Bài 2

NÊN HAY KHÔNG NÊN CẮT DA QUI ÐẦU

TRẺ SƠ SINH

Nên hay không nên cắt?

Phong tục mỗi xứ mỗi khác và lắm khi phong tục ảnh hưởng đến cách trị liệu trong Y khoa. Tục lệ ở Việt Nam không thấy nói nhiều đến vệ sinh ở bộ phận sinh dục. Nói chung chúng ta coi phần này của thân thể như là một nơi không được sạch sẽ lắm. Lòn trôn kẻ khác được xem như là một hành động nhục nhã bất đắc dĩ mới phải làm. Nếu bạn vô ý ngồi trên đầu giường của người khác có thể coi như là một cử chỉ rất là bất lịch sự. Ðứng về phương diện khoa học, có lẽ thái độ này cũng có điểm hợp lý của nó. Chúng ta thường tránh bàn đến những gì liên quan đến những chỗ kín và do đó người Việt Nam chúng ta cũng không hiểu biết gì nhiều về vệ sinh cũng như về bệnh lý liên quan đến những bộ phận đó. Người con trai cũng như người con gái lúc lớn lên thường không được hướng dẫn về vệ sinh thường thức cho những phần kín đáo của cơ thể và do đó đôi khi có những hậu quả tai hại.

Trong một số xã hội khác và trong một số tôn giáo lại có nhiều qui định khắt khe đối với cách giữ gìn bộ phận sinh dục. Ở đây, nên phân biệt hai trường hợp, một bên những luật lệ, phong tục áp dụng cho con trai và bên kia những luật lệ áp dụng cho con gái. Về phía con gái , phần lớn những phong tục đem từ Châu Phi, áp dụng cho những người di dân mới sang Mỹ từ châu Phi qua. Người châu Phi có tập tục làm "circumcision" cho các bé gái, tức là cắt bớt đi một phần của bộ phận sinh dục ngoài của các em bé gái trước khi chúng bước vào tuổi dậy thì. Ở Mỹ thủ thuật "female circumcision" này coi như là bất hợp pháp vì xâm phạm tới thân thể của em bé một cách đau đớn và không có ích lợi y khoa; tuy nhiên một số phụ nữ châu Phi vẫn lén lút cho thực hiện thủ thuật này trên con gái của họ vì sợ rằng, nếu không tuân thủ theo tập quán của xã hội mình, đứa bé gái lúc lớn lên sẽ bị tẩy chay, gạt ra khỏi tập thể của mình.

Về phía con trai, thủ thuật cũng được gọi là "circumcision" nhưng lại là một hoàn cảnh khác. "Male circumcision", dịch là thủ thuật cắt da qui đầu cho bé trai. Da qui đầu (foreskin) là phần da che chở, bọc bên ngoài phía đầu của bộ phận sinh dục nam giới. Do Thái Giáo qui định con trai phải được cắt da qui đầu mấy ngày sau khi ra đời. Hồi Giáo cũng có luật tương tự. Khác với trường hợp của phái nữ, cắt da qui đầu ở trẻ em trai được thực hành rộng rãi ở Mỹ, và chẳng mấy ai kết án thủ thuật này là man rợ hoặc làm đứa bé đau đớn vô cớ. Chỉ một ít cha mẹ ở Mỹ cắt da qui đầu cho con trai vì lý do tôn giáo, phần lớn do sở thích của cha mẹ vì cha mẹ đinh ninh thủ thuật cần thiết cho em bé, hoặc cha mẹ em bé nghĩ rằng "thiên hạ đều làm thì mình cũng phải làm".

Có lẽ tập tục cắt da qui đầu cho hầu hết trẻ sơ sinh ở Mỹ bắt đầu vào thời gian thế chiến thứ II. Ðiều kiện vệ sinh trong thời chiến tương đối kém, nhất là đối với những người đàn ông trong quân ngũ. Do sinh hoạt quân đội và đòi hỏi chiến trường, sự rửa ráy thân thể và giặt giũ áo quần chỉ còn ở mức tối thiểu nên những bệnh ngoài da nhất là bệnh ở bộ phận sinh dục tất nhiên rất phổ biến và làm khổ sở người đàn ông không ít. Trong hoàn cảnh đặc biệt đó đương nhiên những người được cắt da qui đầu gọn ghẽ thấy ít bị phiền toái hơn những đồng ngũ của mình và khi giải ngũ về đời sống thường dân sau đó, họ sẽ có khuynh hướng xem cái da qui đầu kia là một vật dư thừa và muốn con trai của họ cũng được "hớt cua" theo kiểu nhà binh.

