Cảnh giác về một số thuốc dược thảo (herbal medicine)

và trường hợp acid aristolochic gây độc và ung thư đường tiểu

BS Hồ Văn Hiền 

Mặc dù rất khoa học và được chuẩn độ chính xác, thuốc Tây có những giới hạn của nó cho nên càng ngày càng nhiều người dùng các lối trị liệu khác (alternative medicines). Chừng 60 triệu người Mỹ dùng các thuốc làm bằng dựôc thảo (herbal medicine), chi phí trên 3 tỉ đô la một năm. Tuy nhiên các thuốc dược thảo, tuy thường được gọi là “thiên nhiên” (natural remedies), vẫn có thể nguy hiểm như thường, đôi khi chết người. Gần đây một thuốc dược thảo do người Đài loan bào chế tại California và được dùng để trị ung thư prostate (tuyến tiền liệt) của đàn ông đã gây một số biến chứng nguy hiểm vì thuốc có trộn chất kích tố đàn bà không còn được lưu hành DES (làm sưng vú, máu dễ đông) và warfarine (làm máu không đông).Thuốc này đã bị thu hồi khỏi thị trường.

Ngay những thuốc chế tạo hoàn toàn bằng cây cỏ, đôi khi những chất trong các thuốc đó cũng có thể trở nên nguy hiểm cho người bịnh. Cách đây bốn năm, trên 100 phụ nữ ở Bỉ dùng thuốc Bắc (Trung Hoa) để sụt cân. Chẳng may trong những thuốc dược thảo này có lẫn lộn những cây thuốc chứa chất aristolochic acid làm mấy chục người bị suy thận (renal failure) phải ghép thận thay thế, và một số sau đó vẫn bị ung thư tiết niệu (urinary tract cancers).

Aristolochic acid là một trong những chất gây ung thư mạnh nhất hiện có. Một số dược thảo (herbal medicine) chứa chất này. Vì tên dược thảo của thuốc Bắc lắm khi không chính xác, dễ nhầm lẫn trong lúc các dược sĩ đông y hoặc nhân công thiếu trình độ nhận mặt thuốc và bào chế thuốc Bắc (ở Trung Quốc). Một số thuốc Bắc có mục đích chữa bịnh mập, đau bụng, tăng đề kháng cơ thể (to improve the immune system), đau bụng lúc có kinh, ho, dị ứng (allergy)..có thể chứa chất aristolochic acid độc hại mà bịnh nhân không hay.

Các cơ quan y tế công cọng Mỹ , Canada và châu Âu từng có những biện pháp ngăn chận không cho các loại thuốc Bắc có chứa chất này vào thị trường . Tuy nhiên chúng tôi thiết nghĩ cấn nhắc nhở thêm người Việt chúng ta vì thường chúng ta dùng thuốc Bắc rất nhiều và vẫn còn những kẽ hở trong mạng lưới kiểm soát thuốc và thực phẩm : các quảng cáo trên internet không bị FDA kiểm soát và những hiệu nghiệm nêu lên trong các quảng cáo có thể không căn cứ khoa học vững chắc, một số thuốc nhập cảng mà không được giới y tế kiểm soát ( như do người nhà gởi từ VN qua, đi Trung Quốc mua đem về..), ít người đọc được chữ Hoa và hiểu nghĩa tên thuốc chính xác, tiếng Hoa phiên âm ra có thể không đúng nên người tiêu thụ cũng khó biết là thuốc mình uống chứa dược thảo nào. Một lý do nữa quan trọng không kém là phụ nữ VN nhiều người muốn sụt cân trong khi thuốc tây để giúp làm sụt cân thì rất ít và gây nhiều biến chứng nên bác sĩ thường ít khi dám kê đơn.

