Tôi Làm Khuyến Nông Từ Việt Nam Qua Phi Châu

                                                               Trần Thị Cẩm Tuyến K2

 

Trong bài kư sự về công tác KN tại Phi Châu, tôi đă kể sơ lược một số điều kiện và sinh hoạt tại Phi Châu đại khái như: trường hợp gia nhập đoàn Thiện Nguyện Ḥa B́nh (Peace Corps Volunteer), học thổ ngữ, học ăn bốc, làm con nuôi trong một gia đ́nh Phi Châu, có tên mới là Nhamaxô …! Nhamaxô đơn thân độc mă về một làng nhỏ sống chung với dân làng, hội nhập nếp sống của địa phương với mục đích vừa làm bạn vừa truyền bá kỷ thuật canh nông để cải thiện đời sống của dân làng.

 

 

     

Nhà và gia đ́nh của Nhamaxo Trần Thị Cẩm Tuyến tại Gambia

 

Nay xin kể thêm một số chuyện vui buồn trong cái nghiệp dĩ Nông nghiệp của tôi ḷng ṿng từ Việt Nam qua Phi Châu và Mỹ Châu; mỗi sinh hoạt ở đây đều nhắc nhở khiến tôi so sánh đến dân t́nh, ruộng vườn, làng xóm ở quê hương Việt Nam.

 

Tôi nhớ lại ngày mới ra trường Nông Lâm Mục Blao, được bổ nhiệm về công tác Khuyến Nông tại Thừa Thiên. Bước đầu bỡ ngỡ phải đi về thăm viếng các thôn xóm thăm viếng, t́m hiểu dân t́nh, làm quen với nông dân. Bà con nông dân ngần ngại đón tiếp cô gái trẻ thành thị, đ̣i hướng dẩn công việc đồng áng của thôn quê! Cũng tương tự tâm trạng của đồng bào Phi Châu vốn kỳ thị phụ nữ,(đàn ông có nhiều vợ, đàn bà phải phục vụ dưới quyền cha, chồng và cả anh em trai), cho nên khi thấy một phụ nữ da trắng nhỏ nhắn về làng đ̣i dạy trồng lúa, trồng rau cải … th́ họ cũng nghi ngờ lắm lắm!!

 

        

Nhamaxo ăn trưa và thu hoạch ớt Habanero

      

Ở Thừa Thiên vào thời Đệ Nhất Cộng Ḥa, thôn xóm c̣n thanh b́nh, an lạc. Các cuộc họp vận động phổ biến chương tŕnh Khuyến Nông thường phải nhờ Quận, Xă tổ chức vào chiều tối để nông dân tham dự đông đảo. Tôi nhớ những đêm trăng, chiếc xe Landrover chạy về tận An Lỗ - Phong Điền đường ra Quảng Trị, hay đi hướng Phú Bài – An Thủy, hoặc về Dương Nổ - Phú Vang đường đi biển Thuận An … luôn luôn có hai cậu em trai đi theo hộ vệ và yểm trợ tinh thần cho tôi và cũng để thưởng thức cảnh trăng thanh gió mát về đêm của miền quê ngát thơm hương đồng cỏ nội.

 

Các cuộc họp đều được tổ chức tươm tất chu đáo, đèn đuốc sáng trưng trong hội trường của Quận hoặc trong các lớp học ở Xă. C̣n tại cái làng Phi Châu xa xôi hẻo lánh nầy, tôi nhớ măi buổi mặt đầu tiên ra mắt dân làng. Cũng họp vào buổi tối, dân làng tề tựu trước sân nhà ông trưởng tộc (cha nuôi của tôi), mọi người  ngồi xổm trên sân đất. Trời tối đen mà không có đèn đuốc! Khi được giới thiệu các thành viên trong ban hội đồng của làng, tôi phải rọi đèn pin từng người để nh́n mặt, nhưng người nào cũng lấy tay che mặt, và các người khác th́ cười khúc khích, tôi chẳng hiểu lư do. Nhưng sau đó mới được giải thích là phong tục ở đây rất kỵ rọi đèn vào mặt, nhất là với người lớn, coi như vô lễ. V́ tôi là “mọi trắng” mới về làng, lại là con nuôi của ông Tộc trưởng nên được thông cảm!

