Dịch Thơ Đường

Tĩnh Dạ Tứ     Nguyên tác Lý Bạch

 

Lư Bạch (701-762) đời Thịnh Đường cùng với Vương Duy (699-761) và Đỗ Phũ (721-770) là các thi nhân hàng đầu của Trung Quốc.  Lư Bạch để lại hơn một ngàn bài thơ.  Qua lối sống và thi văn của Lư Bạch, Ông thuộc trường phái lăng mạng (romantism), tự do, phóng túng, đột phát và thách thức quy ước.  

 

Theo "Đường Thi" của Trần Trọng San, bài Tĩnh Dạ Tứ bản chữ Hán dưới đây có khác đôi chút với một bản chữ Hán từ một nguồn gốc khác.  Dù chỉ khác có một chữ, nhưng v́ nghĩa của chữ Hán rất xúc tích, chữ đó cũng thay đổi được ư và sự hợp lư của hoàn cảnh.  Bài của Trần Trọng San, chữ giữa của câu đầu là KHÁN có nghĩa là XEM.  Bài kia chữ giữa của câu đầu là MINH có nghĩa là SÁNG.  V́ bài thơ được chép đi chép lại trong hơn mười mấy thế kỷ qua, khó mà biết được chữ nào đúng chữ nào sai.

 

 

Chữ KHÁN là chủ động từ chỉ một hành động của thi nhân.  Nếu đang xem hay ngắm ánh trăng, có thể nào ngỡ ánh trăng là sương không?  Nếu đang ngắm trăng, th́ trong câu thứ 3, c̣n ngẩng đầu lên xem trăng để làm ǵ?  Chữ MINH tả một trạng thái của cảnh vật và không nói đến một chủ động nào.  V́ không để ư đến ánh trăng nên mới ngỡ ánh trăng là sương.  Và sau đó biết ḿnh nhầm, mới ngửa mặt nh́n trăng.  Ở đây tôi không dám cả quyết chữ KHÁN là sai, nhưng theo ư thơ th́ chữ MINH hợp t́nh hơn.  Mong các bạn cho thêm ư kiến.   Phí Minh Tâm  

 

Tĩnh Dạ Tứ

Sàng tiền minh nguyệt quang,
Nghi thị địa thượng sương.
Cử đầu vọng minh nguyệt,
Đê đầu tư cố hương.

 

Dịch Nghĩa

 

Đầu giường, ánh trăng rọi sáng,
Tưởng là sương trên mặt đất
Ngẩng đầu ngắm trăng sáng
Cúi đầu nhớ quê cũ

 

Ý Nghĩ Trong Đêm Vắng

 

Bản Dịch Trần Trọng San

Trước giường ngắm ánh trăng sa,
Trắng phơi mặt đất, ngỡ là ánh sương
Ngẩng đầu trông ngắm vầng trăng;
Cúi đầu lại nhớ xóm làng ngày xưa.

 

 Bản Dịch Chân Hư

 Bên giường tràn ánh nguyệt

Tưởng đất bạc màu sương
Ngửng đầu nhìn trăng sáng
Cúi đầu nhớ cố hương.

 

Bản Dịch Tương Như

 Đầu giường ánh trăng rọi

Mặt đất như phủ sương

Ngẩng đầu nh́n trăng sáng

Cúi đầu nhớ cố hương

 

Bản Dịch Trần Tuấn Kiệt

Trước nhà trăng vằng vặc

Sáng soi qua màn sương

Cao chiếu ngoài muôn dậm

Chạnh lòng nhớ cố hương

 

Lời bàn:

Đêm nằm nơi đất khách, thi-nhân thả tầm mắt qua song cửa nhìn vầng trăng đang sáng soi trên muôn loài và nghĩ rằng quê hương mình giờ này cũng cùng đang tắm chung một ánh trăng với mình. TTK

 

Bản Dịch Phí Minh Tâm

Ánh trăng chiếu sáng bên giường

Nửa mơ nửa tỉnh tưởng sương trên thềm

Ngẩng đầu ngắm ánh trăng đêm

Nhớ quê cúi mặt càng thêm đau ḷng.

                                

 Thao thức canh khuya dạ vấn vương

Ánh trăng sáng dịu ngợ như sương

Ngẩng lên thầm ước du cung nguyệt

Ngó xuống chạnh ḷng nhớ cố hương.

                                       12-3-2003

 

In The Quiet Night

Translated by Witter Bynner

So bright a gleam on the foot of my bed
Could there have been a frost already ?
Lifting myself to look, I found that it was moonlight.
Sinking back again, I thought suddenly of home.

 

Quiet Night Thoughts

Translated by Tam Minh Phi

Beyond my bed was the bright moonlight

I thought it was the ground fog of the night

Raising my face to look at the moon still high

Lowering my head, I missed my country alright.

                                        3-12-2003

 

Thoughts in a Still Night

Translated by Sun Dayu

The luminous moonshine before my bed,
Is thought to be the frost fallen on the ground.
I lift my head to gaze at the cliff moon,
And then bow down to muse on my distant home.

 

Night Thoughts

Translated by Innes Herdan

The bright moon shone before my bed,
I wondered - was it frost upon the ground?
I raised my head  to gaze at the clear moon,
Bowed my head  remembering my old home

 

 

Trang Nhà NLM Tuyển Tập 50 Năm NLM50 Trang Nhà Khóa 2