CHO MỘT MÙA XUÂN

Nguyễn Qu?Đại  

8a.jpg (34406 bytes)

 

?nbsp;Năm mới đừng để vợ la

Đừng chơi cờ bạc m?ra bót nằm

    Chi bằng đi lễ Lăng Ông  

                        ?#7847;u xuân năm mới xin xăm cầu tài

                        Mồng một đi lễ Lăng ông

                        Cầu anh đắc lộc bằng trăm ngày thường ?  

                       

                                                (lời ban nhạc AVT)

 

Thời gian trôi qua xuân lại trở về, Một tháng Giêng mở đầu một năm, mọi người với niềm tin v?hy vọng mới về những thay đổi tốt lành hơn năm cũ. Chúng ta làm kiếp người lưu vong, với tuổi đời chồng chất th?ḷng thương nhớ cố hương v?hướng về nguồn nơi chôn nhau cắt rún càng nhiều hơn, nhất l?những ngày trời se lạnh. nhớ lại thơ?thơ âú những ngày cuối năm cùng mẹ ngồi bên bếp lửa hồng cạnh nồi bánh Tét, bánh chưng sôi sùng sục,

 

 Tết theo truyền thống văn hóa Việt Nam, cũng l? dịp để chúng ta tưởng nhớ về ông b? tổ tiên, nhắc nhở con cháu về cội nguồn của gịng họ, của dân tộc như : nước c?nguồn, cây c?cội, chim c?tổ, người c?tông. Thế hệ trẻ trưởng thành ở hải ngoại không trải qua những kỷ niệm đẹp v?không biết nhiều về phong tục, sinh hoạt trong những ngày xuân như bên Việt Nam. Năm hết, Tết đến?bên qu?nh?l?dịp nghỉ ngơi, gia đ́nh đoàn tụ. Tháng chạp về mọi người d?giàu, nghèo cũng lo chuẩn bị mua sắm, trả nợ, không để năm mới người ta đ̣i nợ th?xuôi cả năm như ca dao : 

 

Khôn ngoan đến nh?quan mới biết

Giàu kh?ba mươi tết mới hay

 

   Tết Tây hay Tết âm lịch mỗi quốc gia sinh hoạt c?nhiều nét về văn ho?khác biệt. Ngày 23 tháng chạp ở Việt Nam c?tục lệ cúng đưa ông Táo về trời, d?ngày nay người ta xài bếp ga hay bằng l?điện, h́nh ảnh ba ông Táo chỉ c̣n lại ở vùng qu?nào đ?m?thôi. Nhưng các Báo Xuân đều c?bài Sớ Táo quân ở trang đầu để mừng xuân, thần Táo tâu tŕnh Thượng Đế chuyện trong năm dưới trần gian lắm bon chen, Con người phải chạy đua hụt hơi theo đời sống, chiến tranh, độc tài, tranh dành quyền lực, thiên tai nghèo đói...

            Ngày 23 tháng chạp tiễn Táo Quân về trời, các cụ đ?nhắc nhở con cháu chọn đốn cây tre tốt, cao để dựng nêu. Cây nêu cao độ 4 mét, được trảy bỏ nhánh, chừa đọt c?l? treo một cỗ mũ nhỏ v?một tảng vàng buộc ngang thân cây cao, c?nơi treo trên ngọn mấy chiếc khánh bằng đất nung, gi?thổi mạnh chạm vào nhau kêu leng keng.Trồng nêu để trừ ma qủy không ḍm ng? quấy nhiểu. Dưới đất người ta vạch những h́nh cung tên bằng vôi để ngăn không cho ma quỷ đến quấy ph? gia chủ. Sở dĩ phải trồng cây nêu l?v?cây càng cao th?bóng của n?chiếu xuống đất càng rộng, càng to hơn ,ngày 30 dựng nêu v?đến mùng 7 th?hạ nêu.

