UỐNG NƯỚC NHỚ NGUỒN

Nguyễn thượng Chánh , dvm

 

Cá sống nhờ nước , con người cũng cần phải có nước mới tồn tại được . Từ vài chục năm nay , kỹ nghệ nước uống đả không ngừng phát triển một cách rất mạnh mẽ trên khắp thế giới . Bên cạnh các loại nước đóng chai đa dạng , đủ kiểu , đủ cở, đồng thời chúng ta củng thấy xuất hiện các ngành kỹ nghệ phụ thuộc , như nhửng máy lọc , nhửng máy làm lạnh nước , nhửng dụng cụ khử trùng và khử chất bẩn trong nước uống . Qua kết quả thăm dò của Leger Marketing , thì có lối 30 % dân Canada không còn tin tưởng và tính nhiệm vào việc dùng nước robinet để uống nửa . Hiện tượng ô nhiễm môi sinh là lý do chính của quyết định nầy . Để bảo vệ sức khoẻ , nhiều người đả chọn nước đóng chai hoặc nước lọc để uống . Nhưng củng có một số người thì lại nghĩ rằng uống nước đóng chai hay uống nước máy thì củng vậy thôi , không có gì khác biệt với nhau hết . Vậy đâu là sự thật ?

 

THẾ NÀO GỌI LÀ NƯỚC ĐÓNG CHAI ?

 

Đây là nước uống đả được vô chai sẳn ,đóng nút kỹ lưỡng và có nhãn hiệu đàng hoàng. Tại Canada , danh xưng của nước đóng chai được luật lệ quy định rỏ rệt , và gồm có nhiều loại :

 

 

ỚC ĐÓNG CHAI CÓ CHỨA VI KHUẨN KHÔNG ?

 

Nước đóng chai không phải là nước hoàn toàn vô trùng ( sterile ) . Nó vẩn có thể có chứa một ít vi khuẩn nào đó , nhưng điều quan trọng nhất là nó không được chứa các loại vi khuẩn gây bệnh có hại cho sức khõe .

 

 

ỚC ĐÓNG CHAI CÓ TỐT HƠN NƯỚC ROBINET ?

 

Trên nguyên tắc , nhà sản xuất củng như nhà nhập cảng phải chịu trách nhiệm và bảo đãm sản phẫm của họ phải đáp ứng đầy đủ các quy định về vệ sinh củng như tính chất trong lành ấn định bởi Bộ Y Tế Canada . Điều kiện nầy củng chi phối cho cả nước robinet của thành phố nửa . Đến nay , chưa thấy có báo cáo nào nói lên các trường hợp bệnh hoạn do nước đóng chai gây ra .

 

 

NÊN DÙNG LOẠI NƯỚC ĐÓNG CHAI NÀO ?

 

Các cụ lớn tuổi , các người bệnh hoạn lâu ngày ,có hệ miển dịch bị suy yếu sẳn, và các cháu bé nhỏ tuổi nên uống nước đóng chai đả được khử trùng bằng phương pháp ozone . Họ củng có thể dùng nước có gaz . Loại nước nầy co tính hơi acid nên vi khuẩn khó phát triển trong đó . Bình thường , chúng ta nên mua nhửng loại nước có nồng độ sodium thật thấp, trên chai có đề câu sans sodium / sodium free hoặc faible en sodium / low in sodium .

 

CÓ NÊN DÙNG NƯỚC ĐÓNG CHAI ĐỂ RỬA CONTACT LENSES ĐƯỢC KHÔNG ?

Không nên . Chỉ sử dụng các dung dịch đặc biệt mua ở pharmacy để rửa contact lenses (kính áp tròng ) mà thôi .

 

 

TRÊN CHAI NƯỚC CẦN PHẢI CÓ NHỬNG CHI TIẾT GÌ ?

 

Theo luật Canada , cần phải có : tên sản phẫm , thành phần và nồng độ các loại khoáng chất , cách lọc và phương pháp khử trùng ra sao , như ozone , thẫm thấu ngược ( reverse osmsis ) vv…., và có thêm chất fluoride vào hay không . Nguồn nước lấy từ đâu và địa chỉ nơi sản xuất .

 

ỚC ĐÓNG CHAI CÓ CHỨA NHỮNG CHẤT GÌ ?

