Tục-ngữ, ca dao

Chú-Thích

Tôi lấy ý về ca dao khi tới trang nhà của " Dragonfly Corner. Phần này được viết dưới dạng VIQR, phải có Wvn7to8.exe chạy kèm th mới đọc được. Mà Wvn7to8 chỉ dùng với Windows 3.1. Tác giả có liên lạc với tôi để tham khảo ý kiến về việc sửa đổi nhu liệu trên để có thể dùng được với Windows 95, 98, NT. Tôi hiện vaan dùng Windows 3.1, nên không biết tác giả đó đao làm xong việc này hay chưa?
Nhận thấy có quá nhiều tiêu chuẩn làm giảm đi công lao của kẻ đi tm, và của người đem vào mạng lưới, nên tôi đao làm phần ca dao này từ nhưong tài liệu sau:
1/ Tôn trọng ý kiến ban đầu của Dragonfly, tôi cuong chia làm 3 mục: Gia-đnh, Xao-hội, Tnh yêu (lấy từ trang nhà của Dragonfly); sau thêm phần Linh-tinh.
2/ Dùng thêm phần Ca Dao từ href=ftp://ftp.media.mit.edu/pub/Vietnet/Viscii/win3/cadao11.zip.
3/ Dùng phần Tục ngưo, ca dao trong quyển Việt-Nam Thi-văn hợp tuyển của giáo-sư Dương-quảng-Hàm. Ðây là quyển in lại ở hải ngoại bởi nhà xuất-bản Sống Mới. Sách có nói roo là Bộ quốc-gia giáo-dục giưo bản quyền.
4/ Thêm thắt một số câu mà tôi còn nhớ. Tất cả chỉ v mục đích muốn duy tr sản phẩm tinh thần của tiền-nhân. Rất mong được sự bổ túc của nhưong ai còn thiết tha với tiền đồ của quê-hương Việt-Nam Mến Yêu.

Tục-ngưo, ca dao

1- Gia-đnh

Trẻ cậy cha, già cậy con.

Chim có tổ người có tông.

Hiếu để hơn lea baoi

Trẻ cậy cha, già cậy con.

Cha mẹ sinh con, Trời sinh tính.

Con hơn cha, là nhà có phúc.

Phú quí sinh lea nghĩa,
Bần tiện sinh đạo tặc.

Chiều chiều ra đứng bờ ao,
Nhớ về quê mẹ ruột đau chín chiều.

Con người có tổ có tông,
Như cây có cội, như sông có nguồn.

Cây xanh th lá cuong xanh,
Cha mẹ hiền lành để đức cho con.

Có cha có mẹ th hơn
Không cha không mẹ như đờn đứt dây

Còn cha gót đỏ như son,
Một mai cha chết, gót con như ch

Mẹ già ở chốn lều tranh
Sớm thăm tối viếng mới đành dạ con
Cá không ăn muối cá ươn
Con caoi cho mẹ trăm đường con hư

Trâu heo khi chết tế ruồi
Chẳng bằng khi sống ngọt bùi còn hơn

Ai về tôi gởi đôi giày,
Phòng khi mưa gió để thầy mẹ đi.

Ăn chanh ngồi gốc cây chanh,
Bác mẹ gả ép cho anh học trò.

Công cha như núi Thái Sơn
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra
Một lòng thờ mẹ kính cha,
Cho tròn chưo hiếu mới là đạo con.

1a- Mẹ

Con biết nói, mẹ sói đầu.

Ðàn ông đi biển có đôi,
Ðàn bà "đi biển" mồ côi một mnh

Ngày đêm mẹ ẵm, mẹ bồng,
Bên ướt mẹ nằm, bên ráo cho con.

Miếng ăn miếng mặc mẹ lo,
Làm sao con được ấm no mẹ mừng.

Gió mùa thu mẹ ru con ngủ,
Năm canh chày thức đủ năm canh.

Cuong v con chính v con,
Moai ngày mẹ một gầy mòn tấm thân.

Mồ côi cha ăn cơm với cá,
Mồ côi mẹ liếm lá ngoài đường.

Mấy đời bánh đúc có xương,
Mấy đời d ghẻ mà thương con chồng.

Chiều hôm mới trở về nhà,
Tiền xe dành để mua quà cho con.

Mai mốt thiếp có xa chàng,
Ðôi bông thiếp trả, con chàng thiếp xin.

Mẹ già tóc bạc pha sương,
V con dầu daoi trăm đường đắng cay.

Con ơi, muốn nên thân người,
Lắng nghe lấy ngưong lời mẹ khuyên.

Ai rằng công mẹ bằng non,
Thực ra công mẹ lại còn lớn hơn.