 Tục dựng nêu bây giờ ít phổ thông, dựng nêu để trừ qủy cũng giống như lễ Halloween của người Celt thời cổ Ái Nhĩ Lan, th?31 tháng 10 l?lúc chính thức chấm dứt mùa h? chấm dứt mùa của sự sống dương gian, vào ngày này những hồn ma vất vưởng chết trong năm đ?sẽ trở lại trần thế t́m một người nào đ?m?nhập xác để c̣n được tồn tại sau khi chết. Người dương thế th?lại không muốn bị ma bắt hồn nên đến tối ngày 31 tháng 10 họ tắt đèn, tắt bếp lửa để cho nh? cửa lạnh lẽo như cơi âm. Họ c̣n mặc quần áo giả trang cho lẫn lộn với đám ma quỉ v?khua động khắp xóm làng để đuổi t?ma ..

Tuy nhiên tại Việt Nam ngay nay các khu vui xuân c?khi c̣n dựng nêu bên cạnh cờ đại, cờ phướn mục đích giới thiệu nét biểu tượng độc đáo của ngày Tết cổ truyền dân tộc. Chiều 30, mọi nh?chuẩn bị mâm cỗ để cúng rước ông b?về chung vui với con cháu trong 3 ngày Tết. Tối 30 mọi người đều về nh?để kịp đón giao thừa.Trong gia đ́nh, người lớn bên tách tr?thơm, chờ giây phút thiêng liêng của đêm cuối năm. Theo quan niệm của người xưa, c?sinh th?c?tử, c? bắt đầu th?cũng c?lúc chấm dứt.. Thưở xa xưa tin rằng mỗi năm c?một vị thấn Hành Khiển coi việc nhân gian, mỗi vị c? tên riêng với một vương hiệu, v?cũng gọi l?Đường-Niên Chi-Thần. C?12 vị Hành khiển luân phiên kể từ năm T?đến năm Hợi hết năm nầy sang năm mới một vị Hành Khiển khác thay thế, lễ Trừ tịch tiễn v?đón các vị Hành Khiển của năm mới v?cũ,, đồng thời cầu cúng cả bản cảnh Thành Hoàng v?Thổ điạ Thần kỳ (theo đất lề qu?thói) . Đốt một tràng pháo chuột đ?đẹt nổ (1) tống cựu nghinh tân. Tiếng pháo nổ giúp vui cho ngày Tết, làm gia tăng thêm sự hân hoan, phấn khởi của mọi người. Xua đi những phiền muộn của năm cũ. Tiếng pháo làm cho ngày xuân thêm tưng bừng v?năm mới thêm nhộn nhịp. Sáng mồng Một người lớn tuổi thường dậy sớm cúng kiến ông b? trẻ con lăng xăng với bộ quần áo đẹp nhất, mừng tuổi chúc thọ ông b?nhận tiền l?x?

Ngày Tết ở Việt nam bàn thờ khói hương nghi ngút, ánh đèn lung linh huyền ảo. Mâm trái cây sản vật của qu?hương, nào xoài, măng cầu, đu đủ, v?sữa, quưt, nhăn...thêm hai trái dưa hấu lớn, cặp bánh chưng, bánh tét c̣n thơm mùi l?chuối. Cành mai vàng hoặc cành đào đặt trước bàn thờ nở nụ xinh tươi, treo những chiếc thiệp  xuân, những chậu quốc sai trái màu vàng, những cánh hoa Quỳnh, hoa Thủy Tiên. Mai vàng thường nở rộ hương thơm thoang thoảng, hoa đào th? đẹp nhưng không c?mùi hương. Màu vàng đối với người dân l?tượng trưng cho mầu cao qu?biểu trưng cho sự thịnh vượng, phát đạt, huy hoàng, hoa mai lâu tàn, sau khi bông rụng hết, cành nhánh lại mọc ra những chiếc l? xanh tươi mơn mởn. Hoa mai thuộc loại hoa rừng ở các tỉnh miền Trung, từ Quảng Nam, Đ?Nẵng đến Khánh Ḥa v?nhiều người đ?bỏ công nghiên cứu lai giống, ghép mai làm Bonsai