Tạp chí Protégez vous cho biết nước đóng chai bán tại Québec không có chứa hoặc chứa rất ít chất Arsenic ( As ) , Đồng ( Cu ) , Kẽm ( Zn ) và Potassium ( K ) . Các chất sau đây thường được thấy ghi trên nhãn hiệu :

 

 

NHÀ SẢN XUẤT CÓ THỂ DÙNG NƯỚC ROBINET ĐỂ VÔ CHAI HAY KHÔNG ?

Được . Trường hợp nầy không thể sử dụng danh từ nước suối hay nước khoáng thiên nhiên được . Nhà sãn xuất có quyền được dùng nước robinet , đem cất , lọc , khử trùng , làm cho bớt mùi chlore , sau đó vô chai rồi đem bán .

 

 

ỚC ĐÓNG CHAI CÓ THỂ TỒN TRỬ ĐƯỢC TRONG BAO LÂU ?

 

Để giử sự trong lành , một khi chai nước đả được khui ra , uống không hết nên cất vào tủ lạnh ngay . Vì thời gian tồn trử nước đóng chai thường trên 90 ngày , nên nhà sản xuất không bị bắt buộc phải ghi ngày vô chai và ngày giới hạn sử dụng ( Best before) . Thông thường thời gian tồn trử nước đóng chai là 2 năm kể từ ngày vô chai với điều kiện là nấp chai vẩn còn nguyên vẹn ,và chai nước được cất giử ở nơi mát mẽ . Đối với nhửng loại nước mà chúng ta tự hứng vô bình tại các siêu thị thì cần nên sử dụng càng sớm càng tốt .

 

CƠ QUAN NÀO KIỄM SOÁT NƯỚC ĐÓNG CHAI ?

Tai Canada nước đóng chai được liệt kê và nóm thực phẫm , và bị chi phối bởi luật Food and Drugs Act củng như luật về bao bì nhản hiệu Consumer Packaging and Labelling Act and Regulations . Bộ Y tế Health Canada ấn định các định mức về vệ sinh củng như về nồng độ tối đa của các chất kim loại được cho phép hiện diện trong nước uống . Cơ Quan Kiểm Tra Thực Phẫm Canada ( CFIA ) chịu trách nhiệm thi hành và kiễm soát các quy định trên . Ngoài ra 1 số bộ sở quan thuộc chính quyền tỉnh bang hoặc thành phố củng có thể đề ra nhửng điều luật riêng rẻ để kiễm soát nước đóng chai tại địa phương của mình .

 

ĐẮC NHƯ VÀNG !

Chai nước có màu xanh lơ , nhản hiệu củng cùng một màu ,và kèm theo lời quảng cáo thật là hấp dẩn : Nước xử lý được thêm muối khoáng vào , một món giãi khát thật tinh khiết ( Pure refreshment- Mineralized Treated Water ) , lọc và khử trùng qua phương phương pháp thẫm thấu ngược và ozone . Đó chẳng qua là nước robinet mà thôi do Cty Coca Cola sản xuất và mang tên là Dasani , giá bán 1$/1 lít . Nước đả được lấy từ đâu ? Xin thưa, tại Canada, nước lấy tại thành phố Calgary ( Alberta ) và tại tành phố Brampton (Ontario ), còn ở Hoa Kỳ nước được hứng tại 1 thành phố nào đó ở Kansas và Pennsylvania . Tất cả đều đúng luật định ,khộng có gì sai trái cả . Nhửng năm gần đây , thị trường nước ngọt có mòi xuống dốc vì thiên hạ sợ uống ba cái thứ nước ngọt nhiều đường, nhiều caffeine sẻ không tốt cho sức khõe . Thôi thì uống nước lã đóng chai là thượng sách rồi . Các Cty nước ngọt chụp lấy thời cơ xoay qua việc sản xuất nước đóng chai . Bán 1 vốn 10 lời . Năm 2001 Hoa Kỳ đả tiêu thụ 20 tỉ lít nước vô chai . Theo Bewerage Digest, kỷ nghệ nước đóng chai tại Hoa Kỳ đả thu vào trên 7.5 tỉ $ / năm . Riêng Canada , với khoãng 31 triệu dân , từ năm 1995 đến năm 2000 lượng nước tiêu thụ đả nhảy vọt từ 527 triệu lít lên 850 triệu lít /năm . Nước đóng chai đắc gấp cả trăm lần hơn nước robinet …Tại Canada, phần lớn các hiệu nước đóng chai đều nằm trong tay của các đại công ty quốc tế như : Nestlé ( Montclair, Perrier ) , Danone ( Labrador, Evian, Naya ) , CocaCola (Dasani) và PepsiCola (Aquafina , sản xuất từ nước robinet của thành phố ) .