Ví dầu cầu ván đóng đinh,
Cầu tre lắt lẻo gập ghềnh khó đi.
Khó đi mẹ dắt con đi,
Con đi trường học, mẹ đi trường đời.

Ru con (1)

Ru con con ngủ cho lâu,
Ðể mẹ đi cấy ruộng sâu lâu về.
Ru con con ngủ cho mê ,
Mẹ còn lo chuyện lê thê kéo cày .
Ru con con ngủ cho say,
Mẹ còn vất vả chân tay ngoài đồng .
Ru con con ngủ cho nồng ,
Mẹ còn nhổ mạ trả công cho người.

Ru con (2)

Bao giờ cho đến tháng ba,
Ếch cắn cổ rắn tha ra ngoài đồng.
Hùm nằm cho lợn liếm lông,
Một chục quả hồng nuốt laoo tám mươi.
nắm xôi nuốt trẻ lên mười;
Con gà, be rượu nuốt người lao-dao.
Lươn nằm cho trúm bò vào;
Một đàn cào-cào đuổi bắt cá rô.
Lúa mạ nhảy lên ăn bò;
Cỏ năn, cỏ lác rnh-mò bắt trâu.
Gà con đuổi bắt diều-hâu;
Chim ri đuổi đánh vơo đầu bồ-nông.



1a- Ðạo vợ chồng

Cái nết đánh chết cái đẹp.

Chồng ta áo rách ta thương,
Chồng người áo gấm xông hương mặc người.

Khi thương quán cuong như nhà,
Lều tranh có nghĩa hơn tòa ngói xây.

Ðốn cây ai nơo dứt chồi,
Ðạo chồng nghĩa vợ giận rồi lại thương.

Anh đi đường ấy xa xa,
Ðể em ôm bóng trăng tà năm canh.

Nước non một gánh chung tnh,
Nhớ ai ai có nhớ mnh hay chăng.

Thuận vợ thuận chồng, tát bể Ðông cuong cạn.

Phu thê trọng nghĩa tương phùng,
Chăn loan, gối quế, rắp lòng chờ ai .

Râu tôm nấu với ruột bầu,
Chồng chan, vợ húp gật đầu khen ngon.

Cảnh chồng con

Chồng con nó chẳng ra g,
Tổ-tôm sóc đĩa nó th chơi hoang,
Nói ra, xấu thiếp hổ chàng,
Nó giận, nó phá tan hoang cửa nhà.
Nói đây, có ch? em nhà,
Còn năm ba thúng thóc với một và cân bông.
Em bán đi trả nợ cho chồng,
Còn ăn hết nh?n cho hả lòng chồng con.
Ðắng cay ngậm quả bồ-hòn,
Cửa nhà gia thế, chồng con kém người.
Nói ra, sợ ch? em cười :
Con nhà nho-giáo lấy phải người đần ngu.
Rồng vàng tắm nước ao tù,
Người khôn ở với người ngu nặng mnh.

Chồng khuyên vợ

Nhà anh chỉ có một gian,
Nửa th làm bếp, nửa toan làm buồng.
Anh cậy em coi sóc trăm đường,
Ðể anh buôn bán trẩy-trương thông-hành,
Còn chút mẹ già, nuôi lấy cho anh,
Ðể anh buôn bán thông-hành đường xa.
Liệu mà thờ kính mẹ già,
Ðừng tiếng nặng nhẹ, người ta chê cười.
Dù no, dù đói cho tươi,
Khoan ăn, bớt ngủ, liệu bài lo toan,
Cho anh đành dạ bán buôn.

Vợ khuyên chồng

Canh một dọn cửa, dọn nhà;
Canh hai dệt cửi, canh ba đi nằm.
Canh tư bước sang canh năm.
Trnh anh dậy học, chớ nằm làm chi.
Nưoa mai chúa mở khoa thi.
Bảng vàng chói-lọi ka đề tên anh.
Boo công cha mẹ sắm-sanh,
Sắm nghiên, sắm bút cho anh học-hành.

Chèo đò

Chẳng giậm th thuyền chẳng đi,
Giậm ra ván nát, thuyền th long đanh.
Ðôi ta lên thác, xuống ghềnh,
Em ra đứng muoi để anh ch?u sào.

1b- Hiếu thảo

Có cha mẹ mới có ta,
Làm nên là bởi mẹ cha vun trồng.

Có nghèo mới biết con hiếu,
Có thiếu mới biết bạn hiền.

Cá không ăn muối cá ươn,
Con caoi cha mẹ trăm đường con hư

Gái mà chi, trai mà chi,
Sinh ra có nghĩa có ngh là hơn.