Tết về mọi người, hướng đến một tương lai tốt đẹp, làm ăn phát đạt, thịnh vượng.  những ngày Tết từ Thành thị đến Thôn qu?người Việt đều c?những sinh hoạt giống nhau c? đủ : thịt, c? trái cây bánh mứt, tr?nước tuỳ theo từng địa phương. Theo cách phát âm của người Nam th?những tên của trái cây như : măng cầu, dừa, đu đủ, xoài tạo thành câu "Cầu dừa đủ xài", (cầu vừa đủ xài). V?vậy mâm hoa quả ngày Tết mang ? nghĩa mong ước của mọi người được no ấm đầy đủ trong năm mới. Người Nam thường kho thịt heo ba rọi với nước dừa Xiêm,  để ăn với dưa chua cũ kiệu.

                        „Thịt mở dưa hành câu đối đỏ

Nêu cao pháo nổ bánh chưng xanh?o:p>

  Quảng Nam c̣n c?thêm bánh tổ, bánh in l?những đặc sản không thế thiếu trong ngày Tết, nói chung Tết  phải c?rượu ?i>v?tửu bất thành lễ? Đầu năm con cháu đi mừng tuổi ông b?nội, ngoại thường l?chai rượu đế, trên cổ chai treo cặp nem. „Nem chả Ḥa Vang, bánh Tổ Hội An... thơm rượu Tam Kỳ ?o:p>

Bánh chưng thường c?ở miền Bắc (2), tại miền Trung v?miền Nam  th? gói bánh tét chứ không c?bánh chưng, ngoại trừ ở các nơi thị tứ lớn như Huế v?Sài G̣n, Đ?nẳng th?c?bán cả hai thứ bánh  trên

 Phong tục ngày xưa từ giao thừa trở đi, người ta kiêng cữ nhiều việc, không căi v?lớn tiếng những lời gắt gỏng, những hành động, việc làm th?lỗ như chửi mắng, đánh nhau. D?c?hiểu lầm, th?oán, đố kỵ trong năm cũ th?đến ngày Tết gặp nhau cũng đều hỷ xả giữ ho?kh?vui vẻ. “Giận đến chết, ngày Tết cũng vui?Không động đất, không quét nh? xách nước quét rác (3).. lệ xông nh?cho rằng người ?#273;ạp đất?đầu năm c?ảnh hưởng đến thời vận làm ăn, sức khoẻ v? hạnh phúc gia đ́nh trong cả năm nên gia đ́nh nào cũng mong muốn người “tốt vía?nhanh nhẹn, đứng đắn đến xông nh?ngày mồng Một Tết. Tính t́nh xấu của người ?#273;ạp đất?cũng c?thể làm chủ nh? bị xui v?tai vạ cả năm. ?? Tục lệ vẫn c̣n lưu giữ cho đến nay tại các điạ phương.

Người Tàu ở Chợ Lớn ngày Tết thường dùng món canh nấu bằng rong biển để ăn lấy hên đầu năm. Loại rong biển nầy người Hoa gọi l?“phát thái?c?nghĩa l?rau tóc tiên, âm Quảng Đông gọi l?“pát-x̣i? đồng âm với chữ “Phát tài?/span> . Họ không ăn bánh chưng, bánh tét như người Việt,Tết thường múa lân-sư-rồng. Họ tin tưởng phải đốt tiền giấy v?vàng thỏi bằng giấy cho ông b? tổ tiên lấy tiền xài ở dưới âm phủ. Đốt cả quần áo, xe cộ, nh?cửa !  Hàng năm phố Hàng M?H?Nội tấp nập người mua các món hàng về cúng v?đốt .Tạp ch?Kinh tế Viễn đông ở Hồng Kông năm qua loan tin dân chúng ở Hồng Kông vẫn được đốt vàng m?khói lên nghi ngút. Người Hoa ở M? Lai ?cũng chạy đua trong các sáng kiến này. Họ cũng đốt thẻ tín dụng, nhưng kèm theo cả v?máy bay v?Giấy Thông hành cho ông b?du lịch, h́nh thức v?máy bay trông giống như những tập v?của hăng Hàng Không M?Lai ? Nhưng tên th?khác, họ gọi l?Công ty Hàng không Âm phủ.