Một số không nhỏ cha mẹ Việt Nam bắt đầu để ý tới vấn đề này. Cháu trai đi học ở trường, thay áo quần, tập thể thao chung với các bạn Mỹ và thắc mắc vì khám phá bộ phận sinh dục của mình không giống các đứa trẻ khác. Hoặc chúng bị bạn bè chế diễu vì chúng có da qui đầu tự nhiên không bị hớt ngắn. Ðôi khi, ngay sau khi vừa sanh xong bé trai, bác sĩ hỏi ý kiến người cha mẹ về vấn đền cắt da qui đầu cho trẻ sơ sanh thì cha mẹ cháu vì không chuẩn bị nghiên cứu trước nên không biết chọn lựa như thế nào. Ai đúng ai sai? Cắt da qui đầu có thật cần thiết hay không? Ðây là một vấn đề nan giải. Ðằng sau luận điệu khoa học đôi khi còn có ẩn ý tôn giáo hoặc thương mãi nữa làm cho vấn đề rất khó giải quyết.

Tôn giáo, phong tục và khoa học.

Có phải các nước tiên tiến đều cho trẻ con cắt da qui đầu không, hay chỉ có Việt Nam mới để da qui đầu tự nhiên không cắt cụt? Theo thống kê mới nhất của Hoa Kỳ, 62% bé trai bị cắt da qui đầu; ở Canada tỷ lệ này thấp hơn, chỉ có 20%. Ở Anh Quốc, lại càng thấp hơn nữa, chỉ có 1%. Trong nội địa Hoa Kỳ, miền Tây có tỷ lệ thấp nhất chỉ 49%, miền Nam 58% và miền Ðông Bắc cao nhất: 68%. Xem những con số trên, chúng ta thấy rằng cắt da qui đầu nói chung chẳng có chỉ định nào tuyệt đối cả. Nói cách khác, đây là một tập tục, một thói quen dựa trên những tín điều hơn là những cơ sở khoa học vững chắc. Một số người gọi cắt da qui đầu là một sự sai lầm của y học Mỹ.

Nói như vậy có lẽ hơi cực đoan. Nhưng sự thật như thế nào ?

Mười mấy năm về trước một số khảo cứu cho thấy tỷ lệ ung thư cổ tử cung rất thấp ở người đàn bà Do Thái. Do đó người ta nghĩ rằng có lẽ vì đàn ông Do Thái cắt da qui đầu lúc mới sanh nên người đàn bà Do Thái tránh được ung thư cổ tử cung. Tuy nhiên những nghiên cứu dịch học sau này cho thấy da qui đầu của người chồng không phải là yếu tố quyết định trong sự gây bệnh ung thư cổ tử cung nơi người vợ. Vấn đề vệ sinh bộ phận sinh dục, tuổi người đàn bà lúc giao hợp lần đầu tiên cũng như số người tiếp xúc về tính dục với người đàn bà, đó là những yếu tố quan trọng hơn nhiều trong sự phát sinh của bệnh ung thư cổ tử cung của người đàn bà.

Lý do thứ hai thường được nêu ra để binh vực thủ thuật cắt da qui đầu là vấn đề vệ sinh phái nam. Mấy chục năm về trước luân lý tây phương rất khắt khe đối với vấn đề thủ dâm ở thanh thiếu niên. Người ta cho rằng thủ dâm có thể gây ra bệnh điên, bệnh suy nhược thần kinh, chứng học dốt và nhiều chứng khác. Người ta cũng thường nghĩ rằng nếu con trai được cắt da qui đầu thì sẽ tránh được chứng thủ dâm. Hiện nay vẫn còn nhiều người tin như vậy. Tuy nhiên y khoa hiện nay không còn kết tội khắt khe tật thủ dâm như trước đây. Các cuộc nghiên cứu về tính dục cho thấy thủ dâm là một hiện tượng rất phổ biến ở một giai đoạn nào đó trong sự phát triển tính dục bình thường. Mặt khác, có thể rằng những trẻ em được cắt da qui đầu ít bị nhột nhạt ngứa ngáy ở bộ phận sinh dục hơn các trẻ khác và do đó ít để ý đến phần thân thể này hơn những trẻ khác.