Nhà nghèo, mới hay con thảo,
Nước loạn mới roo tôi trung.

Mẹ dạy con gái

Con ơi ! Mẹ bảo đây này :
Học buôn học bán cho tày người ta.
Con đừng học thói chua nhoa,
Họ hàng ghét bỏ, người ta chê cười.
Dù no,dù đói, cho tươi :
Khoan ăn, bớt ngủ, liệu bài lo toan.
Phòng khi đóng góp việc làng :
Ðồng tiền, bát gạo, lo toan cho chồng.
Trước là đắc nghĩa cùng chồng.
Sau là họ mạc cuong không chê cười,
Con ơi ! Nhớ bấy nhiêu lời.

1c- Tnh anh, em

Yêu nhau lắm cắn nhau đau

Anh em như thể tay chân

Ch? ngao em nâng,
Chớ đừng ch? ngao, em bưng miệng cười.

Máu chảy ruột mềm.

Môi hở răng lạnh.

Tay đứt, ruột xót.

Con ch? coong con em.

1e- Hiếu đea

Tre non dea uốn.

Cha truyền, con nối

Con út trút gia tài.

Trẻ cậy cha, già cậy con.

Con có cha như nhà có nóc,
Con không cha như nòng nọc đứt đuôi.

Cha mẹ nuôi con bằng trời bằng bể,
Con nuôi cha mẹ kể tháng kể ngày

Cha mẹ nuôi con bằng trời bằng bể,
Con nuôi cha mẹ con kể từng ngày.

Tục-ngưo, ca dao

 

2- Xao-hội

Mật ngọt chết ruồi

Có chí th nên.

Của ít, lòng nhiều.

Miệng ăn, núi lở.

Nhất quỉ, nh ma,
Thứ ba học trò.

Tham th thâm.

Lá rụng về cội.

Nước chẩy đá mòn.

Góp gió thành baoo.

Chở củi về rừng.

Lá lành đùm lá rách.

Cái khó bó cái khôn.

Ăn cây nào rào cây nấỵ

Nén bạc đâm toạc tờ giấy.

Mạnh v gạo, bạo v tiền.

Tránh vỏ dưa, gặp vỏ dừa!

Bôn ba, không qua số trời.

Sai một ly, đi một dặm.

Kiến tha lâu cuong đầy tổ.

Lùi một bước tiến ba bước.

Thất bại là mẹ thành công.

Bói ra ma quét nhà ra rác.

Có thực mới vực được đạo.

Tránh voi chẳng xấu mặt nào.

Của một đồng, công một nén.

Ăn trông nồi, ngồi trông hướng.

Bán anh em xa mua láng giềng gần.
Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ.

Giặc đến nhà đàn bà phải đánh.

Nhà sạch th mát, bát sạch ngon cơm.

Ðược làm vua, thua làm giặc!

Ðổi bát mồ-hôi, lấy bát cơm!

Con nhà lính, tính nhà quan.

Giầu nhờ bạn, sang nhờ vợ.

Giầu đổi bạn, sang đổi vợ!

Một nụ cười bằng thang thuốc bổ

Cây muốn lặng gió chẳng đừng.

Con muốn nuôi cha mẹ đao khuất.

Học ăn học nói,
Học gói học mở.

Có phước làm quan,
Có gan làm giầu.

Còn thuyền còn chèo,
Còn nước còn tát.

Nhà khó cậy vợ hiền,
Nước loạn nhờ tướng giỏi.

Nhà nghèo, mới hay con thảo,
Nước loạn mới roo tôi trung.

Của rẻ là của ôi,
Của đầy nồi là của không ngon.

Một cây làm chẳng nên non,
Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

Ði với bụt mặc áo cà sa,
Ði với ma mặc áo giấy.

Học mà không nghĩ là lầm,
Nghĩ mà không học là nguy.

Tháng năm chưa nằm đao sáng,
Tháng mười chưa cười đao tối.

Ta về ta tắm ao ta,
Dù trong dù đục ao nhà vaan hơn.

Lời nói không mất tiền mua,
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.

Ðao mang tiếng ở trong trời đất ,
Phải có danh g với núi sông.

Bầu ơi thương lấy bí cùng,
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.

Ai về Bnh Ð?nh mà coi,
Ðàn bà con gái cầm roi đi quyền.

Ăn buổi gioa, loa buổi cày ,
Một ngày ăn gioa, ba ngày hút nước.

Ai ơi đừng chóng chớ chầy,
Có công mài sắt, có ngày nên kim.

Ai đem con sáo sang sông,
Ðể cho con sáo xổ lồng nó bay.