 

Với cha mẹ nuôi và gia đ́nh

 

Công tác Khuyến Nông của tôi tại Thừa Thiên từ 1960 –1968 đạt khá nhiều kết qủa khích lệ nhờ may mắn huấn luyện được một đoàn cán bộ địa phương Quận, Xă có nhiệt tâm, thiện chí, được sự yểm trợ nhiệt t́nh của các người bạn Mỹ bên USAID, nhóm thanh niên thiện chí quốc tế IVS ( International Volunteer Services) và nhóm chuyên viên canh nông Đài Loan, lực lượng hùng hậu, phương tiện dồi dào nên dễ gây uy tín, được chính quyền địa phương ủng hộ, được cảm t́nh của nông dân nên công tác rất thích thú hiệu qủa. Các cô cán bộ Quận lập đoàn Cải Thiện Sinh Hoạt Gia Đ́nh cho phụ nữ và đoàn 4T cho các em thiếu nữ. 4 T tượng trưng cho Trí, Tâm, Tay, Thân; tương tự 4H của Mỹ: Head, Heart, Hand và Health. Phụ nữ được hướng dẫn vệ sinh thường thức, lập vườn rau gia đ́nh, nuôi heo cải thiện. Các em thiếu nữ được học may, làm bánh, nấu nướng sơ cấp. Cán bộ nam th́ lập đoàn Khuyến Nông cho nông dân và đoàn 4T cho các em trai để hướng dẫn kỷ thuật trồng tỉa, chăn nuôi. Các cán bộ Cải Thiện Sinh Hoạt Gia Đ́nh hàng ngày đi thăm viếng thôn xóm, trong túi xách luôn luôn có những gói hạt giống nhỏ đủ loại rau cải, và những gói thuốc nhỏ trị bệnh thông thường như nhức đầu, ghẻ lở, đau bụng tiêu chảy, kiết lỵ …(Aspirine, Thiazomide, Sulfamide, Diarrhrea, Stovarsol …); những thuốc nầy do tôi ngoại giao với các Trưởng Y Tế Quận cung cấp cho rất dồi dào v́ là thuốc Mỹ viện trợ. Nhờ vậy các cô cán bộ có phương tiện giúp đở bà con nông thôn, gây thiện cảm, thuyết phục bà con tham gia vào các chương tŕnh cải thiện mà lúc đầu rất khó khăn thực hiện.

 

    

Cùng Đoàn Khuyến Nông Thừa Thiên quan sát vườn cải báp 

và tŕnh diễn máy xây lúa

 

Ngoài những đự án như lập điểm tŕnh diễn giống cải thiện, phân bón, thuốc sát trùng … do Trung Ương đài thọ, Ty Nông Nghiệp c̣n được USAID yểm trợ: ciment để xây chuồng heo kiểu mẫu, xây giếng, xây bến nước;; dụng cụ làm vườn cho cho đoàn viên KN; sữa bột cho cho các đoàn viên SHGĐ có con nhỏ; vải cho các lớp may mặc …Tôi thường xuyên về các thôn xă để theo giỏi, hướng dẫn, tiếp tế phương tiện, sinh hoạt với các anh chị em cán bộ quận. Phương tiện di chuyển phần nhiều nhờ các cố vấn Mỹ, v́ tuy Ty Nông Nghiệp có xe nhưng xăng th́ rất hạn chế. Các ông cố vấn Mỹ lại rất thích được chở đồ viện trợ về giao trực tiếp cho nông dân, thăm viếng, tham dự các sinh hoạt Khuyến Nông với nông dân, và bà con nông dân cũng rất thích thú đón tiếp các ông bạn Mỹ nhiệt t́nh vui vẻ. Tôi thường lén nói đùa với các bạn rằng: thật ra các ông cố vấn Mỹ chỉ là “thủ kho” và “tài xế” thôi! Đối với những địa điểm xa sông cách đ̣ như Quận Hương Điền th́ ông “tài xế” thu xếp cho đi trực thăng dân sự (màu trắng), băi đâu tại bờ sông Hương, ngay trước dinh Tỉnh Trưởng. C̣n muốn đi Đà Nẵng th́ có máy bay dân sự nhỏ 6 chổ ngồi, sân bay trong Tây Lộc, Thành Nội. Tôi cũng có dịp theo đoàn cứu trợ quân sự chở tôn và ciment trên chiếc trực thăng dài có 2 chong chóng (Chinook). Tôi kể dài ḍng về những phương tiện được yểm trợ đă giúp cho hoạt động Khuyến Nông tại Thừa thiên có kết qủa để so sánh với những phương tiện hạn hẹp mà tôi phải đối đầu trên vùng đất nghèo khổ ở Phi Châu.