Những tục lệ c?tính cách m?tín, dị đoan. Nhiều gia đ́nh người Việt cũng ảnh hưởng mua hàng mả cúng v?đốt trong dịp tế lễ. Những người đốt vàng m?với tấm ḷng thành kính. Họ sẽ cảm thấy trong ḷng an vui hơn, khi bày tỏ ḷng biết ơn tổ tiên. lúc cha mẹ c̣n sống đ?không phụng dưỡng đầy đủ. Đốt vàng m?cũng giúp cho tấm ḷng họ được nguôi ngoai. bớt đi những ân hận, Cũng như những người đi hái lộc đầu năm, lễ Chùa phải đốt cả b?nhang.. tự do của mỗi con người phải tôn trọng, miễn không gây phiền phức cho người chung quanh.

 Thời học sinh thường làm Báo Xuân, dự thi văn nghệ t́nh thầy tr?rất cỡi mở gắn b? một kỷ niệm kh?quên. Mỗi địa phương c?bản sắc văn ho?đặc th?riêng trong những dịp xuân về như : hát Bộ, chơi Bài-Cḥi, Tôm-Cua-Bầu-C? Tài-xiểu, đ?G? đánh-đu .. trẫy hội Chùa Hương. Ở Quảng Nam nhiều nơi c̣n Hát Bộ như một truyền thống (đoàn hát l?b?con, anh em con cháu). Những ngày xuân làm rạp hát trước các đ́nh làng để tŕnh diễn, tiếng trống chầu vang dội khắp nơi, Hội Bài-Cḥi ở B́nh Định được phổ biến rộng đến các tỉnh miền Trung.

  Miền Lục Tỉnh thích Cải lương trước năm 1975 phong trào các phim t́nh cảm, lả lướt lăng mạn Tây phương, phim Kiến Hiệp v? thuật Trung Hoa chiếm thị trường thành phố, các đoàn Cải lương một thời nỗi tiếng như : Tiếng-Chuông-Vàng-Thủ Đ? Hương-Mu?Thu , Thanh-Minh-Thanh-Nga ...phải lưu diễn các tỉnh miền Tây các chợ, Đ́nh làng đều c?thể làm rạp  v?hát suốt cả tháng Giêng.     

 Tết ở Tây phương không vu?như Tết bên qu?nh? d? đời sống phồn vinh đầy đủ tiện nghi, nhưng ngày Tết kh?t́m lại không gian v? thời gian như ở qu?nh? V?tết Âm lịch rơi vào ngày làm trong tuần, con cháu đi học, đi làm nếu ḿnh nghỉ một ngày phép Mùng Một ở nh? cùng vợ đi chợ, nấu cúng trên bàn thờ c? nhang thơm mùi trầm, đầy đủ rượu, thịt, bánh Tét, mứt, trái cây nhập cảng, nhưng cảm thấy buồn thiếu h́nh ảnh của tuổi thơ, những người thân thương trong gia đ́nh, b?con ḍng tộc v?bạn b?xưa .

Đầu năm những người lớn tuổi đôi khi bói Kiều, để luận bàn việc tốt xấu trong năm tới, các b? các c?tin về bói toán xin xăm, nên các Chùa như Lăng Ông B?Chiểu các thầy bói thường lợi dụng vế l?số, đoán vận mệnh...d? ngày nay đời sống văn minh, nhưng không tránh khỏi người nhẹ dạ tin lời thầy bói nói láo ăn tiền :

Số c?chẳng giàu th?nghèo

Ngày ba mươi tết thịt treo trong nh?o:p>

Số c?c?mẹ c?cha

Mẹ c?đàn b? cha c?đàn ông

Số c?c?vợ c?chồng

Sinh con đầu ḷng không gái th?trai

          Ca dao

 

            Những kỷ niệm đ?đi vào qu?khứ xa khơi, nhưng mỗi dịp xuân về nghe các nhạc, thi phẩm về xuân ḷng ḿnh cũng cảm thấy nao nao, trước những năm 1975 người dân miền Nam đều mơ ước ḥa b́nh, d? những lần ngưng ngắn hạn cũng đem lại cho mọi người một niềm vui v? những lời chúc mừng....