Cắt da qui đầu để ngừa nhiễm trùng trẻ sơ sinh?

Gần đây một số khảo cứu cho thấy trẻ sơ sinh được cắt da qui đầu ít bị nhiễm trùng đường tiểu trong tháng đầu sau khi sanh so với những trẻ em khác không cắt da qui đầu. Trong một số nghiên cứu, đàn ông cắt da qui đầu ít bị AIDS hơn. Ðây là một luận cứ khoa học có căn cứ vững chắc, căn cứ trên sự theo dõi hàng trăm ngàn trẻ sơ sinh. Tuy nhiên phải cần một thời gian nữa mới có thể kiểm chứng được giá trị thật sự của khám phá nói trên. Dù sao thì nhiễm trùng ít khi xảy ra, cứ 100 em chỉ có vài em bị nhiễm trùng đường tiểu, và hậu quả không rõ rệt.

Quan điểm Y học hiện nay.

Hiện nay lập trường chính thức của phần đông bác sĩ ở Hoa Kỳ là coi cắt da qui đầu như một thủ thuật không cần thiết về mặt y học. Một số cơ quan bảo hiểm từ chối trả tiền cho thủ thuật giải phẩu này. Năm 1971 Hàn Lâm Viện Nhi Khoa Hoa Kỳ tuyên bố không có một chỉ định y học chính đáng hoặc tuyệt đối nào cả để buộc chúng ta phải cắt da qui đầu cho tất cả các bé sơ sinh trai. Năm 1989 Hàn Lâm Viện Nhi Khoa thay đổi lập trường và công nhận có thể có lợi nhiều ít (Potential benefits and advantages). Việc này làm ỀcircumcisionỂ lại tăng lên, ảnh hưởng tôn giáo vẫn còn mạnh, và nói chung quần chúng vẫn tin rằng thủ thuật này có ích lợi y học như chúng ta đã bàn ở trên.

Cắt da qui đầu: đau đớn và đôi khi nhiều rắc rối

Vậy cắt da qui đầu nếu không có lợi y học, có thể có hại hay không? Trước hết thủ thuật này làm cho bé sơ sinh đau đớn. Ða số các bác sĩ sản khoa đều cắt da qui đầu mà không cần thuốc tê. Các bác sĩ chuyên về trẻ sơ sinh lúc làm các thủ thuật trên các cháu bé này cũng không dùng thuốc tê. Em bé thường khóc dãy dụa một cách đau đớn. Tuy nhiên một số người vẫn chủ trương cho rằng những động tác trên chỉ là một loại phản xạ và nghĩ rằng em bé vì còn non nớt chưa ý thức thật sự sự đau đớn. Gần đây có khuynh hướng xét lại thái độ này và một số bác sĩ bắt đầu dùng thuốc tê cho trẻ sơ sinh và người ta cũng chú trọng đến những phương pháp vỗ về, dỗ dành em bé để tránh kích động mạnh thần kinh của em.

Một số trẻ lúc mới sanh có khuynh hướng chảy máu một cách bất bình thường. Ðôi khi vấn đề này gây ra bởi kháng thể truyền từ người mẹ sang em bé. Những cháu bé này nếu bị giải phẫu (như là cắt da qui đầu) sẽ có khuynh hướng chảy máu kéo dài, đôi khi cần phải truyền huyết thanh hoặc máu tươi để ngăn chận xuất huyết.

Ðôi khi nơi giải phẫu bị nhiễm trùng và trẻ phải được săn sóc một thời gian đến khi vết thương lành.

Một số bé trai mang tật bẩm sinh ở bộ phận sinh dục. Khi bé lớn lên có thể bé được giải phẫu để sửa lại, lúc đó có khi người ta phải dùng đến miếng da qui đầu để đắp chỗ khiếm khuyết. Cho nên tuyệt đối không nên cắt da qui đầu của trẻ sơ sinh có tật bẩm sinh ở bộ phận sinh dục.

Tóm lại, vấn đề hiện nay vẫn chưa được giải quyết dứt khoát. Ða số các dữ liệu khoa học đều có vẻ nhưng chứng minh rằng không có gì bắt buộc chúng ta phải cắt da qui đầu cho bé sơ sinh cả. Tuy nhiên vì lý do nào đó chúng ta muốn cho bé phải chịu đựng thủ thuật này có lẽ tốt hơn hết cha mẹ nên tránh mặt lúc cháu bị mổ để khỏi phải nghe cháu la khóc rất tội nghiệp. Một số nơi bắt đầu dùng thuốc tê cho em bé.