 

CÓ NÊN UỐNG NƯỚC ROBINET KHÔNG ?

 

Tại các thành phố và thị trấn lớn , nước sông, rạch , ao hồ được đưa về trử trong nhửng bể khổng lồ tại các nhà máy nước . Sau đó , nước được lắng lọc , pha trộn hóa chất để làm trầm hiện các chất hữu cơ , giúp nước được trong , đồng thời để khử các loại vi khuẫn, virus và ký sinh trùng . Chlore ( Chlorine) là chất thường được dùng nhiều nhất để khử trùng nước uống . Trở ngại chính của chlore là làm cho nước có mùi gắt, uống không ngon . Ngoài ra hóa chất nầy củng có thể tác dụng với các chất hữu cơ, chẳng hạn như lá cây mục , để tạo ra nhửng phế chất nhóm Trihalomethanes ( THM ) . Người ta nghi về lâu về dài THM có thể gây cancer ( ruột và bọng đái ) hoặc gây xão thai . Để làm mất mùi chlore , chúng ta có thể đun nước cho sôi lên cho mùi bay đi . Chúng ta củng có thể hứng nước vào bình , không đậy nấp và đem cất qua đêm trong tủ lạnh , hôm sau sẻ bớt mùi chlore . Heath Canada cho phép nước robinet có thể chứa 1 nồng độ THM tối đa là O.1 mg /lít . Củng có một số ít nhà máy sử dụng ozone để khử trùng nước uống. Phương pháp nầy rất hữu hiệu nhưng lại rất tốn kém . Trở ngại chính là ozone dần dần sẻ mất tác dụng trong hệ thống phân phối nước , trong khi chất chlore rất ổn định và bền bỉ trong nước suốt từ nhà máy đến nơi tiêu thụ . Tại Canada , 40% thành phố đả cho thêm chất Fluoride vào nước robinet . Phương pháp nầy nhầm giúp ngừa sâu răng đồng thời củng giúp răng phát triển tốt . Tuy nhiên, củng có nhiều người không đồng ý và chống đối phương pháp thêm Fluoride vào nước . Họ sợ một sự thặng dư Fluoride sẻ ảnh hưởng không tốt cho sức khõe thậm chí còn có thể gây ra cancer nửa . Health Canada cho phép nước robinet được chứa 1 nồng độ Fluoride là 1.0 mg trong 1 lít. Các tests xét nghiệm về vi trùng học , virus , ký sinh trùng học , kim loại nặng và các hóa chất độc vẩn thờng được thực hiện tại các nhà máy nước uống . Kết quả cho thấy là nước robinet ở Canada rất tốt và có thể uống được 1 cách an toàn không nguy hiễm . Tuy vây, đó đây thỉnh thoãng chính quyền địa phương vẩn ra thông báo khuyên người dân phải đun nước cho sôi rồi hảy uống với lý do là nước dả bị nhiễm vi trùng đường ruột ( coliformes) khá cao trên mức quy định . Còn nhớ, tháng 5 năm 2000 , tại thành phố Walkerton Ontario cũng đả xảy ra vụ tai tiếng nước robinet bị nhiễm khuẫn E. coli 0157: H7 ,còn gọi là khuẩn bệnh hamburger . Biến cố nầy đả khiến trên 2000 dân địa phương phải đến bệnh viện để xin điều trị chứng đau bụng và tiêu chảy . Cuối