 

                        Ngày xuân nâng chén ta chúc nơi nơi

                       Mừng anh nông phu vui lúa thơm tươi

Người thương gia lợi tức

Người công dân ấm no

Thoát ly đời gian lao nghèo kh?..

.....

Chúc non sông ho?b́nh, ho?b́nh

Ngày máu xương thôi tuôn rơi

Ngày ấy qu?hương yên vui

Đợi anh về trong chén đầy vơi...

 

Hăy chúc ngày mai sáng trời tự do

Nước non thanh b́nh

Muôn người hạnh phúc chan ho?o:p>

Ước mơ hạnh phúc nơi nơi

Hương thanh b́nh dâng phơi phới...

                                                        Ly rượu Mừng Phạm Đ́nh Chương

 

 Thưở ấy người lính chiến ở những tiền đồn heo hút ăn gạo sấy, nhưng vẫn vui xuân trong trách nhiệm v?bổn phận làm trai thời loạn. Những l?thư cuả các em học sinh gởi đến  chia xẻ một nỗi buồn xa vắng đêm xuân, món qu? tinh thần hậu phương an ủi người lính không thể về đoàn tụ trong những ngày xuân,

 

Con biết không về mẹ chờ em trông

Nhưng nếu con về bạn b?thương mong

Bao lớp trai hùng chào xuân chiến trường

Không lẽ riêng ḿnh êm ấm

Mẹ ơi con xuân này không về?/span>

                            (Xuân Này Con Không Về) của Trịnh Lâm Ngân.

 

 

  Ho?B́nh đ?về thống nhất Qu?hương, nhưng những mùa xuân đi qua chúng ta  phải tập trung  vào trại cải tạo.. v?rời bỏ qu?hương !!  chấp nhận cuộc đời lưu vong, nhưng Cộng Đồng Người Việt định cư ở khắp nơi trên thế giới đều tổ chức Tết theo truyền thống Văn ho?Việt Nam, các chợ bán đủ bánh, mứt, trái cây, bánh chưng.. Đêm văn nghệ mừng xuân các b? các c?với áo dài duyên dáng yêu kiều bên cây mai vàng nở rộ, nhưng không c?mùi hương (hoa mai ni lon). D?các con của mẹ Việt Nam không về qu?ăn Tết, nhưng luôn luôn tôn trọng danh dự v?trách nhiệm không bao giờ phản bội Qu?hương, v?tưởng niệm những người đ?hy sinh trong cùng một giai đoạn lịch sử đau thương chưa khép kín !!

 

Tham khảo thêm tài liệu  

(1)Đốt pháo c?tích như sau: ngày xưa, trong số các hung thần hay quấy ph?người Việt, c?một đôi vợ chồng hung thần quỷ quái đạt biệt quỷ quái v?dữ tợn. Đ?l?thần ông A-N? v?thần b?Na-? Những ngày đầu năm, lợi dụng các thần tốt thường ph?hộ loài người lên chầu trời, cặp hung thần này quấy ph?gấp bội. Không c?g?ngăn cản nổi cặp N??ngoại trừ ánh sáng v?tiếng ồn ào. Cho nên cứ đến 30 tháng Chạp, dân chúng đốt đèn sáng trong nh?v?đốt pháo nổ thật ḍn, hy vọng ánh đèn, tiếng pháo nổ sẽ làm cặp hung thần N??cùng lũ quỷ khác hoảng sợ bỏ chạy. Ngày nay đốt pháo không phải để trừ ma quỷ..

