài ước độc đáo lư thú vô cùng. Bác sĩ Đặng Quang Điện dạy môn Khí tượng học, giọng nói thầy nghẹn nhỏ khó nghe, nhưng bài vở rơ ràng, thực tiễn phong phú. Thầy Lê Văn Kư dạy Thủy Lâm, thầy có bằng cao học của University of Minnesota, người thầy khả kính tận tâm yêu nghề, bất cứ sinh viên nào nhớ đến thầy là liên tưởng ngay đến câu thơ:

Rừng điêu tàn là tổ quốc suy vong...

Thầy Bùi Huy Thục kỹ sư nông học từ Pháp về dạy môn Cây ăn trái, sau năm 1975 trở về Pháp nay đă vĩnh viễn ra đi. Thầy Vũ Ngọc Tân không c̣n nữa. Thầy Ngọ, thầy Đàm, thầy Nguyễn Phẩm Phúc, thầy Trần Văn Bạch đă ra người thiên cổ. Giáo sư trẻ nhất của 

chúng ta thầy Nguyễn Văn Mừng nay cũng đă xấp xỉ bảy mươi. Người bạn đồng khóa lớn tuổi nhất của chúng ta, Trần Hiệp Nam nay 65 tuổi đời. Người bạn yêu quư thân thương nhất của tôi là Hoàng Tổng, nay cũng hơn sáu mươi.

Ở Việt Nam ta, nhất là ở miền Bắc thanh thiếu niên thường kêu các vị đă vào lứa tuổi 50, tuổi tri thiên mệnh, bằng một danh từ rất thanh nhă lịch sự Cụ, thưa Cụ.

Mới 50 tuổi ở Việt Nam ta đă gọi "cụ" một cách trịnh trọng kính nể, trong cách xưng tụng đó cũng có lẫn vào một chút thương hại chua xót dành cho những người đă đi vào giai đoạn cuối của cuộc đời. Hầu hết các bạn chúng ta đă quá cái tuổi để được gọi bằng cụ. Ông cụ Hoàng Tổng 


ÂM HƯỞNG BLAO

thân thương của tôi, trong những năm  gần đây khi vào tuổi cụ, Hoàng quân sực nhớ những ngày tháng thần tiên hoan lạc, hạnh phúc đầu đời trên đồng cỏ làng Trung Đơn. Hoàng gửi tiền về làng cho dân xây trường, đắp đập giúp đỡ quê hương. Thử tưởng tượng đến năm 2006, cụ Hoàng Tổng về thăm viếng quê hương, cụ Lê Hữu Trung tự Phi Long, con người lỗi lạc về kỹ thuật, năm 1961 đă biết dùng ánh sáng để điều khiển súng nổ, ra đón ở phi trường. Cụ Hoàng Tổng và cụ Lê Hữu Trung sẽ ôm chầm nhau và cùng thốt lên Cụ Cụ, giữa đám con cháu vừa ngơ ngác, vừa thương cảm cho t́nh cảnh của hai cụ già.

Mới chỉ tưởng tượng đến đó, mà tôi thấy xúc động ngậm ngùi. Bốn mươi năm trôi qua, hơn nửa đời người trôi qua, cuộc đời đổi thay, tâm lư con người thay đổi, các cụ khóa chúng ta không c̣n nhiều th́ giờ để thốt lên Cụ cụ nữa, xin hăy một lần hội ngộ để đi t́m thời gian đă mất, để đi t́m ngôi trường đă mất.

 

Trước pḥng học ngày xưa

Về thăm trường kỷ niệm 40 năm sinh nhật 

Khóa 11-1996

Marcel Proust, nhà văn bậc thầy của nước Pháp, đă dành 17 năm chót của đời người để đi t́m thời gian đă mất trong bộ trường thiên tiểu thuyết gồm 16 quyển, 4000 trang giấy, với nhan đề "À la recherche du temps perdu" (Remembrance of things past).

Marcel Proust có một câu ví von rất thú vị: t́nh bạn học cũng như một chai rượu nho của đời người, càng để lâu càng nồng nàn thơm ngon tuyệt hảo.Trên con đường đi t́m thời gian đă mất, trên con đường đi t́m lại h́nh

 ảnh ngôi trường số một của tuổi đôi mươi chúng ta, xin hăy uống cạn ly rượu t́nh bạn này, ly rượu mà chúng ta đă ấp ủ từ 40 năm nay, ly rượu bằng hữu tri kỷ của đời người. 

Và khi các bạn uống xong ly rượu này, những trái tim "nguội lạnh của các cụ" bỗng bừng bừng nóng bỏng tràn ngập lửa bằng hữu tin yêu, các cụ sẽ cải lăo hoàn đồng như thời 40 năm về trước và ngôi trường Quốc Gia Nông Lâm Mục sẽ hiện ra trong trí nhớ của chúng ta, rực rỡ tuyệt vời.


KỶ YẾU HẢI NGOẠI KHÓA II NÔNG LÂM MỤC BLAO 1956-1959

Trang Nhà Khóa 2 C̣n Đó Những Qua Đi NLM50 Âm Hưởng Blao Tung Cánh Chim Bay