 

Chương tŕnh Thiện Nguyện Ḥa B́nh chủ trương cho Thiện Nguyện viên về ở hẳn trong thôn xóm làng, hoạt động sinh sống theo điều kiện của dân địa phương. Các thiện nguyện trẻ được cấp một xe mô tô để di chuyển. Tôi không dám cởi mô tô th́ có xe đạp. Nhưng đường làng cát lún đạp xe cũng không nổi, nên đành xử dụng ô tô … bước cho an toàn. Những buổi thăm viếng xóm làng cùng lao động gặt lúa, trồng rau … với phụ nữ ngoài đồng, nhớ về sinh hoạt cũ ở quê nhà tôi thấy tội nghiệp xót thương cho dân t́nh ở đây và cảm thấy ḿnh có phước được sinh ra ở Việt Nam. Phu nữ Phi Châu bận rộn công việc suốt từ sáng sớm đến tối mịt, nhưng năng suất chẳng được bao nhiêu. Ví dụ: mùa gặt lúa, sáng sớm phải lo giă gạo, nấu cơm nước buổi trưa cho chồng con, rồi bới phần của ḿnh đem ra đồng ăn trưa tại ruộng đến chiều mới về nhà. Ai có con nhỏ th́ đeo theo sau lưng để cho bú, v́ ruộng thường xa nhà, đi bộ hàng giờ. Đặc biệt phụ nữ ở đây gặt luá rất thong dong nghệ sĩ ! Họ dùng con dao tay rất nhỏ cắt từng bông lúa một với cộng dài độ hai tấc, truốt hết lá, cột lại thành chùm to ngó rất đẹp mắt, nhưng cắt suốt ngày mỗi người chỉ được 3 - 4 chùm vưà đủ chất vào một thúng to đội trên đầu mang về nhà. Thời gian gặt kéo dài cả tháng. Nh́n họ cắt lúa mà sốt ruột quá! Với d́ện tích đó nếu dùng lưỡi liềm để gặt th́ chỉ độ vài ngày là xong, năng suất cũng sẽ trội hơn. V́ thời gian lúa chín, gặt trễ ngày nào là hao hụt v́ rụng và chim chuột ngày đó. Tôi dự tính sẽ cải thiện phần nầy trong mùa tới. 

 

        

Dự án trồng Sisal và ớt ở Gambia

 

  Phần giă gạo th́ họ bỏ nguyên chùm lúa (đă khô) vào cối gổ sâu rồi dùng chày gổ dài giă cho hạt lúa rời cộng , rồi tiếp tục giă măi cho đến khi gạo trắng th́ đổ ra sàn, sảy bỏ hết trấu, cám, tấm … thật là phí phạm !

  Tôi mơ ước có được cái cối xay lúa bằng tay và cái dàn giă gạo đạp chân thuộc loại cổ lỗ sĩ của Việt Nam từ thập niên 40 – 50 để cải thiện cho dân làng ở đây th́ tuyệt quá ! Nhưng mà so sánh dân ḿnh văn minh tién bộ hơn dân Phi Châu th́ chẳng có chi đáng để hảnh diện! Chẳng khác chi anh chột khoe sáng với anh mù mà thôi!

 

Nhớ về Việt Nam vào thập niên 60, miền Nam đang phát tŕển chương tŕnh cơ giới hoá Nông Nghiệp với máy cày, máy tuốt luá, máy chà gạo, máy bơm nước … chưa được bao lâu th́ biến cố 30/4 …! Kỷ thuật, máy móc miền Nam “gài số de” để chờ chỉ thị “nhảy vọt” của miền Bắc! Mọi người “hồ hởi”: người người lao động, nhà nhà lao động  …người thay trâu kéo cày! Lao động vinh quang !!

