Phụ nữ tuổi có thể mang thai và folic acid để ngừa neural tube defects

 

 

BS Hồ Văn Hiền

Cứ 1000 đứa trẻ chào đời sẽ có một đứa mang tật ở não  bộ (brain) hoặc tủy sống (spinal cord), những tật này gọi chung là khuyết tật của ống thần kinh, tiếng Anh gọi là neural tube defect. Tật này dính líu tới lượng acid folic (hoặc folate) trong cơ thể  người mẹ. Nếu folic acid trong cơ thể người thai phụ thấp, bào thai dễ bị chứng này hơn. Nếu phòng ngừa bằng cách cho phụ nữ trong tuổi sinh sản được uống acid folic đầy đủ, khuyết tật này có thể giảm đến 50% -70% trong những bé chào đời. Môt khảo cứ sâu rộng gần đây ở các phụ nữ Trung quốc cho thấy biện pháp ngăn ngừa này hữu hiệu. Chúng tôi viết bài này để nhắc nhở thiếu niên và phụ nữ chúng ta về biện pháp phòng ngừa quan trọng này.

 

Ống thần kinh (neural tube) là gì?

Bình thường , hệ thần kinh trung ương chúng ta gồm bộ óc (brain) nằm trong xương sọ mình và cột tủy sống (spinal cord) nằm trong cột xương sống của mình. Lúc còn là bào thai trong bụng mẹ,được chừng ba tuần lể sau khi thụ tinh, hệ thần kinh sơ khởi bắt đầu thành hình dưới dạng một cái ống gọ i là  ống thần kinh (neural tube)  . Hai đầu ống trước và sau hở (neuropore) thông thương với nước đầu ối (amniotic fluid) của bào thai. Đến vài ngày sau thì hai đầu bít lại. Lúc này tuổi bào thai chỉ mới được 27 ngày, nhiều khi người mẹ cũng chưa biết mình cã có bầu.

 

Khuyết tật ống thần kinh (neural tube defects) là gì?

Nếu hai đầu ống thần kinh không bít lại đàng hoàng, hệ thần kinh đứa trẻ lúc chào đời sẽ không bình thường, sẽ mang những khuyết  tật gọi chung là khuyết tật ống thần kinh.

Nặng nhất là những trẻ sơ sinh sanh ra thiếu, không có não bộ gọi là anencephaly, những trẻ này ít khi sống sót. Những trường hợp khác bé có một kẽ hở trong lớp xương  sọ và màng óc (meninges)bao bọc não bộ.  Hoặc bé có kẽ hở trong xương bao bọc tủy sống (hở xương sống,spina bifida) làm tủy sống phình  ra ngoài, hoặc gián đoạn . Trẻ sinh ra mang một cục bươu trên đầu gồm những phần của não bộ gọi là  encephalocele. Bướu nằm trên đường cột sống, do màng óc(meninges) hoặc tủy sống (spinal cord) lòi ra,  phình ra ngoài, gọi là meningocele hoặc meningomyelocele. Những trẻ này , nếu cứu sống được, sẽ bị liệt các chi , kèm theo những trục trặc ở nhiều bộ phận khác.

 

Acid folic là gì?

Acid folic là một loại vitamin B cần cho tế bào tổng hợp DNA mới và tăng trưởng. Acid folic cùng với vitamin B12 cũng cần thiết cho sự tạo nên hồng cầu mới.Do đó thiếu acid folic cũng gây thiếu máu. Ở Mỹ lượng acid folic khuyến cáo cho người trung bình (RDA, recommended daily allowance) là 180-200microgram.

Những thức ăn nào giàu acid folic?

 

Ngoài tác dụng ngừa các khuyết tật hệ thần kinh, acid folic có lợi gì khác cho các thai phụ?

Folic acid rất cần thiết cho mọi mặt của sự thai nghén (tạo tế bào mớI, tăng trưởng của lá nhau, tạo máu mới..). Ở những xứ nghèo như Ấn độ, bịnh thiếu folic acid rất phổ biến ở các phụ nữ có thai đến mức gây ra bịnh thiếu máu (anemia); mặc dù cơ thể người đàn bà thiếu acid folic vẫn ưu tiên chuyển tích cực acid folic cho bào thai (folate is actively transferred to the fetus), trong những trường hợp nặng quá, đứa trẻ vẫn bị thiếu máu như mẹ nó lúc mới sanh. Trường hợp Việt nam hoàn cảnh cũng có thể tương tự, nếu chúng ta nâng cao ý thức giới y tế về vấn đề này và cung cấp acid folic đủ cho giới phụ nữ trong tuổi sinh sản, chúng ta sẽ cải thiện rất nhiều không  những sức khỏe của người mẹ mà còn cải thiện toàn bộ sức khỏe của bào thai và trẻ sơ sinh , kể cả vấn đề khuyết tật ống thần kinh đang bàn ở đây.

 

Khuyến cáo của Nha Y tế Công Cọng Hoa Kỳ (USPHS).

 

Từ năm 1992, USPSH khuyến cáo tất cả phụ nữ trong tuổi có thể sinh sản (women of child bearing age,  15-45 tuổI) nên dùng 400microgram (0,4 milligram), mỗi ngày, tức là gấp đôi mức khuyến cáo cho người trung bình, để ngừa các chứng khuyết tật ống thần kinh kể trên.  Phải dùng từ tuổi 15 trở đi vì đa số không dự tính trước được lúc nào mình có bầu, đợi đến lúc xác nhận được thai nghén thì đã quá trể không ngăn chặn được neural tube defect (nếu đã có) nữa. Ở Mỹ một số thuốc multivitamin như One A Day Women chứa 400 microgram acid folic trong mỗi viên thuốc.

Cũng theo USPHS, nếu người đàn bà đã từng có con bị vô não (anencephaly ) hay hỡ cột sống (spina bifida), để ngừa chứng này tái phát (recurrence prevention), một tháng trước khi cố gắng có bầu nên  tăng liều thuốc acid folid cao gấp 10 lần: lên đến 4000 microgram (bốn ngàn microgram=4milligram) mỗi ngày và giữ liều này cho đến cuối tháng thứ ba của thai kỳ. Đương nhiên, ở đây chúng tôi chỉ trình bày với tính cách thông tin, độc giả phải tham khảo với bác sĩ của mình.

Người ta ước tính biện pháp này nếu áp dụng đúng đắn có thể giảm 50-70 các khuyết tật nói trên ở trẻ sơ sinh.

 

 

BS Hồ Văn Hiền

Fellow, American Academy of Pediatrics

Seven Corners Pediatrics Center

Falls Church , Virginia 22044

Ngày 19 tháng 8 năm 2004