cùng củng có 7 nạn nhân chẳng may bị thiệt mạng, đa số là nhửng người lớn tuổi . Bên cạnh vi khuẩn ra , nước củng có thể bị nhiễm bởi 2 loại ký sinh trùng thuộc nhóm nguyên sinh vật ( protozoa ) , đó là GiardiaCryptosporum . Các ký sinh trùng nầy, dưới dạng bào tử ( spores ) , có thể sống rất dai trong môi sinh . Giardia được tìm thấy trong phân người , chó , hải ly (castor, beaver ) và chuột xạ . Bị nhiễm Giardia , chúng ta sẻ bị đau bụng và tiêu chảy dây dưa cả tuần lể . Cryptosporum củng được thấy trong phân người và trong phân của gia súc như bò chẳng hạn . Cryptosporum có thể nhiễm vào nguồn nước , kể cả nước giếng . Đau bụng và tiêu chảy là triệu chứng chính của nước đả bị nhiễm Cryptosporum. Bệnh có thể rất nặng ở các cháu bé nhỏ tuổi và ở các bác lớn tuổi . Đun nước cho sôi là cách hữu hiệu nhất để diệt vi khuẩn , virus và ký sinh trùng trong nước uống . Nhưng điều e ngại nhứt của mọi người vẩn là các hóa chất ô nhiểm kỷ nghệ và canh nông có thể có trong nước sông và từ đó nhiễm vào hệ thống nước robinet của thành phố . Chất diệt cỏ Atrazine là một trong nhiều loại ô nhiễm hóa học được phát hiện trong nước sông ở Québec . Atrazine có thể gây ung thư . Nhiễm chì ( Pb) củng là 1 vấn đề quan trọng của nước robinet . Nước máy có thể bị nhiễm chì từ hệ thống ống nước bằng chì thường thấy ở các nhà dược xay cất cách nay 5-6 chục năm . Củng may là ngày nay , luật Canada cấm sử dụng ống nước bằng chì trong việc xây dựng nhà cửa . Nhiễm chì trong tời gian lâu dài rất có hại cho hệ thần kinh trung ương , nhất là đối với các cháu bé . Để ngăn ngừa vấn đề nầy , người ta khuyên chúng ta mổi buổi sáng nên mở xả bỏ nước robinet cho chảy tự do trong vòng 1 phút rồi hảy uống .Nước robinet đôi khi củng có màu sắc khác thường , như hơi đỏ nâu . Đây có thể là thùng nước nóng đả bị rỉ sét , hoặc có người đang sửa chửa hệ thống ống dẩn nước trong khu vực của mình . Vào nhửng ngày mùa đông lạnh ẻo , khi mở robinet, đôi lúc nước có màu trắng đục . Đây là hiện tượng rất bình thường mà thôi . Bọt khí được giử trong ống , lúc được mỡ ra , nhiệt độ củng như áp suất bị thay đổi đột ngột làm cho nước tạo ra nhửng bọt nhỏ li ti . Hứng trong ly, nước có màu trắng đục , nhưng để yên 1 lúc thì nước sẻ lần lần trong lại bắt ầu từ dưới đáy ly trở lên trên . Nên nhớ là đừng bao giờ sử dụng nước nóng hứng từ robinet để uống , để pha sửa hoặc để nấu ăn , vì nước nóng có thể tích lũy nhiều chất kim loại , như chì và đồng củng như các chất rỉ sét xuất phát từ bồn chứa .