 

              

Phát heo giống và cấp phát chứng chỉ 4T

 

Nông dân Phi Châu đă nghèo khổ lạc hậu, tôi lại không có nhiều phương tiện để dụ dỗ, lại thêm ngôn ngữ bất đồng. Học được một ít thổ ngữ th́ chỉ vưà đủ để chào hỏi xă giao nói chuyện vặt. C̣n ra làm việc th́ nói chuyện bằng … tay nhiều hơn. Khi nào hội hộp th́ phải nhờ một học sinh trung học thông dịch tiếng được tiếng mất. Cho nên phương cách tốt nhất của Khuyến Nông là dùng bích chương với h́nh vẽ cụ thể và lập điểm tŕnh diễn ngay tại sân nhà.

  Là khách lạ độc nhất sinh sống trong làng nên bị bà con ṭ ṃ theo dơi ḍm ngó rất kỹ. Vườn nhà có hàng rào bằng phên tre thưa , dân làng mỗi khi qua lại đều ghé mắt nh́n vào xem tôi trồng tỉa ra sao, thấy cây ǵ lạ mọc tốt vô hỏi, xin cây con, hạt giống về trồng. Trong vườn ngoài rau cải, tôi trồng được một số cây ăn trái hiếm có trong làng như ổi xá lỵ, măn cầu, cốc, me ngọt; các cây mọc nhanh như keo tây (Leucaena), so đủa (Sesbania) để phổ biếng làm hàng rào sống; cây sầu đông (Azadirachta), cây muồng tầu (Cassiasp) để làm thuốc. Các cây thân mộc nầy đều trồng dựa quanh hàng rào để không choáng đất. Tôi c̣n trồng thêm các loại hoa tứ qúi (hoa dừa, Vinca) màu trắng, hồng và hoa Zinnia đủ màu dọc theo cổng ra vào, quanh rào nhà tắm, hố tiêu lộ thiên để tô điểm cho ngôi vườn lư tưởng trong làng. Rất nhiều bà con hỏi: mấy cây hoa nầy có … ăn được không? Họ ngạc nhiên khi nghe nói không ăn được và thắc mắc, vậy th́ trồng để làm chi vậy?!

  Có những chuyện tự nhiên xảy đến tạo điều kiện cho tôi biểu diễn tài “phù thủy” với dân làng. Khi mới dọn về làng, sau vườn có cây đu đủ cao với nhiều cành lá xum xê, đă lâu không có trái. Tôi xin phép ông cha nuôi chặt tiả hết các cành phụ chỉ chưà thân chính. Hơn một tháng sau, cây ra hoa đậu trái. “Cha tôi” thích quá!

  Lần khác, đi thăm xóm thấy bụi mùng tơi sum sê, lá to bằng bàn tay, tôi xin cắt vài nhánh để trồng. Bà con nói không được đâu, phải trồng bằng hột. Tôi cười bảo chờ xem. Tôi trồng “biểu diễn” cả hột va hom (nhánh có mắt). Khi hột mới nẩy mầm ra hai lá th́ hom đă đâm chồi mọc 2 – 3 nhánh. Tương tợ như chuyện gà mái không cần gà trống mà đẻ trứng kể trong bài trước. Bà con nghi ngờ tôi là phù thủy.

  Một hôm, cậu em nuôi chạy qua ôm bụng nhăn nhó: NhaMaXô ơi, đau bụng quá! Bụng cứng ngắt, bốn ngày rồi không đi tiêu được! Tôi ra vườn bẻ một nhánh lá muồng tầu có khoảng 11 phiến lá, biểu đem về nấu lấy nước mà uống. Ngày hôm sau cậu ta hớn hở chạy qua khoe: hết đau bụng rồi, đi tiêu được rồi. NhaMaXô tài quá! Tài nầy tôi học được của nông dân Thưà Thiên đó! Vài ngày sau, gặp dịp bà Giám Đốc của đoàn Thiện Nguyện cùng bà y tá (cả hai đều là người Mỹ gốc Phi Châu), tôi biểu cậu em kể chuyện uống lá muồng tầu cho hai bà nghe. Hai bà phục tài tôi làm bác sỉ phù thủy (witch doctor), c̣n dân làng th́ đến xin cây con về trồng. Tôi đ̣i đổi mỗi cây một thùng phân dê. Điều kiện nầy rất dễ v́ nhà nào cũng có nuôi dê mà không biết dùng phân để bón cây. Tôi dùng phân dê, trộn với cỏ tươi, ủ làm phân xanh, phổ biến cho bà con.

