Dịch Thơ Đường Tống

 

        Nguyên Đán  Nguyên Tác Vương An Thạch

Vương An Thạch (1021-1086) , hiệu Giới Phủ, người Lâm Châu nay là Giang Tây. Đỗ tiến sĩ năm Khánh Lịch thời Tống Nhân Tông, ông làm quan ở địa phương được dân chúng ủng hộ nhờ thực hiện một số chính sách cải cách giúp nông dân. Trong thời gian 2 lần làm Tể Tướng, ông tích cực thực hiện đường lối kinh tế tài chính dân giàu nước mạnh nên vấp phải sự kháng cự mảnh liệt của phái bảo thủ. Sau ông lui về Kim Lăng ẩn cư. Ông là một nhà chính trị kiệt xuất đời Bắc Tống và của lịch sử Trung Hoa. Ngoài ra tản văn , thơ, từ của ông c̣n là chuẩn mực đương thời. Bài thơ nầy được viết năm 1069, một năm trước khi ông được thăng Tể Tướng. Mùa Xuân bắt đầu lịch nông nghiệp.
 

元旦 - 王安石
爆竹聲中一歲除
春風送暖入屠蘇
千門萬戶瞳瞳日
總把新桃換舊符

 

Phiên âm:

Nguyên Đán - Vương An Thạch

Bạo trúc thanh trung nhất tuế trừ
Xuân phong tống noăn nhập Đồ Tô
Thiên môn vạn hộ đồng đồng nhật
Tổng bả tân đào hoán cựu phù.

 

Dịch Nghĩa:
Tiến pháo tre nổ vang một năm đă hết
Gió Xuân đưa hơi ấm đến trong đó có mùi rượu Đồ Tô
Trong ngàn nhà, vạn gia đ́nh nhà nào cũng đều thắp đèn sáng sủa
Treo thẻ đào tiễn đưa năm cũ và cầu điềm tốt lành.
 

Dịch thơ:

Hết năm pháo nổ đón giao thừa
Hơi rượu ấm nồng gió thoảng đưa
Vạn hộ ngán nhà đều thắp sáng
Thẻ đào năm mới tiễn năm xưa.

Phí Minh Tâm

Chú thích:

Bạo trúc: pháo tre (ống lệnh), ngày xưa chưa biết làm pháo cứ đốt ống tre ống nứa cho nổ to để trừ các điềm xấu.
Thẻ đào: theo phong tục xưa, mỗi độ Xuân về người ta vẻ h́nh trên một miếng gỗ đào, treo bên cổng để trừ ma quỷ.

 

 

春夜 - 王安石
金炉香尽漏声残
剪剪轻风阵阵寒
春色恼人眠不得
月移花影上栏杆

 

Phiên âm:

Xuân Dạ  - Vương An Thạch
Kim lô hương tận lậu thanh tàn
Tiễn tiễn khinh phong trận trận hàn
Xuân sắc năo nhân miên bất đắc
Nguyệt di hoa ảnh thượng lan can.

 

Dịch Nghĩa:
Đêm Xuân

Trong ḷ hương đă cháy hết, đồng hồ đă điểm tàn canh
Từng đợt gió đem rét lạnh từng cơn
Sắc Xuân làm âu sầu ḷng người nên không ngủ được
Trăng đem bóng hoa lên tận thềm lan can.

Dịch thơ:

Đêm Xuân - Vương An Thạch
Đồng hồ đă điểm tắt trầm hương/ thúc dục trầm hương tàn
Gió nhẹ từng cơn lạnh thấu xương/gan
Xuân chạnh ḷng ta không ngủ được
Trăng đem hoa ảnh tận chân tường/lan can.

Phí Minh Tâm

Chú thích:

Lậu: Ngày xưa dùng cái gáo dừa dùi thủng một lỗ nhỏ, đổ nước vào đầy, lâu lâu nước nhỏ một giọt, nước đầy th́ cái thẻ khắc giờ nổi lên xem phân số nhiều ít th́ biết được th́ giờ sớm hay muộn. Nguyễn Trăi viết: "Kim môn mộng giác lậu thanh tàn" nghĩa "Nơi kim môn tỉnh giấc mộng, đồng hồ đă điểm tàn canh".
 

 

Trang Nhà NLM Tuyển Tập 50 Năm NLM50 Trang Nhà Khóa 2