Săn sóc da qui đầu cho trẻ em bình thường.

(Theo tài liệu của American Academy Of Pediatrics)

Nếu chúng ta quyết định không cho em bé mổ thì nên để ý những điểm sau đây: Sự săn sóc bộ phận sinh dục của bé trai cũng không có gì đặc biệt. Chỉ cần rửa ráy hàng ngày lúc tắm rửa cho cháu. Lúc bé còn nhỏ, da qui đầu gắn liền với đầu dương vật, vì vậy chúng ta không nên ráng sức kéo tuột ngược trở lên. Dần dần tự nhiên da qui đầu sẽ tách khỏi đầu dương vật và những tế bào gắn liền hai bộ phận này bị thải ra ngoài. Suốt đời cháu bé, các lớp tế bào trên qui đầu cứ tiếp tục bị thay thế và thải ra ngoài sinh ra một chất sệt trắng tựa như chất sáp. Chất này được tuần tự thải ra qui đầu dương vật. Một số cha mẹ vì không hiểu hiện tượng này nên lầm tưởng đây là một chất gì bất thường.

Khi cháu lớn lên dần dần da qui đầu sẽ tự rút ngược lên để lộ phần qui đầu. Có khi mất đến năm hoặc mười năm. Cho nên chúng ta không nên sốt ruột nếu da qui đầu của cháu bé không tuột lên được. Không cần dùng Q tip, không cần dùng thuốc sát trùng cũng như không cần phải bơm nước vào để rửa da qui đầu. Chỉ cần dùng xà phòng và nước để rửa ráy.

Vệ sinh da qui đầu đối với thanh thiếu niên.

Lúc cháu được 12, 13 tuổi thường ta có thể kéo ngược da qui đầu trở lên mà không trở ngại gì. Lúc đó vệ sinh bộ phận sinh dục cũng thông thường như vệ sinh các bộ phận khác: gội đầu, chải tóc, cắt móng tay, chải răng.

Nên dạy cháu kéo da qui đầu lên để rửa ráy phần trong mỗi ngày lúc đi tắm. Nếu đến lúc dậy thì da qui đầu vẫn chưa tuột lên được có lúc do một vòng sợi cản trở, người ta gọi là phimosis. Có khi vì cha mẹ ráng nông da qui đầu của em bé lúc bé còn nhỏ nên tạo ra những vết thương nhỏ, những vết thương này thành thẹo và co rút lại gây ra phimosis. Cũng có khi do nhiễm trùng hoặc những chấn thương khác. Ðôi lúc đầu dương vật bị mắc nghẽn vào da qui đầu quá hẹp, làm sưng và đau. Lúc đó nếu cố gắng đẩy qui đầu trở vào không thành công, cần phải nhờ bác sĩ xẻ da qui đầu hoặc cắt hẳn da qui đầu để giải tỏa tắc nghẽn lưu thông các mạch máu.

Săn sóc da qui đầu được giải phẫu.

Nếu cháu được cắt da qui đầu lúc mới sanh, trừ những biến chứng đã nói ở trên thường không gặp vấn đề gì quan trọng.

Cha mẹ được y tá hướng dẫn săn sóc, thoa vaseline vào vết mổ và thường cháu lành trong vòng một tuần lễ. Ðôi khi vì mặc tã suốt ngày và vì không có da qui đầu che chở, đầu dương vật em bé bị sưng chung quanh lỗ tiểu. Lâu ngày chỗ sưng thành thẹo và co rút lại làm trở ngại cho dòng nước tiểu. Vòi nước tiểu rất nhỏ giống như một mũi kim và cháu bé có thể đau lúc đi tiểu. Tuy nhiên phần lớn trường hợp dễ chữa trị và không có tác dụng nguy hiểm nào trên hệ thống bài tiết của em bé. Nên giữ bộ phận sinh dục của bé sạch sẽ, khô ráo. Thỉnh thoảng nên mở tả ra cho vùng da này được khô ráo và thoáng khí để tránh tình trạng trên.