Ai ơi bưng bát cơm đầy,
Dẻo thơm một hạt, đắng cay muôn phần.

Ăn, th ăn nhưong miếng ngon,
Làm th chọn việc cỏn con mà làm.

Có hèn cuong ngựa nhà quan,
Kiều khấu rách nát hồng nhan vaan còn.

Chim quyên xuống đất ăn trùn,
Anh hùng lơo vận lên nguồn đốt than.

Nhieau điều phủ lấy giá gương,
Người trong một nước phải thương nhau cùng.

Cười người chớ vội cười lâu,
Cười người hôm trước hôm sau người cười.

Còn duyên kẻ đón người đưa,
Hết duyên đi sớm về trưa một mnh.

Ðêm đêm đốt đỉnh hương trầm,
Khói lên nghi ngút âm thầm nhớ quê.

Ai ơi chớ lấy học trò,
Dài lưng tốn vải, ăn no lại nằm.

Anh này số phận ra trò,
Về nhà, cả cạo, cả mò trong niêu.

Bà còng đi chợ trời mưa,
Cái tôm cái tép đi đưa bà còng.

Mồ côi cha ăn cơm với cá,
Mồ côi mẹ liếm lá ngoài đường.

Mấy đời bánh đúc có xương,
Mấy đời d ghẻ mà thương con chồng.

Bắc thang lên hỏi ông Trời,
Ðem tiền cho gái có đòi được không ?

Daau xây chín bậc phù đồ,
Không bằng làm phước cứu cho một người.

Buổi chợ đông, con cá hồng, chê lạt,
Buổi chợ tàn, con tép bạc cuong phải mua.

Kẻ xa xí th giàu có mà tiêu dùng vaan thiếu,
Người cần kiệm th nghèo mà chi tiêu vaan có thừa.

Ðừng ham giành giựt của tiền,
Người hung hay gọi kẻ hiền là ngu.

Phật Tây phương thật quá xa xăm,
Phải tm kiếm ở trong trí tuệ.

Trên cao đao có thánh tri,
Người nhân nghĩa chẳng hàn vi bao giờ.

Chỉ đâu mà buộc ngang trời,
Tay đâu mà đậy miệng người thế gian.

Sa chân bước xuống ruộng dưa,
Dầu ngay cho chết cuong ngờ rằng gian.

Cẩu thả trong các bổn phận nhỏ,
Là dọn đường cho các loai lầm to.

Khôn ngoan đối đáp người ngoài,
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.

Chuyện đời nghĩ cuong nực cười,
Một con cá lội mấy người buông câu.

Khi ăn th phải lựa mùi,
Khi nói th phải lựa lời chớ sai.

Lời lành cửa Phật truyền soi,
Ðọc qua suy nghiệm xét coi chánh tà.

Không có đàn bà xấu,
Chỉ có đàn bà không biết làm cho mnh trở thành quyến ruo mà thôi.

Thức lâu mới biết đêm dài,
Ở lâu mới biết là người có nhân.

Thử đem ngọc tốt ra bùn,
Ngọc kia vaan trắng luôn luôn chẳng mờ.

Xa xôi em chớ ngại ngùng,
Xa người, xa tiếng nhưng lòng không xa.

Khổ đà đi đến như tên,
Ráng lo tu niệm tm nền Vinh Hoa.

Khôn ngoan đến cửa quan mới biết,
Giàu có ba mươi tết mới hay.

Cây khô xuống nước cuong khô,
Phận nghèo đi tới choa mô cuong nghèo.

Gia đnh trên thuận dưới hoà,
Quý hơn tiền của ngọc ngà muôn xe.

Khi vui th voa tay vào,
Ðến khi hoạn nạn th nào thấy ai.

Lời lành của Phật truyền soi,
Ðọc qua suy nghiệm xét coi chánh tà.

Tất cả hoa quý trên đời,
Không rực rơo bằng nụ cười của Mẹ.

Làm trai quyết chí tang bồng,
Sao cho tỏ mặt anh hùng mới cam.

Nước giưoa đồng chê trong chê đục,
Vuong trâu đầm h hục khen ngon.

Cây cao th gió càng lay,
Càng cao danh vọng, càng dày gian nan.

Hoa thơm nhờ hương nhụy,
Người có giá tr? nhờ đạo đức tác phong.

Càng thắm th lại càng phai,
Thoang thoảng hoa lài, càng được thơm lâu

Ở nhà nhất mẹ, nh con,
Ra đường, chán vạn kẻ dòn hơn ai!

Nước lạnh phải đến giếng,
Nước nóng phải hâm sôi

Bộ binh, bộ hộ, bộ hnh,
Ba bộ đồng tnh, bóp vú con tôi.