  Những người dân Phi Châu tôi có dịp gặp gỡ quen biết, nói chung đều rất thiệt thà, chất phát. Họ nghe đồn và tin tưởng là ai mà qua được Mỹ là sẽ rất giàu có sung sướng. Nên thỉnh thoảng có vài phu nữ bồng con nài nỉ cho tôi để đem về Mỹ nuôi. Trong làng có câu học sinh trung học cứ theo năn nỉ tôi bảo lảnh cho qua Mỹ học. Tôi nói: qua học xong rồi về đây làm việc giúp xóm làng nhé!

-        Không, ở lại bên đó sướng hơn.

-        Làm sao biết sướng hơn.

-        Th́ có nhiều tiền, có xe hơi, có nhà đẹp.

-        Cũng có thể, nhưng nên nhớ là không được lấy nhiều vợ, hể vợ nấu ăn th́ phải giúp rữa chén, hể vợ chùi dọn nhà th́ chồng phải giặt quần áo, vợ bận làm việc th́ chồng phải giữ con … có chịu không?

-        Ứ, ư …! Ở đây ai cũng có nhiều vợ mà, c̣n rữa chén, giặt quần áo, giữ con là chuyện của đàn bà, tui không làm được!

-        Vậy th́ ngươi qua Mỹ sẽ khổ lắm, chịu không nổi đâu!

Có lần trên băi biển, một ngư phủ nói được chút ít tiếng Pháp, đến làm quen, hỏi tôi:

-        Bà có chồng chưa? Chồng bà ở đâu?

-        Có rồi, ở bên Mỹ.

-        Bà cưới tôi đi, rồi đem tôi về Mỹ. Ở đây khi nào bắt được tôm hùm (lobster) th́ tui sẽ đem đến cho bà.

-        Ngươi muốn qua Mỹ làm ǵ?

-        Nghe người ta nói ở bên đó sướng lắm, ai cũng giàu cả.

-        Nhưng mà nhà ngươi theo ta về bên đó, gặp chồng ta có súng ông ấy bắn chết liền, chịu không ?

-        Ôi, thôi, thôi … chào bà !

 

Ở đây tôm hùm, cá tươi rất ngon và rẻ. Đặc biệt có món thịt dê ướp maggi nướng ngon tuyệt vời. Nhưng những món ăn lạ có ngon biết mấy ḿnh vẫn nhớ hương vị những món ăn quê nhà. Trong làng bầu, mướp ngọt, mướp mọc hoang rất nhiều. Những trái bầu h́nh bầu rượu, mướp ngọt, mướp khế già khô treo lủng lẳng  khắp trên mái nhà hay các bờ bụi cao. Tôi không hiểu v́ sao họ không bán hoặc nấu ăn. Một hôm tôi đi thăm xóm, thấy trái bầu tươi non mướt ai vất bên đường, tôi lượm về, hí hửng nấu canh với tôm khô, mừng thầm bưả nay có được món ăn quê hương tuyệt vời. Không ngờ chén cơm chan canh bầu mới húp vô  chưa kịp nhai đă phải phun ra ngoài v́ đắng ơi là đắng! Đắng hơn cả thuốc kư ninh nưă. Súc miệng, uống nước vẫn c̣n nghe đắng. Thiệt là cười ra nước mắt! Vài tháng sau chuyện bầu đắng đă phôi pha. Lại gặp một đám dưa hấu mọc hoang, trái to trái nhỏ lủ khủ. Nh́n mấy trái dưa non chợt nhớ đến dưa hồng ở Huế. Đúng rồi đúng là dưa hồng. Dưa ni mà nấu canh hay làm dưa chua  rồi kho với tôm th́ tuyệt. Rứa là tôi hăm hở hái về một mớ non mơn mởn. Một phần đem nấu canh, phần kia sẽ chẻ hai , phơi hơi héo rồi dằn nước muối làm dưa chua. H́ hục nấu canh xong mới sực nhớ đến vụ bầu đắng …! cẩn thận ném thử … eo ơi ! lại cũng đắng nghét ! Tại sao ḿnh lú lẫn, bị đắng một lần rồi mà chưa tởn. Đúng là món ăn quê hương đă làm mờ trí nhớ ! Bị hụt ăn món Huế hai lần thiệt là giận cho cái đất nước chi mà toàn sinh sản ra trái đắng. Mà nghĩ cũng lạ, tại sao bên ḿnh có khổ qua cũng đắng nghét mà lại ăn được, mà ngon nữa !