Kết luận

Cắt da qui đầu ở bé trai sơ sinh (male newborn circumcision) là một phong tục phổ biến ở Mỹ. Ðiểm lợi là trong tháng đầu đời, các bé được cắt da qui đầu sẽ bị ít nhiễm trùng đường tiểu, lúc lớn lên giữ vệ sinh bộ phận sinh dục tương đối dễ dàng hơn. Các mối lợi này không nhiều nhưng đáng kể. Ðiểm hại là đau đớn em bé, có nhiều dấu hiệu cho thấy em bé ghi nhớ vào tiềm thức "cơn đau" này rất lâu và trong hiếm trường hợp có biến chứng như chảy máu chỗ cắt. Y giới chưa dứt khoát, không khuyên cũng không chống hẳn. Quyết định phần lớn do cha mẹ bé cân nhắc lợi hại.

Bác sĩ HỒ VĂN HIỀN 26-1-1996

 

Chú thích: (cập nhật ngày 1 tháng 9 năm 2000)

Về vấn đề cắt da qui đầu cho trẻ sơ sinh.

1) Tháng 3 năm 1999, Ủy ban Ðặc nhiệm về Thủ thuật Cắt Da Qui đầu của Hội Nhi khoa Hoa kỳ (American Academy of Pediatrics Task Force on Circumcision) lai đưa ra những khuyến cáo mới (Circumcision Policy Statement), không khác khuyến cáo cũ bao nhiêu:

"Cắt da qui đầu không thiết yếu đối với sức khỏe em bé lúc mới sanh, mặc dù có thể có những lợi lộc nào đó’’ (Circumcicsion is not essential to a child’s well being at birth, even though it does have some potential medical benefits).

Như đã nói trong bài trên, cắt da qui đầu cho trẻ sơ sinh giúp cho bé trai ít bị nhiễm trùng đường tiểu trong năm đầu tiên của cuộc đời bé và người lớn đã từng được cắt da qui đầu có lẽ khó bị AIDS hơn là những người đàn ông còn da qui đầu nguyên vẹn.

Tuy nhiên, hai mối lợi này chỉ rất nhỏ và áp dụng cho một số trường hợp giới hạn, do đó Hội Nhi khoa Hoa kỳ không thấy đủ cơ sở để khuyến cáo cắt da qui đầu một cách thông lệ cho các trẻ sơ sinh (routine newborn circumcision).

Ðối với phụ huynh Việt nam, chúng tôi thấy điều hiểu lầm phổ biến nhất vẫn là tưởng em bé trai nào mới sanh cũng cần cắt da qui đầu, nghĩ rằng ‘’nếu không cắt bây giờ, mai mốt lớn lên cũng phải cắt khó khăn và tốn kém hơn".

Thêm một lần nữa, cần nhấn mạnh ở đây là phụ huynh nên tìm hiểu hoặc bàn với bác sĩ nhi khoa về lợi hại của việc cắt da qui đầu cho bé rồi quyết định một cách có hiểu biết (informed decision). Nếu không cắt lúc còn bé thì sau này muốn cắt hoặc cần cắt cũng không có gì khó vì thủ thuật này rất đơn giản.

2) "Female circumcision’’ là một thủ thuật cắt một phần (nhiều hay ít tùy địa phương ) ngoài của bộ phận sinh dục trẻ gái, áp dụng vì lý do tôn giáo ở một số nước Hồi giáo châu Phi. Tập tục này bị kết án là một loại mutilation (gây tàn phế) man rợ dưới mắt của Tây phương, một số người đàn bà châu Phi xin được tỵ nạn tại Mỹ, khỏi trở về nguyên xứ vì sợ phải bị bắt buộc circumcision lúc trở về nước mình.

Chúng ta nên nhớ, các bé trai , dù mới sanh, cũng biết đau đớn lúc bị cắt da qui đầu. Hiện nay các bác sĩ nhi khoa đang cổ võ cho việc dùng thuốc tê (chích hoặc thoa) cho các bé đỡ đau đớn lúc bị cắt. Ngược lại đa số bác sĩ sản khoa là người cắt cho các em thì lại không quen hoặc không thích xài thuốc tê cho trẻ sơ sinh có lẽ vì vấn đề an toàn. Phụ huynh nên theo dõi vấn đề này.

Ngày 1 tháng 9, năm 2000

BS Hồ văn Hiền

Về đầu trang Bài 01-Tập 1

 

˜&™