(2) Bánh chưng

 

Sau khi vua Hùng Vương ph?được giặc ân, nhân quốc gia v?sự, muốn truyền ngôi cho con, bèn triệu hai mươi hai vị quan lang v?công chúa lại m?phán rằng: "Ta muốn truyền ngôi cho kẻ nào làm ta vừa ? cuối năm nay mang trân cam mỹ vị đến để tiến cúng tiên vương cho ta được tṛn đạo hiếu th?sẽ được ta truyền ngôi". Các con đều đua nhau đi t́m của ngon vật lạ khắp trên cạn dưới bể, nhiều không sao kể xiết. Hoàng tử thứ 18 l?Lang Liêu, b?mẹ trước kia vốn bị vua ghẻ lạnh, v?c?đơn m? chết, tả hữu ít người giúp đỡ, kh? xoay xở nên đêm ngày lo lắng, mộng mị bất an. Một đêm kia, mộng thấy c?thần nhân tới nói rằng: "Các vật trên trời đất v?mọi của qu?của người không g?bằng gạo. Gạo c?thể nuôi người khỏe mạnh m?ăn không bao giờ chán, các vật khác không thể hơn được. Nay đem gạo nếp làm bánh, cái h́nh vuông, cái h́nh tṛn để tượng trưng h́nh trời đất rồi dùng l?bọc ngoài, ở trong cho mỹ vị để ngụ ?công đức sinh thành lớn lao của cha mẹ". Lang Liêu tỉnh dậy, mừng rỡ m?nói rằng: "Thần nhân giúp ta vậy!". Nói rồi bèn theo lời dặn trong mộng m?làm, chọn thứ gạo nếp trắng tinh, lặt lấy những hạt tṛn mẩy không bị vỡ, vo cho thật sạch, lấy l?xanh bọc xung quanh thành h́nh vuông, cho trân cam mỹ vị vào bên trong để tượng trưng cho trời đất, vạn vật rồi nấu chín, gọi l?bánh chưng. Lại lấy gạo nếp nấu chín, gi?cho nát, nặn thành h́nh tṛn, tượng trưng cho trời gọi l?bánh dày. Đến kỳ, vua vui vẻ truyền các con bày vật tiến lên. Xem qua khắp lượt, thấy không thiếu thức g? Lang Liêu chỉ tiến dâng bánh chưng v?bánh dày. Vua kinh ngạc m?hỏi, Lang Liêu đem giấc mộng thuật lại. Vua đem nếm, thấy ngon miệng không chán, hơn hẳn các thức của các con khác, tấm tắc khen hồi lâu rồi cho Lang Liêu được nhất. Đến ngày Tết, vua thường lấy bánh này dâng cúng cha mẹ. Thiên hạ bắt chước, đến nay đổi tên Lang Liêu thành Tiết Liệu. Vua bèn truyền ngôi cho Liêu, anh em 21 người đều được chia giữ các nơi phiên trấn, tụ tập bộ đảng m?thành phiên quốc. Về sau, các tướng tranh giành nhau thường dựng mộc sách (hàng rào bằng gỗ) để pḥng ngự; cho nên, từ đ? mới c?sách, thôn, trang, phường.

 

(3) Tại sao không hốt rác trong ngày tết

Ngày xưa, c?một người lái buôn tên Âu Minh. Một hôm đi qua hồ Thanh Thảo được Thủy Thần tặng cho một người tớ gái l?Như Nguyện. Âu Minh đem Như Nguyện về nuôi. Từ đ?làm ăn phát đạt, chẳng bao lâu tạo nên cơ nghiệp vĩ đại. Nhân một ngày Tết, Âu Minh lỡ tay đánh Như Nguyệt. Như Nguyệt sợ hăi chui vào đống rác rồi biến mất. Từ đ?Âu Minh làm ăn sa sút. Người ta tin tưởng Như Nguyệt l?Thần Tài. Do đ?mới c?lệ kiêng hốt rác trong ba ngày Tết, sợ. lỡ hốt cả Thần Tài ra khỏi nh?o:p>