 

Trở lại công tác Khuyến Nông tại Thưà Thiên, tôi muốn ghi lại kỷ niệm c̣n in đậm nét trong tâm tưởng của tôi. Vào khoảng  năm 65 – 66, tỉnh Thừa thiên có kế hoạch giúp các đồng bào Quốc gia sống trong các làng mạc xa xôi  bị Việt Cộng quấy nhiễu, di tản về sống tập trung trong trại định cư gần thành phố để bảo vệ an ninh và cải thiện đời sống cho bà con nông dân. Đó là trại Ḥa Lương thuộc quận Nam Ḥa và trại Cư Chánh thuộc quận Phong Điền. Tại trại Ḥa Lương th́ có Hội Thánh Tin Lành lập một trung tâm huấn nghệ dạy chăn nuôi, trồng tiả, làm nghề mộc, chằm nón, may mặc, dinh dưỡng với sự hợp tác hổ tương của Khuyến Nông. Tại trại Cư chánh th́ có cha sở Công Giáo chăm lo với sự yễm trợ thường trực của Khuyến Nông  như xây chuồng heo cải thiện, lập vườn rau gia đ́nh, mở lớp may mặc, phát vải, kim, chỉ, kéo cho phụ nữ tự may aó cho gia đ́nh … kết quả rất khích lệ. Một hôm tôi được cha sở khen ngợi, mời vào văn pḥng thưởng cho một ly rượu thánh từ La Mă, rất đặc biệt và quư. Cha Nghi được toàn thể đồng bào định cư không phân biệt Đạo hay Ngoại mến thương vị nể v́ Người hết sức tận tâm chăm sóc chu đáo cho mọi gia đ́nh. Uy tín Ngài làm cho Việt Cộng căm thù. Sau đó không lâu, cũng trong văn pḥng nầy, một tên Việt Cộng nằm vùng đă nhẫn tâm ném một quả lựu đạn sát hại, Ngài gục ngă ngay tại chổ! Đồng bào tị nạn khóc thương thảm thiết. Mọi người, mọi giới tại thành phố Huế đều xúc động thương tiếc vô vàng. C̣n tôi là người ngoại đạo mà nhớ măi ly rượu thánh của một vị linh mục đức độ, thương dân, chết v́ dân!

 