Những thuốc Trung hoa nếu nhãn ghi là chứa những chất trong danh sách sau đây có thể do sai sót chứa aristolochic acid độc hại gây ung thư (theo báo của Hội Y học Canada):

(Products labelled to contain the following could contain Aristolochia and its toxic Aristolochic Acid by mistake:)

Aristolochia

Aristolochic Acid

Mu Tong

Stephania

Menispermum

Cocculus

Diploclisia

Sinomenium

Akebia

Clematis

Saussurea

Vladimiria

 

Asarum

Bragantia

Danh sách những thuốc có tên thương mại sau đây được chứng minh là có chứa chất aristolochic acid và đã bị Bộ Y tế Hồng Kông ra lịnh các nhà sản xuất thu hồi khỏi thị trường. Tuy nhiên, việc này không bảo đảm là thuốc không còn lưu hành trong giới tiêu thụ. ( Nguồn tin tức: The Chinese Medicines Board of the Chinese Medicine Council of Hong Kong )

Tên thuốc (tên thương mại)

Tên nhà sản xuất thuốc

"Hoi Ping Pai" Refined Sanshetan Chuanpeimo

Guangzhou Qixing Pharmaceutical Co. Ltd.

Hua Tan Cough Capsules

Guangzhou Zhongyi Pharmaceutical Company Limited

Herba Asari

Purapharm (Nanning) Pharmaceuticals Co. Ltd.

Yishen Juanbi Wan

Jackson Industrial (distributor)

Chaisentomg Nasal

Chaisentomg Pharmaceutical Factory Ltd.

Fu Zhi Ling

Man's Cheung Hong (distributor)

San Bi Tang-Joint Formula

Purapharm (Nanning) Pharmaceuticals Co. Ltd.

Chinese Medicine Nasal Rescue

Wai Yuen Tong Medicine Co., Ltd.

Rheumatic Pills (translation)

Lee Hoong Kee Limited

Pak Fung Pills (translation)

Lee Hoong Kee Limited

Shunai Zhike Huatan Wan

Beijing Tong Ren Tang Hong Kong Medicine Management Limited

Hay Fever Killer

Tung Tak Tong Chinese Medicine MFG. Co., Ltd.

Minor Blue Dragon Combination

ACE Pharmaceuticals (HK) Limited (distributor)

Ling Kan Chiang Wei Hsin Jen Tang Extract Granules

Sun Ten Pharmaceutical Co., Ltd.

Ma Huang Fu Tzu His Hsin Extract
Granules

Sun Ten Pharmaceutical Co., Ltd.

Pu Fei E Jiao San Extract Granules

Sun Ten Pharmaceutical Co., Ltd.

Song Dan Segan Pills

Henan Shizhen Medicines Products Co., Ltd.

Gentiana Combination

ACE Pharmaceuticals (HK) Limited (distributor)

Du Zhong Jin Gu Bi Tong Wan

Ming Wah Company (distributor)

Chui Fong Tou Ku Wan

Po Wo Tong Medicine Factory Ltd.

So Hop Pills

Ma Pak Leung Co., Ltd.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Trong quá khứ, chúng ta từng được cảnh giác về những chất đôi khi được pha trộn trong thuốc Bắc, thuốc ta hoặc thuốc cổ truyền (traditional medicine)như corticosteroid (thuốc giảm viêm,nhưng làm cho mập), hormon, warfarin (đã nói ở trên), chì (trong một số thuốc bổ, lead) , mahuang (ephedra, dùng như thuốc tăng sinh lực, thuốc làm sụt cân, nhưng có thể làm cao huyết áp, heart attack).Nay thêm một chất nữa cần coi chừng lúc dùng dược thảo (herbal medicine) là acid aristolochic có thể gây ung thư đường tiểu, nhất là lúc xài dược thảo trong mục đích để sụt cân hoặc để chữa những triệu chứng không rõ rệt, mà sự trị liệu chưa chắc đã cần thiết.

 

BS Hồ Văn Hiền. M.D.

Seven Corners Pediatrics