Tưởng rằng tàu lặn, tàu bay
Nên anh bỏ việc cấy cày anh đi .
Biết rằng cu-lít, cu-li,
Thà rằng cứ ở nhà quê với nàng!
Có làng, có xóm, lơo làng có nhau .

Nhớ lời nguyện ước ba sinh,
Xa xôi ai có biết tnh chăng ai ?
Khi về hỏi lieau Chương đài,
Cành xuân đao bẻ cho ai một cành,
Có yêu anh th bẻ quách cho anh.

Lơo bước xuống đò,
Sông sâu, sào ngắn, khôn dò tới nơi.
Thuyền buồn gió đánh tả tơi,
Một con chèo quế xa bơi sông hồ .
Trông lên hòn đá lô xô,
Mặt sông lai láng bể hồ trong xanh.

Ngồi đêm trong bóng trăng tàn,
Muốn đoan với nguyệt mà than một lời.
Nguyệt rằng: "Vật đổi sao dời,
Thân này vaan để cho người soi chung."

Con vua th lại làm vua,
Con saoi ở chùa lại quét lá đa.
Bao giờ dân nổi can qua,
Con vua thất thế lại ra quét chùa.

Bao giờ đồng ruộng thảnh thơi,
Nằm trâu thổi sáo vui đời Thuấn, Nghiêu.
Mừng nay có chủ Thuấn, Nghiêu,
Mưa Nhân, gió Huệ thảy đều muôn dân.
Sông lô một dải trong ngần,
Thảnh thơi, ta ruo bụi trần cuong nên.

2a- Tu thân

Có chí th nên.

Năng nói năng vấp.
Trên kính dưới nhường.

Ðói cho sạch, rách cho thơm.

Giấy rách phải giưo lấy lề.

Có học phải có hành.

Chết trong hơn sống đục.

Tốt goa hơn tốt nước sơn.

Lấy của che thân,
Ðừng lấy thân che của

Kiến tha lâu cuong đầy tổ.

Ở chọn nơi, chơi chọn bạn.

No mất ngon, giận mất khôn.

Ðừng nên trọng của hơn người.
Học thầy chẳng tầy học bạn.

Tiền bạc như nước thủy triều.

Của phù vân không chân mà chạy.

Của rề rề, không bằng một nghề trong taỵ.

Không ai giàu ba họ, không ai khó ba đời.

Tín Phật đaoi nhân, nhân kính trọng.
Chớ thấy sóng cả mà ngao tay chèo.

Lửa thử vàng, gian nan thử đức.

Vỏ quít dầy có móng tay nhọn.

Ði một đàng học một sàng khôn.

Gần mực th đen, gần đèn th sáng.

Miếng ngon nhớ lâu, lời đau nhớ đời.

Người đi đầu cúi vai vùng,
Trong dạ độc hiểm chớ cùng thâm giao.

Gần mực th đen, gần đèn th sáng.
Ăn mặn nói ngay hơn ăn chay nói dối

Thương nhau lắm, cắn nhau đau

Nói trăm thước không bằng bước một gang.

Ghét của nào trời trao của đó.

Uống nước nhớ kẻ đào giếng.