 

UỐNG NƯỚC GIẾNG CÓ BÃO ĐÃM KHÔNG ?

Tại Canada , dân sống xa thành thị , bắt buộc phải đào giếng để có nước mà xài . Có 2 loại giếng : giếng cạn dưới 30 mét , và giếng sâu từ 30 mét trở lên . Giếng cạn dể bị ô nhiểm hơn giếng sâu .Như nước sông , nước giếng tự nó củng không hoàn toàn tinh khiết trong lành . Các loại vi khuẩn , như E.coli , và ký sinh trùng Cryptosporidium từ phân gia súc có thể nhiễm vào đất và ngấm vào thủy cấp . . Chất nitrate có thể xuất phát từ tác động của vài loại vi khuẩn trên các chất phế thải gốc thực vật và động vật , củng như nitrate từ phân bón hóa học tan trong nước mưa và sau đó nhiễm vào nước giếng . Các hóa chất nông dược , thuốc trừ sâu, và thuốc diệt cỏ đều là nhửng mối đe doạ cho nước giếng . Tính chất và độ trong lành của nước giếng củng rất thay đổi tùy theo nơi . Có nơi nước giếng có thể chứa 1 tỉ lệ muối calcium, magnesium và sắt khá cao . Người ta gọi đây là nước cứng ( hard water ) , uống không ngon , giặt rửa quần áo củng khó sạch vì làm savon ít tạo bọt được . Nước nặng vì chứa nhiều muối khoáng nên thường làm đóng quần bồn tắm và lavabo . Để giải quyết vấn đề nầy , người ta phải dùng 1 loại máy để khử bớt chất khoáng cho nước trở nên mềm ( soft water ) rồi mới xài . Đôi khi nước giếng có mùi hôi thum thũm như trứng gà ung .Hiện tượng này do nước có quá nhiều chất lưu hùynh ( sulfur ) hoặc do khí hydrogen sulfide ( H2S ) tạo nên bởi 1 số vi khuẩn . Mổi năm , mẩu nước giếng cần nên được gởi đi xét nghiệm về mặt hóa học và vi trùng học . Tốt hơn hết là nên đun sôi nước giếng rồi hảy uống .

 

 

LẠY TRỜI MƯA XUỐNG LẤY NƯỚC TÔI UỐNG.

Tại nông thôn Vn củng như tại các quốc gia đang phát triển , nước mưa thường được người dân hứng lấy để uống . Riêng tại Canada , người viết chưa bao giờ nghe ai nói đến việc uống nước mưa hết . Xét cho kỹ thì nước mưa thật sự không hoàn toàn tinh khiết như mọi người lầm tưỡng . Nước bốc hơi từ ao hồ , sông rạch và bể cả, tạo thành mây . Từ trên cao mưa rớt xuống xuyên qua biêt bao tầng lớp không khí đầy bụi bậm, rồi rớt lên mái nhà, chảy vào máng xối đầy chất bẩn . Đó là chưa kể vô số chất ô nhiểm từ khói xe hơi , từ các óng khói các khu kỹ nghệ vv… quyện vào mây và nhiễm vào nước mưa . Nước mưa củng có thể nhiễm khuẩn như bất cứ loại nước nào khác . Nước mưa thuộc loại nước mềm , nhờ chứa ít muối khoáng nên nó rất thích hợp để dùng pha trà hoặc để tưới hoa kiểng trong nhà . Để cẩn thận , nước mưa cần được đun sôi trước khi uống .

 

NHỮNG MÁY LỌC NƯỚC TẠI NHÀ

Để giãi quyết phần nào vấn đề ô nhiễm của nước uống , bạn củng có thể sử dụng các máy lọc hiện có bán trên thị trường . Mổi loại máy đều có tính chất và đặc điểm riêng rẻ, và giá cả củng khác biệt nhau . Không có điều luật nào của chính phủ chi phối và kiểm soát sự công hiệu của các loại máy nầy hết . Chúng ta chỉ còn bết trong cậy vào nhửng lời quản cáo mà thôi . Nhưng có một điều chắc chắn , là nếu sử dụng không đúng cách và không năng chùi rửa, tẩy trùng thường xuyên các bộ phận chứa nước thì chắc chắn rong rêu và vi khuẩn sẻ bám đầy trong đó và máy lọc sẻ trở nên một ổ chứa vi trùng mà thôi .

 

 

 

KẾT LUẬN

 

Thật ra sống tại Bắc Mỹ thì vấn đề nước uống củng không đến nổi nào tệ lắm . Chính người viết vẩn thường uống nước robinet ở nhà . Lúc đi chơi xa thì dùng nước chai cho nó tiện . Chúng ta đi ăn tiệm , ly nước đá lạnh mà mình uống trong bửa ăn chắc chắn củng là nước robinet mà thôi . Nếu bạn không ưa " gu" , ưa mùi của nước robinet, không tin tưỡng vào các nhà máy lọc của chính phủ , và nhất là để được an tâm khỏi hồi hộp thì bạn nên uống nước chai hoặc nước lọc cho chắc ăn . Nước máy , nước chai đều là nước cả . Uống nước nào , đó là tùy theo sở thích và quyền lựa chọn của mổi người ./.

 

Tài liệu tham khảo ;

 

Montreal , Nov 21 , 2004