Một kỷ niệm đau buồn khác để tưởng nhớ đến Ông Thomas Ragsdale, cố vấn Canh Nông USAID, người đă rất tận t́nh, sốt sắng giúp đở rất hiệu qủa cho Khuyến Nông Thưà Thiên. Ngày 30 tháng chạp âm lịch năm 1968, các cơ quan trong thành phố hầu như đều ngưng nghỉ để chuẩn bị Tết. Vậy mà Ông Tom và tôi c̣n cần đi một ṿng về Hương Trà và Phong Điền để giúp cấp cứu một con heo bi bệnh, và kiểm soát lại vài hệ thống dẫn nước vào ruộng v́ sợ ba ngày Tết sẽ bị chễnh măng. Trên đường đi tôi hỏi: Tết nầy ông nghỉ phép ở đâu? Ông noí: Trước định đi Nha Trang, nhưng v́ thấy vài hồ sơ c̣n lở dở nên ở lại Huế làm cho xong. Tôi nói: Ông cần phải nghỉ xả hơi, v́ ăn Tết xong chúng tôi sẽ làm việc hăng lắm. Ông không nghỉ theo chúng tôi là sẽ mệt lắm đó. Ông nói: Nếu biết vậy th́ tôi đă đi Nha Trang để nghỉ ngơi, bây giờ trễ rồi ! Mà trễ thật ! Sáng sớm hôm sau, Tết Mậu Thân, Việt Cộng tấn công thành phố Huế, ông Tom bị V.C. bắt đi và giết bỏ xác trong rừng! Xác được t́m thấy, được giảo nghiệm và gởi về cho mẹ ông ở Mỹ. Tôi ngậm ngùi thương tiếc, chỉ c̣n biết đổ cho số mệnh đă xui nên, nhưng cũng hơi trách ông Trời sao không che chở cho những người có ḷng tốt, xả tâm làm việc nghiă như Cha Nghi, ông Tom và bao nhiêu người hiền lương khác.

 

Phần cuối tôi xin “báo cáo vắn tắc” về công tác Khuyến Nông tạI Mỹ châu từ hơn 16 năm qua. Số là qua đến Mỹ th́ cái vốn Khuyến Nông bé nhỏ của tôi trở nên vô dụng, phải đổi nghề để sinh sống. Tuy đổi nghề nhưng “mối t́nh” Nông Nghiệp cứ âm ỉ trong long. Nên chi đi mô thấy cây cỏ mới lạ cũng bê về trồng. Gây được thứ chi mới lạ cũng t́m người phổ biến, trao đổi. Nghể trồng tiả nay trở nên thú tiêu khiển, thu gọn vào các chậu hoa kiểng với vài giống phong lan, tiểu quỳnh, violet … và và giống rau cải quê hương như ng̣ gai, mồng tơi, ớt cay Phi Châu, đậu ngự và qúy nhất là rau càng cua mà tôi trộn dầu giấm th́ rất quư. Hột giống rau càng cua  mà tôi khổ công t́m kiếm khắp nơi mới được một bạn ở Dallas gởi qua cho. Đậu ngự th́ t́m được trong quày đậu khô của một chợ Mỹ, có tên là Christmas lima bean, được mô tả có vị thơm bùi như hạt dẻ tây (Marron hay Chestnut). Tôi ở trong chung cư không có đất vườn nên gây giống trong nhà rồi phân phát cây con  hay hạt giống cho bà con bạn bè có vườn. Nhờ vậy tuy không trồng mà đến mùa vẫn có đậu ngự, ăn rau càng cua trộn dầu giấm mà nhớ quê hương, nhớ Huế chi lạ! Chè đậu ngự (đậu của vua) th́ nhớ Huế đài các cao sang, c̣n rau càng cua th́ gợi thương Huế b́nh dị nghèo nàn …! Mà Huế sang hay Huế nghèo th́ vẫn là Huế muôn đời thơ mộng của tôi! Thật đúng là không đâu sánh được với quê hương xứ sở của ḿnh! Nhưng mà thôi, ḿnh phải sống với thực tế như nhà văn Nhất Linh đă nói: “Nếu ta không có được những ǵ ta thích, th́ hăy thích những ǵ ta có.”

 

   

Tỉa hồng ở Portland, Oregon        Vựn hoa trong pḥng     

 

Vào tuổi hưu trí nhàn rỗi, tôi may mắn kiếm được hai cái jobs thiện nguyện: may mền ráp (quilt) cho hội người già để biếu cho các gia đ́nh nghèo; và tỉa hoa cho vườn hồng của thành phố. Hai cái jobs nầy cũng đều có liên quan đến ngành Khuyến Nông của tôi.

 

Xin cảm ơn Trời Phật, cảm ơn đời đă cho tôi t́m được những niềm vui nhỏ trong lúc tạm dung ở xứ người.

 

 

                                                                            Portland, Oregon 2000

 

Trang Nhà Khóa 2

C̣n Đó Những Qua Đi

NLM50

Âm Hưởng Blao

Tung Cánh Chim Bay