Biết th thưa thốt,
Không biết th dựa cột mà nghe

Dù xây chín bậc phù đồ,
Không bằng làm phúc cứu cho một người

Non cao cuong có đường trèo,
Ðường daau hiểm nghèo cuong có lối đi

Thương th quả ấu cuong tròn,
Không thương th bồ hòn cuong méo

Chim khôn lựa cây mà đậu
Người khôn kết nghĩa bạn hiền

Làm trai chí ở cho bền
Ðừng lo muộn vợ, chớ phiền muộn con

Ðạo đời hai leo nào hơn
Con người quân tử chớ sờn dạ tu

Có người làm ác nhaon tiền
Mau th mnh ch?u, lâu th cháu con

Khoan hòa mà chẳng kiêu căng
Tiếng người quân tử vang lừng gần xa

Ðừng nói học ngày nay chẳng gấp
Ðợi ngày mai học tập cuong xong

Hoa thơm mất nhụy đi rồi
Còn thơm đâu nưoa mà người ước ao

Ðường tu nếu gặp chơn sư dạy
Một kiếp gia công ắt được thành

Lời thánh hiền để lại biết bao
Sao trai gái chẳng coi mà sửa

Thương ai bằng mẹ thương con
Nhớ ai bằng gái còn son nhớ chồng

Giúp đời đừng đợi trả ơn
Miean tròn bổn phận hay hơn bạc vàng

Tu là sửa đổi tinh thần
Tu cho giải thoát được thân thanh nhàn

Cơm ăn moai bưoa một lưng
Hơi đâu mà giận người dưng thêm phiền

Tín Phật đaoi nhân, nhân kính trọng
Tự khi khi nhân sự vô thành

Ôi ! Cả sang hèn chẳng ai thong thả
Sao nhân sanh cứ maoi đắm say

Bây giờ chưa biết vàng thau
Ðời sau kính trọng người cao tu hành

Lòng của trời siêu vi huyền ảo
Lòng con người điên đảo ngả nghiêng

Tiên, Phật thường khuyên tu giải thoát
Dọn mnh trở lại cảng tiêu dao

Tuy tu hành ch?u chưo nghèo nàn
Sau đắc đạo gặp điều cao quý

Trời nào có phụ ai đâu
Hay làm th giàu có chí th nên

Ai thương ai ghét mặc tnh
Phận mnh cứ giưo tâm mnh thật ngay

Dương trần phải ráng làm hiền
Ðừng trọng bạc tiền bỏ nghĩa bỏ nhân

Một lời hưng th?nh quốc gia
Một lời nói quấy nước nhà suy vong

Gặp tay kiếm khách âu bàn kiếm
Chẳng phải thi nhân chớ tặng thi

Học cao không muốn tranh giành
Nhưong người học ít ưa sanh sự phiền

Làm g nên nghĩ trước, nói phải dò việc sau
Ðức thường giưo vưong được, hứa hẹn chẳng sai đâu

Trời xanh con nước cuong xanh
Ðố ai biết được nhân tnh éo le

Khi tu đừng giận chớ hờn
Ðể tâm thanh t?nh cho hồn thoát siêu

Trứng rồng lại nở ra rồng
Liu điu lại nở ra dòng liu điu

Lòng người mới thật hiểm sâu,
Chỉ trong gang tấc biết đâu mà lường.

Sông sâu còn có kẻ dò,
Lòng người nham hiểm ai đo cho cùng.

Sông sâu sào ngắn khôn dò,
Người khôn ít nói khó đo tấc lòng.

Thay quần thay áo, thay hơi
Thay dáng, thay dấp nhưng người không thay

Tóc quăn chải lược đồi mồi,
Chải đứng, chải ngồi quăn vaan hoàn quăn.

Lúc nghèo th chẳng ai nhn,
Ðến khi đoa trạng chín nghn anh em.

Còn tiền kẻ rước người mời,
Hết tiền chẳng thấy một người nào ưa.

Loa miệng th nói nam mô,
Trong lòng th đựng một bồ dao găm.

Làm người suy chính, xét xa,
Cho tường gốc ngọn cho ra vắn dài.

Xin đừng ghẹo gái có chồng
Cuong đừng phá hoại vợ chồng người ta

Trời nào có phụ ai đâu
Hay làm th giàu có chí th nên

Nước lao mà voa nên hồ
Tay không mà nổi cơ đồ mới ngoan

Có cha mẹ mới có ta
Làm nên là bởi mẹ cha vun trồng

Học cao không muốn tranh giành
Nhưong người học ít ưa sanh sự phiền

2b- Sử thế

Lời thật mất lòng.

Gần lửa, rát mặt.

Ai làm nấy ch?u.

Chợ có lề, quê có thói

Nh?n miệng đaoi khách.

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.

Ði hỏi già, về nhà hỏi trẻ.

Buôn có bạn, bán có phường.

Nói có sách mách có chứng.

Một sự nh?n là chín sự lành.

Khó nh?n miệng, mồ côi nh?n lời

Ðường mòn nhân nghĩa không mòn.

Con sâu làm rầu nồi canh.

Một điều nh?n, chín điều lành.

Giọt máu đào hơn ao nước lao.

Nhập gia tùy tục,
Nhập giang tùy khúc.

Biết người biết ta
Trăm trận trăm thắng.

Xin đừng ghẹo gái có chồng
Cuong đừng phá hoại vợ chồng người ta

Ơn ai một chút dea quên,
Oán ai một chút để bên dạ này.

Trứng rồng lại nở ra rồng
Liu điu lại nở ra dòng liu điu

Ðo sông đo bể khó đo lòng người.

Ði một ngày đàng, học một sàng khôn.

Trâu ta ăn cỏ đồng ta
Tuy rằng cỏ cụt nhưng mà cỏ thơm.

Thức đêm mới biết đêm dài,
Ở lâu mới biết con người phải chăng.

Ai ơi chớ vội cười nhau,
Cười người hôm trước hôm sau người cười

2b- Bằng hưou

Khó giúp nhau mới thảo

Có nghèo mới biết con hiếu,
Có thiếu mới biết bạn hiền.

