Dịch Thơ Đường         

Xuân Vọng Từ - Tiết Đào *

Tứ Thủ

Phí MinhTâm dịch nghĩa và dịch thơ

 

Chi Nhất
Hoa khai bất đồng thưởng
Hoa lạc bất đồng bi
Dục vấn tương tư xứ
Hoa khai hoa lạc th́.

 

Dịch thơ:

Hoa nở không cùng ngắm
Hoa rụng chẳng cùng than
Nhớ nhau lúc nào vậy
Khi nở hay lúc tàn?

 

 

Chi Nhị
Lăm thảo kết đồng tâm
Tương dĩ dị tri âm
Xuân sầu chánh đoạn tuyệt
Xuân điểu phục ai ngâm

 

Dịch thơ:
Hái cỏ kết đồng tâm*
Làm quà tặng tri âm
Xuân sầu đă đoạn đứt
Chim chóc lại hót ngâm.

 

*Đồng tâm: ṿng hoa cưới.  Ở đây có lẻ là ṿng hoa nhỏ ngày xưa các cô gái kết tặng người yêu. 

 

Chi Tam
Phong hoa nhật tương lăo
Giai kỳ do miểu miểu
Bất kết đồng tâm nhân
Không kết đồng tâm thảo.

 

Dịch thơ:

Gió thổi hoa phai tàn
Thời đẹp xa mênh mang
Không người để xe kết

Đồng tâm bỏ dở dang.

 

 

Chi Tứ
Na kham hoa măn chi 
Phiên tác lưỡng tương tư
Ngọc trợ thùy triêu kính
Xuân phong tri bất tri.

 

Dịch thơ:

Hoa tươi nặng triũ cành
Chia t́nh hai ngơ quanh
Sáng lệ tràn trong kính
Gió xuân ngơ có đành.

 

 

 

 

 

   Dịch nghĩa:

Hoa nở không được cùng nhau ngắm
Hoa rụng không được cùng nhau buồn
Muốn hỏi đâu là chốn nhớ nhau
Phải chăng là lúc hoa nở hay lúc hoa tàn.

 

 

Have no one to enjoy the bossoming flowers with
Neither someone to grieve falling flowers with
Wonder when love's longing stirs us most
When flowers blossom or when they fall.

 

 

 

 

 

  

 

 Dịch nghĩa:

Hái cỏ thơm để kết đồng tâm
Sẽ lấy làm quà cho bạn tri âm
Đoạn tuyệt hẳn với cái sầu trong mùa xuân
Chim xuân trở lại kêu thương.

 

 

Gather herb and make a lover's knot
To send to someone who understands me
Now I have cut off that spring time sorrow 
The spring struck birds renew their sorrowful cries.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Dịch nghĩa:

Ngày tháng gió thổi khiến hoa tàn tạ
Thời kỳ tươi đẹp xa xôi mịt mù 
Không có người để kết t́nh
Không cần làm các đồng tâm.

 

Windblown flowers grow older day by day
Our best season dwindles in the past
Without someone to tie the love-knot
No use to tie up all those love-knot herbs.

 

 

 

 

 

 

 

 

Dịch nghĩa:

Nào cam ḷng nh́n hoa đầy cành,
Làm thành hai ngả tương tư .
Những giọt lệ ngọc trong gương buổi mai,
Gió xuân có biết chăng?

 

 How can one watch so many flowers on the branch
That splits one's love in two directions
Jade tears roll down in the mirror in the morning
Does spring wind know or does it not
?

 

*Theo tài liệu viết trên diễn đàn Việt Kiếm, Tiết Đào vốn là một danh kỹ xinh đẹp dưới thời Đường. Nàng c̣n rất giỏi thi từ ca phú, từng là bạn xướng hoạ với nhiều thi nhân nổi tiếng đương thời như: Trương Tịch, Đỗ Mục, Lưu Vũ Ích, Bạch Cư Dị, và đặc biệt là Nguyên Chẩn. Giữa hai người có một đoạn nhân duyên thực là bi thiết... Nguyên Chẩn từng ca ngợi nàng:

 

Cẩm giang hoạt nhị nga mi tú

Sinh xuất Văn Quân dữ Tiết Đào

 

Tạm dịch:

Cẩm Giang danh tiếng mỹ nhân

Thi ca từ phú: Văn Quân, Tiết Đào

 

Tiết Đào lên 9 tuổi đă biết làm thơ . Một hôm thân phụ nàng chỉ cây ngô đồng, đọc 2 câu thơ:

 

Đ́nh trừ nhất cổ đồng

Tủng cán nhập vân trung

 

Tạm dịch:

Trước thềm có một cây đồng cổ

Thân cây cao ngất vào trong mây

 

Tiết Đào liền đọc tiếp:

Chi nghinh nam bắc điểu

Diệp tống lai văng phong

 

Cành đón chim từ nam bắc tới

Lá tiễn đưa làn gió lại qua.

 

Cha nghe hai câu thơ này rất buồn v́ thấy nàng, tuy thi phú vẹn toàn, nhưng có phong khí lả lơi ong bướm. Anh hoa của Tiết Đào sớm phát tiết cũng báo hiệu một đời hồng nhan đa truân. Quả nhiên sau này nàng phải dấn thân vào chốn thanh lâu. Tiết Đào có tài thi văn nhưng sanh vào một xă hội phong kiến bất công với 2 chuẩn mực khác nhau: cùng một phong thái nhưng với người nam th́ cho là hào hoa phong nhă, nhưng với phụ nữ lại cho là lả lơi ong bướm.  Nên cuối cùng nàng chỉ có một con đường là làm một ca kỷ. Thật đáng tội nghiệp! 

 

Ư thơ của Tiết Đào trong Chi Nhất khá phức tạp... có sự đan cài giữa không gian và thời gian... người thiếu nữ tự hỏi ḿnh, trong tiềm thức của nàng, đâu là vùng trời thương nhớ dành cho chàng... và nàng tự trả lời: đó là khi hoa nở hoa tàn... cánh hoa sớm nở tối tàn hay chính kiếp hồng nhan bạc mệnh của Tiết Đào... nàng sẽ nhớ đến người thương khi đang buổi xuân th́ và cả khi nhan sắc đă tàn phai...

 

Tuy nhiên, ở đây có thể hiểu theo một cách khác hơn: câu thứ 4 không phải là câu trả lời... cả câu 3 và 4 mới là một câu hỏi hoàn chỉnh: Muốn hỏi rằng ở chốn tương tư ấy, lúc nào sẽ là lúc hoa nở hoa tàn... Người con gái mơ ước rằng ở chân trời của hoài vọng và nhớ mong, hai người sẽ được tương phùng trong giấc mộng tương tư... nàng muốn biết bao giờ là lúc hoa tàn hoa nở... để đôi lứa có thể cùng nhau thưởng hoa... cùng nhau thương tiếc cảnh hoa tàn... cho hả nỗi nhớ nhung da diết của thực tại đau buồn... 

 

 

Trang Nhà NLM Tuyển Tập 50 Năm NLM50 Trang Nhà Khóa 2