 

3- Tnh yêu

Bỏ th thương, vương th tội !

Anh đi đường ấy xa xa,
Ðể em ôm bóng trăng tà năm canh.

Nước non một gánh chung tnh,
Nhớ ai ai có nhớ mnh hay chăng?

Bến em có gốc dừa tơ,
Ðêm trăng em đứng em chờ đợi ai.

Chàng về để áo lại đây,
Phòng khi em nhớ, cầm tay đơo buồn.

Thương nhau mấy núi cuong trèo,
Mấy sông cuong lội, mấy đèo cuong qua.

Bắc thang lên hái hoa vàng,
V ai cho thiếp biết chàng từ đây!

Chẳng tham vựa lúa anh đầy,
Tham năm ba chưo cho tầy thế gian.

Yêu nhau chẳng quản lầm than,
Mấy sông cuong lội, mấy ngàn cuong qua.

Nhớ ai bổi hổi bồi hồi,
Như đứng đống lửa, như ngồi đống than !

Ai về ai ở mặc ai,
Thiếp như sầu đượm thắp hoài năm canh.

Ðêm đêm tưởng dạng Ngân-hà,
Bóng sao tinh đẩu đao ba năm tròn,
Ðá mòn nhưng dạ chẳng mòn,
Tào-khê nước chảy lòng còn trơ trơ

Cô kia cắt cỏ một mnh,
Cho anh cắt với chung tnh làm đôi.
Cô còn cắt nưoa hay thôi,
Cho anh cắt với làm đôi vợ chồng.

Ai đi đâu đấy hơoi ai ?
Hay là trúc đao nhớ mai đi tm.
Tm em như thể tm chim,
Chim bay biển Bắc, đi tm biển Ðông.

Cha mẹ anh có đánh quằn đánh quại,
Bắt anh ra treo tại nhành dương.
Biểu từ ai, anh từ đặng,
Chớ biểu anh từ người thương, anh không từ.

Còn đang chọn đá thử vàng.
Ngọc lành ai quẩy ra đàng bán rao.
Quan quan bốn tiếng thư cưu,
Mong người quân tử hảo cầu kết duyên.
Phấn son cho phỉ tấm nguyền,
Anh hùng sánh với thuyền quyên mới tnh.
Phạt kha thơ ấy rành rành,
Phỉ môi bất đắc xin anh liệu lường.

Nhớ lời nguyện ước ba sinh,
Xa xôi ai có biết tnh chăng ai ?
Khi về hỏi lieau Chương đài
Cành xuân đao bẻ cho ai một cành,
Có yêu anh th bẻ quách cho anh.

- Bây giờ Mận mới hỏi Ðào,
Vườn hồng đao có ai vào hay chưa.
- Mận hỏi th Ðào xin thưa,
Vườn hồng có lối nhưng chưa ai vào !

Loa muoi em th tám gánh lông,
Chồng yêu chồng bảo râu rồng trời cho.
Ðêm nằm th ngáy o o,
Chồng yêu chồng bảo ngáy cho vui nhà.
Ði chợ th hay ăn quà,
Chồng yêu chồng bảo về nhà đơo cơm.
Trên đầu nhưong rác cùng rơm,
Chồng yêu chồng bảo hoa thơm giắt đầu.

Yêu nhau th ném miếng trầu,
Ghét nhau ném đá vơo đầu nhau ra.
Yêu nhau cau bổ làm ba,
Ghét nhau cau sáu bổ ra làm mười.

Anh đao có vợ hay chưa
Mà anh ăn nói gió đưa ngọt ngào
Mẹ già anh ở nơi nao
Ðể em tm vào hầu hạ thay anh

3a- Con trai ngỏ ý với con gái

Hôm qua tát nước đầu đnh,
Bỏ quên chiếc áo trên cành hoa sen.
Em lượm th cho anh xin,
Hay là em để làm tin trong nhà.
Áo anh sứt chỉ đường tà,
Vợ anh chưa có, Mẹ già chưa khâu.
Áo anh sứt chỉ đao lâu,
Mai mượn cô ấy sang khâu cho dùm.
Khâu rồi anh seo trả công,
Mai mốt lấy chồng anh seo giúp cho.
Giúp em một thúng xôi vò,
Một con lợn béo, một vò rượu tăm.
Giúp em đôi chiếu em nằm,
Ðôi chăn em đắp, đôi trằm em đeo.
Giúp em quan tám tiền treo,
Quan năm tiền cưới lại đèo buồng cau !

3b- Con gái ngỏ ý với con trai

Vào vườn hái quả cau xanh,
Bổ ra làm sáu, mời anh xơi trầu.
Trầu này têm nhưong vôi tàu,
Giưoa đệm cát cánh, hai đầu quế cay.
Trầu này ăn thiệt là say,
Dù mặn, dù nhạt, dù cay, dù nồng,
Dùng chăng nên đạo vợ chồng,
Xoi dăm ba miếng kẻo lòng nhớ thương !

3c- Tiếc sự biết nhau quá chậm

- Trèo lên cây bưởi hái hoa,
Bước xuống vườn cà hái nụ tầm-xuân.
Nụ tầm xuân nở ra xanh biếc,
Em đao có chồng, anh tiếc lắm thay !
- Ba đồng một mớ trầu cay,
Sao anh không hỏi nhưong ngày còn không.
Bây giờ em đao có chồng,
Như chim vào lồng, như cá cắn câu.
Cá cắn câu, biết đâu mà gơo,
Chim vào lồng biết thuở nào ra.

3d- Trách sự sai lời nguyện-ước

Ðồng tiền Vạn-l?ch thích bốn chưo vàng,
Anh tiếc công anh gắn bó với cô nàng bấy lâu.
Bây giờ cô lấy chồng đâu ?
Ðể anh giúp đơo trăm cau nghn vàng :
Năm trăm anh đốt cho nàng,
Còn năm trăm nưoa giải oan lời thề.
Xưa kia nói nói, thề thề,
Bây giờ bẻ khóa, trao cha cho ai ?
Bây giờ nàng đao nghe ai,
Gặp anh ghé nón, chạm vai, chẳng chào ?

3e- Noai ly-biệt

Ðôi duyên ta như loan với phượng.
Nơo lòng nào để phượng la cây.
Muốn cho có đó có đây,
Ai làm nên noai nước này, chàng ơi !
Thà rằng chẳng biết th thôi,
Biết chi gối chiếc lẻ-loi thêm phiền.

4- Linh tinh

Bao giờ tôi gặp em lần nưoa,
Ngày ấy thanh bnh chắc nở hoa.
Ðao hết sắc mùa chinh chiến cuo,
Còn có bao giờ em nhớ ta ?
1949
Quang Duong

Ðường đi khó, không khó v ngăn sông cách núi, mà khó v lòng người ngại núi e sông
Nguyean Bá Học

Thà làm quỷ nước Nam, còn hơn làm vua đất Bắc
Trần Bnh Trọng

Yêu giống nòi mnh lầm than maoi rồi
Yêu khiến lòng chẳng biết sao nguôi
Du Ca

Súc-sắc súc-sẻ

 

Thằng Bờm



Chặt củi



Thói hay chế-gieau

Ở sao cho vừa lòng người:
Ở rộng người cười, ở hẹp người chê ;
Cao chê ngỏng thấp chê lùn,
Béo chê béo trục béo tròn,
Gầy chê xương sống xương sườn phơi ra.

Thói ham danh lợi

Cái vòng danh lợi cong cong,
Kẻ hòng ra khỏi, người mong bước vào.

Sự đời nghĩ cuong nực cười :
Một con cá lội, mấy người buông câu.

Tnh cảnh người nhà quê



Việc làm ruộng



Ba mươi sáu phố ở Hà-nội



Bài hát đố



Tục-ngưo, ca-dao gốc chưo Hán

Tiên học lea, hậu học văn.
(Trước học lea, nghĩa; sau mới học văn-chương).

Huynh đệ như thủ túc.
(Anh em như chân tay)

Ðại phú do Thiên, tiểu phú do cần.
(Giầu to do Trời, giầu nhỏ do cần-kiệm).

Mưu sự tại nhân, thành sự tại Thiên.
(Con người mưu toan, Trời đ?nh sự thành, bại).

Nam thực như hổ, nưo thực như miêu.
(Con trai ăn như hổ, con gái ăn như mèo.

Tiểu bất nhaan tất loạn đại mưu
(Không nh?n việc nhỏ th loạn mưu to).

Thượng bất chính, hạ tắc loạn.
(Trên không ngay thẳng, dưới seo làm bậy.

Thiên bất dung gian.
(Trời không tha kẻ làm bậy.)

Phước bất trùng lai, họa vô đơn chí.
(Việc lành không đến hai lần, việc dưo không đến một mnh.)

Tri túc đaoi túc, hà thời túc,
Tri nhàn đaoi nhàn, hà thời nhàn.
(Biết thế nào là đủ, th seo thấy đủ,
Biết thế nào là nhàn, th seo thấy nhàn.)

Hổ phụ sinh hổ tử.
(Cha là cọp, sinh con là cọp.)